Маргарет Этвуд

	Маргарет Этвуд
	ингл. Margaret Atwood
Тыуған көнө	18 ноябрь 1939[…] (86 йәш)
Ил	Канада
Тормош иптәше	Грэм Гибсон[d]
Автограф
	Маргарет Этвуд Викимилектә
	Шаблон: просмотр; обсуждение; править;

Ма́ргарет Элеано́р Э́твуд^[8] (ингл. Margaret Eleanor Atwood; 1939 йылдың 18 ноябрендә тыуған) — Канаданың инглиз телле яҙыусыһы, шағирә, әҙәби тәнҡитсе, экологик активист һәм феминист. Хәҙерге замандың иң билдәле инглиз телле яҙыусыларына ҡарай. 1987 йылда «Хеҙмәтсе ҡыҙ хикәйәһе» романы өсөн Артур Кларк премияһына лайыҡ була^[9], Астурия принцессаһы премияһы^[10], Канада генерал-губернаторы премияһы (ике тапҡыр)^[11], 2000 һәм 2019 йылдарҙа Букер премияһы («Һуҡыр үлтереүсе» һәм «Васыяттар» романдары өсөн)^[12]^[13], Франц Кафка премияһы лауреаты^[14]. Канада ордены компаньоны.

Биографияһы

1939 йылдың 18 ноябрендә Оттавала энтомолог Карл Эдмунд Этвудтың һәм диетолог-белгес Маргарет Дороти Килиамдың өс ҡыҙы араһында уртансы булып тыуған. Атаһының тикшеренеүҙәре арҡаһында Маргарет бала сағының күп өлөшөн Оттава, Торонто һәм Су-Сент-Мари араһында сәйәхәт итеп үткәрә^[15]. 1957 йылда Маргарет мәктәпте тамамлай.

Маргарет Этвуд әҙәби эшмәкәрлеген 16 йәшендә башлай. 1957 йылда Торонто университетының Виктория колледжына уҡырға инә, унда «Acta Victoriana» журналында шиғырҙар һәм мәҡәләләр баҫтыра. 1961 йылда инглиз теле бакалавры дәрәжәһен алдынғыларҙан булып ала, шулай уҡ философия һәм француз теле буйынса өҫтәмә курстар үтә. 1961 йылда «Double Persephone» шиғырҙар йыйынтығы өсөн Эдвин Джон Пратт (EJ Pratt^[16]) исемендәге миҙал бирелә. 1962 йылда Маргарет Массачусетстағы Гарвард университетының Рэдклифф колледжында магистр дәрәжәһен ала. Ул уҡыуын дауам итеп, тағы ике йыл шөғөлләнә, әммә «The English Metaphysical Romance» тип аталған докторлыҡ диссертацияһын тамамламай^[15].

Маргарет Этвуд 1968 йылда Джим Полкка кейә-гә сыға һәм 1973 йылда айырыла. Һуңғараҡ ул романсы Грэм Гибсон менән таныша. Гибсон һәм уның ике улы менән Онтарио янындағы Аллистон фермаһына күсә. 1976 йылда фермала уларҙың уртаҡ балаһы Элеонора Джесс Этвуд Гибсон тыуа. 1980 йылда ғаилә Торонтоға ҡайта.

Карьераһы

Нәфис әҙәбиәт

Маргарет Этвудтың «Double Persephone» исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы 1961 йылда «Hawskhead Press» нәшриәтендә баҫылып сыға. 1966 йылда икенсе йыйынтығы, «The Circle Game», сыға. Уға Генерал-губернатор премияһы бирелә. Шул ваҡыттан алып уның 15-тән ашыу шиғырҙар йыйынтығы баҫылып сыға, уларҙың күбеһе яңынан нәшер ителә, ә айырым шиғырҙары журналдарҙа һәм альманахтарҙа баҫыла. Өс йылдан һуң, 1969 йылда, уның «Тәмле ҡатын» («Съедобная женщина») исемле беренсе романы баҫылып сыға (урыҫ теленә тәржемәһе — «Лакомый кусочек»). Артабан уның китаптары сыға:

«Аңлау» «Постижение» (1972),
«Мадам Оракул» (1976),
«Динозаврҙар дәүерендә ир һәм ҡатын» «Мужчина и женщина в эпоху динозавров» (1979),
«Тән йәрәхәттәре» «Телесные повреждения» (1981).

Роман һәм шиғырҙарҙан тыш, ул үҙенең хикәйәләр йыйынтыҡтарын һәм фәнни тикшеренеүҙәрен баҫтыра.

1985 йылда уның «Рассказ служанки» романы баҫылып сыға. Роман 1985 йылда Генерал-губернатор премияһына һәм 1987 йылда беренсе Артур Кларк премияһына лайыҡ була. Китап 1986 йылда Букер премияһы һәм 1987 йылда Прометей Премияһы шорт-битенә эләгә. Әҫәр буйынса 1990 йылда фильм төшөрөлгән, 2000 йылда опера ҡуйылған, 2016 йылда телесериал төшөрөлгән.

Уның артабанғы китаптары йыш ҡына милли һәм халыҡ-ара китап премиялары менән билдәләнә: «Cat’s Eye» романы (1988) 1988 йылда Генерал-губернатор премияһына һәм Букер премияһы шорт-битенә тәҡдим ителә); «The Robber Bride» романы (1993) 1994 йылда Генерал-губернатор Премияһы финалисы була һәм Джеймс Кесе Типри премияһы шорт-битенә инә; «Она же „Грейс“» романы (1996) Гиллер премияһы лауреаты, 1996 йылда Букер премияһы финалисы, 1994 йылда Генерал-губернатор премияһы финалисы, 1997 йылда Нәфис әҙәбиәт өсөн ҡыҙғылт һары премияһы лауреаты була.

2000 йылда Этвуд «Слепой убийца» романы өсөн Букер премияһын һәм Хаммет премияһын ала. Шулай уҡ 2003 йылда роман Генерал-губернатор премияһына, 2002 йылда Оранж йәки Нәфис әҙәбиәт өсөн ҡыҙғылт һары премияға һәм Дублин әҙәби премияһына номинациялана.

2003—2013 йылдарҙа уның «Трилогия Беззумного Аддама» китабы сыға, был китапҡа түбәндәге романдар инә:

«Орикс и Коростель» (2003),
- 2003 йылғы Букер премияһына номинацияланған,
«Год потопа» (2009) һәм
«Беззумный Аддам» (2013).

Балалар өсөн китаптары

Этвуд шулай уҡ балалар өсөн бик күп китаптар авторы булып тора. Уның беренсе балалар китабы «Up In The Tree» 1978 йылда автор иллюстрациялары менән сыға. «Wandering Wenda» анимация сериалының нигеҙенә Этвудтың «Wandering Wenda and Widow Wallops Wunderground Washery» китабы һалынған. Сериал 2017 йылда CBC Kids каналында трансляциялана башлай^[17].

Фәнни әҙәбиәт

Нәфис китаптарҙан тыш, Маргарет Этвуд бик күп фәнни әҫәрҙәр авторы булып тора. Улар иҫәбенә әҙәби тәнҡит, тикшеренеүҙәр, автобиографик очерктар, китаптарға күҙәтеүҙәр, сәйәси һәм экологик эсселар һәм башҡа журналистика инә. Уның иң билдәле ғилми хеҙмәттәре булып «Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature» тора. Унда ул Канада әҙәбиәтен ҡотолоу һәм ҡорбан күҙлегенән ҡарай, һәм «История долгов наших. Долги и тёмная сторона богатства» хеҙмәтендә тикшеренеү предметы булып кредитлау һәм үҙләштереү тора, һәм был күренештәр финанс, психологик, теологик, әҙәби һәм экологик күҙлектән өйрәнелә.

Киләсәк китапханаһы

Этвуд рәссам Кэти Патерсондың «Киләсәк китапханаһы» проектында ҡатнаша. Проект сиктәрендә йыл һайын бер әһәмиәтле заманса яҙыусы үҙенең әҫәрен һаҡлауға тапшыра, ул 2114 йылға тиклем уҡылмай һаҡлана. Маргарет Этвуд 2015 йылдың майында «Scribbler Moon» (рус. «Летописец Луны») ҡулъяҙмаһын тапшыра^[18].

Наградалары һәм премиялары

1987 — Артур Кларк премияһы
1991, 1993, 1995 — Trillium Book Award^[en]
1999 — Helmerich Award^[en]
2000 — Букер премияһы
2008 — Астурия принцы премияһы
2010 — Нелли Закс премияһы
2010 — Дэн Дэвид премияһы
2012 — Королева Елизавета II-нең Гәүһәр юбилейы миҙалы
2012 — Los Angeles Times Book Prize^[en]
2016 — Алтын таж
2017 — Франц Кафка премияһы
2017 — Немец китап һатыусыларының тыныслыҡ премияһы
2019 — Букер премияһы
2020 — Dayton Literary Peace Prize^[en]
2020 — British Academy President’s Medal
2020 — Emerson-Thoreau Medal^[en]
2021 — «Германия Федератив Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының офицер тәреһе
2022 — Хиченс премияһы
2024 — Ханс Кристиан Андерсен исемендәге әҙәби премия^[en]

Библиография

Романдары

1969 — Съедобная женщина / The Edible Woman
1972 — Постижение / Surfacing
1976 — Мадам Оракул / Lady Oracle
1979 — Мужчина и женщина в эпоху динозавров / Life Before Man
1981 — Телесные повреждения / Bodily Harm
1985 — Рассказ служанки / The Handmaid’s Tale
1988 — Кошачий глаз / Cat’s Eye
1993 — The Robber Bride
1996 — Она же «Грейс»^[en] / Alias Grace
2000 — Слепой убийца / The Blind Assassin
2005 — Пенелопиада / The Penelopiad
2014 — Scribbler Moon (будет опубликована в 2114)
2015 — The Heart Goes Last — до публикации в полном виде этот роман также издавался по частям отдельными выпусками:
- 2012 — I’m Starved For You: Positron, Episode One
- 2012 — Choke Collar: Positron, Episode Two
- 2013 — Erase Me: Positron, Episode Three
- 2013 — The Heart Goes Last: Positron, Episode Four
2016 — Ведьмино отродье / Hag-Seed
2019 — Заветы / The Testaments

Трилогия Беззумного Аддама / The MaddAddam Trilogy

2003 — Орикс и Коростель / Oryx and Crake
2009 — Год потопа / The Year of the Flood
2013 — Беззумный Аддам / MaddAddam

Хикәйәләр йыйынтыҡтары

1977 — Dancing Girls
1983 — Murder in the Dark
1983 — Bluebeard’s Egg
1991 — Wilderness Tips
1992 — Good Bones
1994 — Good Bones and Simple Murders
1996 — The Labrador Fiasco
2006 — The Tent
2006 — Moral Disorder
2014 — Stone Mattress

Шиғыр йыйынтыҡтары

1961 — Double Persephone
1964 — The Circle Game
1965 — Expeditions
1966 — Speeches for Doctor Frankenstein
1968 — The Animals in That Country
1970 — The Journals of Susanna Moodie
1970 — Procedures for Underground
1971 — Power Politics
1974 — You Are Happy
1976 — Selected Poems
1978 — Two-Headed Poems
1981 — True Stories
1983 — Love Songs of a Terminator
1983 — Snake Poems
1984 — Interlunar
1966—1984 — Selected Poems (Canada)
1976—1986 (US) — Selected Poems II
1995 — Morning in the Burned House, McClelland & Stewart
1965—1995 (UK,1998) — Eating Fire: Selected Poems
2007 — The Door
2020 — Dearly^[19]

Балалар өсөн китаптары

1978 — Up in the Tree
1980 — Anna’s Pet (with Joyce C. Barkhouse)
1990 — For the Birds (with Shelly Tanaka)
1995 — Princess Prunella and the Purple Peanut
2003 — Rude Ramsay and the Roaring Radishes
2006 — Bashful Bob and Doleful Dorinda
2011 — Wandering Wenda and Widow Wallop’s Wunderground Washery

Нон-фикшн

1972 — Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature
1977 — Days of the Rebels 1815—1840
1982 — Second Words: Selected Critical Prose
1986 — Through the One-Way Mirror
1995 — Strange Things: The Malevolent North in Canadian Literature
2002 — Negotiating with the Dead: A Writer on Writing
1982—2004 — Moving Targets: Writing with Intent
1983—2005 — Writing with Intent: Essays, Reviews, Personal Prose
2008 — История долгов наших. Долги и тёмная сторона богатства /Payback: Debt and the Shadow Side of Wealth

График роман

2016 — Angel Catbird

Иҫкәрмәләр

↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118646168 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
↑ (not translated to en-gb) Light in the wilderness (билдәһеҙ) — (untranslated), 2003. — ISSN 1756-3224; 1354-4322; 0261-3077
↑ Margaret Atwood // SNAC (ингл.) — 2010.
↑ http://www.nytimes.com/2006/03/07/books/07fair.html
↑ http://www.nytimes.com/2009/02/19/sports/19iht-tennisram19.20303997.html
↑ Freebase (ингл.) — 2007.
↑ Google Books (билдәһеҙ) — 2005.
↑ В ряде старых изданий, в частности в Ежегодниках БСЭ за 1980 и 1982 годы, фамилия писательницы пишется Атвуд
↑ Arthur C. Clarke Award 1987 2016 йыл 5 март архивланған. (Science fiction awards database)
↑ Princess of Asturias Award for Literature 2008 (билдәһеҙ). Дата обращения: 24 апрель 2017. Архивировано 25 октябрь 2017 года.
↑ Cumulative List of Winners of the Governor General's Literary Awards (билдәһеҙ). Дата обращения: 24 апрель 2017. Архивировано из оригинала 24 апрель 2017 года.
↑ Rebecca Allison. Atwood wins Booker prize (билдәһеҙ). Guardian News (7 ноябрь 2000). Дата обращения: 5 сентябрь 2015. Архивировано 23 декабрь 2015 года.
↑ The Booker Prize 2019 | The Booker Prizes (билдәһеҙ). thebookerprizes.com. Дата обращения: 15 октябрь 2019. Архивировано 14 октябрь 2019 года.
↑ Společnost Franze Kafky - Cena Franze Kafky (билдәһеҙ). www.franzkafka-soc.cz. Дата обращения: 15 ноябрь 2017. Архивировано 2 август 2019 года.
1 2 Luminarium Margaret Atwood Page (билдәһеҙ). www.luminarium.org. Дата обращения: 22 февраль 2018. Архивировано 6 февраль 2018 года.
↑ E. J. Pratt
↑ Alliterative adventures ahead as Atwood's Wandering Wenda set for TV (инг.), CBC News.
↑ Hello Monday - www.hellomonday.com. Future Library, 2014 - 2114 (билдәһеҙ). www.futurelibrary.no. Дата обращения: 22 февраль 2018. Архивировано 21 февраль 2018 года.
↑ Margaret Atwood. Dearly (ингл.). www.penguin.co.uk. Дата обращения: 27 ноябрь 2020. Архивировано 1 декабрь 2020 года.

Һылтанмалар

Викимилектә Маргарет Этвуд темаһы буйынса медиафайлдар бар.
Сайт Маргарет Этвуд (англ.) 2010 йыл 11 апрель архивланған.
Сайт Общества Маргарет Этвуд (англ.)
Маргарет Этвуд в Журнальном зале 2012 йыл 17 февраль архивланған.
Российская национальная библиотека, Санкт-Петербург. Электронный каталог

[_f8f40b47ad932604-1] Deutsche Nationalbibliothek Record #118646168 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.

[_2c1ffdb1d2c28c06-2] (not translated to en-gb) Light in the wilderness (билдәһеҙ) — (untranslated), 2003. — ISSN 1756-3224; 1354-4322; 0261-3077

[_af23db1821751294-3] Margaret Atwood // SNAC (ингл.) — 2010.

[_fc3f36ac3f10c7a3-4] ttp://www.nytimes.com/2006/03/07/books/07fair.html

[_4d26b91491f60409-5] ttp://www.nytimes.com/2009/02/19/sports/19iht-tennisram19.20303997.html

[_3e1198eca9365418-6] Freebase (ингл.) — 2007.

[_fbe5655e44045d81-7] Google Books (билдәһеҙ) — 2005.

[8] В ряде старых изданий, в частности в Ежегодниках БСЭ за 1980 и 1982 годы, фамилия писательницы пишется Атвуд

[9] Arthur C. Clarke Award 1987 2016 йыл 5 март архивланған. (Science fiction awards database)

[10] Princess of Asturias Award for Literature 2008 (билдәһеҙ). Дата обращения: 24 апрель 2017. Архивировано 25 октябрь 2017 года.

[11] Cumulative List of Winners of the Governor General's Literary Awards (билдәһеҙ). Дата обращения: 24 апрель 2017. Архивировано из оригинала 24 апрель 2017 года.

[12] Rebecca Allison. Atwood wins Booker prize (билдәһеҙ). Guardian News (7 ноябрь 2000). Дата обращения: 5 сентябрь 2015. Архивировано 23 декабрь 2015 года.

[13] The Booker Prize 2019 | The Booker Prizes (билдәһеҙ). thebookerprizes.com. Дата обращения: 15 октябрь 2019. Архивировано 14 октябрь 2019 года.

[14] Společnost Franze Kafky - Cena Franze Kafky (билдәһеҙ). www.franzkafka-soc.cz. Дата обращения: 15 ноябрь 2017. Архивировано 2 август 2019 года.

[автоссылка1-15] 1 2 Luminarium Margaret Atwood Page (билдәһеҙ). www.luminarium.org. Дата обращения: 22 февраль 2018. Архивировано 6 февраль 2018 года.

[16] E. J. Pratt

[17] Alliterative adventures ahead as Atwood's Wandering Wenda set for TV (инг.), CBC News.

[18] Hello Monday - www.hellomonday.com. Future Library, 2014 - 2114 (билдәһеҙ). www.futurelibrary.no. Дата обращения: 22 февраль 2018. Архивировано 21 февраль 2018 года.

[19] Margaret Atwood. Dearly (ингл.). www.penguin.co.uk. Дата обращения: 27 ноябрь 2020. Архивировано 1 декабрь 2020 года.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]