Грипп — версиялар араһындағы айырма

Перейти к навигации Перейти к поиску
14 байт өҫтәлгән ,  6 лет назад
Үҙгәртеү аңлатмаһы юҡ
(эске һылтанма)
MeshID =D007251 |
}}
'''Грипп''' ({{lang-fr|басып алыу, яулап алыу}} ) —– грипп вирусы килтереп сығарған һулау юлларының инфекция ауырыуы. Көслө вирус инфекция ауырыуҙаар (ОРВИ) араһына керә. Бөгөн грипптың 2000 яҡын төрө билдәле. Гриппҡа ҡаршы профиликатика сараһы булараҡ көҙ көне вакцинация үтәргә киңәш ителә.
 
Грипп эпидемияһы йыл һайын, ғәҙәттә, йылдың һыуыҡ ваҡытында ҡабатлана һәм ер шарында йәшәүсе халыҡтың 15 процентын зарарлай. Донъяла грипп ауырыуы менән 500 миллион кеше ауырыһа, шуның 2 миллионы вафат була.
 
Кешелә грипп тыуҙырғыс РНК-лы ''Mixovirus influenza'' вирусы, түбән температураға бирешмәй, ультрафиолет нурҙар, антисептик саралар менән тәьҫир иткәндә үлә. Вирус йоҡторғандан һуң, организмда инкубацион осор тип аталған, 12-4812—48 сәғәткә һуҙылған ваҡыт үтә. Һуңынан температура 38-4038—40 градусҡа күтәрелә, кеше туңа башлай, башы, күҙ алмалары, мускулдары, быуындары ауырта, уҡшый башлай. Сирҙең икенсе һәм өчеөнсө тәүлегендә генә ауырыуҙа ҡоро ютәл, томау барлыҡҡа килә. Авырыған ваҡытта кеше ярҙамға мохтажлык кисерә: гөмүми хәлһеҙлектән, баш ауыртыуҙан, ҡалтыраныуҙан яфа сигә. Ауырыуҙың киҫкен осоро 3-73—7 көн дауам итә.
 
«Һалҡын тейеү» ауырыуын — йөҙҙән артыҡ төр вирус, гриппты А, В, С вирустары килтереп сығара. Был вирустар булыуы 1933, 1940, 1947 йылларҙа асыҡланған. Грипп эпидемияһы йыл һайын, ғәҙәттә, һалҡын осороҙа була һәм Ер шарындағы халыктың 15 процентында күҙәтелә.
 
А гриппы эпидемияһы — 2-32—3 йылга, В гриппы 4-64—6 йылға бер тапҡыр ҡабатлана. С гриппы эпидемия тыуҙырмай, уның менән бер генә тапҡыр ауырырға мөмкин, кешеләр уны башҡача йоҡтормай. Шунлыҡтан, уның менән, аҫылда, балалар ауырый.
 
Грипп вирусы бик тиҙ таралыусан. Инфекция менән башҡа кеше йүтәлләгәндә, йә иһә сөскөргәндә зарарланырға мөмкин. Сөнки был ваҡытта ауырыу кешенән йә иһә вирусты йөрөтөүсөнән ауырыу тыуҙырыусы, шул иҫәптән грипп вируслы бактериялар тарала һәм ауырыу тирәһендә зарарлы зона барлыҡҡа килә.
 
Организмға эләккән вирус 4-64—6 сәғат эсендә үрсей. Таралыуҙан һаҡланыу өсөн организм шул урынға иммунитет күҙәнәктәрен йүнәлтә. Лимфа төйөндәрендә вирусҡа ҡаршы тороусы тәнсектәр эшләп сығарыла башлай, тик улар 1,5-2 аҙнанан һуң ғына көсәйә.
Ҡатлаулы булмаған грипп 5-10 көн дауам итә, 4-5 көн температура юғары тора. Өҙлөгөү бактерия микрофлораһы активлашыуы менән аңлатыла. Пневмония, синусит, отит күҙәтелергә мөмкин.
 
Ҡатлаулы булмаған грипп 5-105—10 көн дауам итә, 4-5 көн температура юғары тора. Өҙлөгөү бактерия микрофлораһы активлашыуы менән аңлатыла. Пневмония, синусит, отит күҙәтелергә мөмкин.
==Тарихи белешмә==
Грипптың беренсе билдәләрен Б.Э.Т V быуатта ук бөйөк [[Гиппократ]] тасүирлап ҡалдырған. Шул замандарҙан бирле кешелек дөньяһы әлеге сиргә ҡаршы бик күп саралар уйлап тапҡан. Түбәндәге сараларҙың иң яҡшы яғы шул – улар йөҙ процент натураль. Дөрөҫ, улар сирҙең башланғыс осоронда нәтижәлерәк. Әмма «яулап алыу» бөтә ҡеүәтенә барғанда ла, төп дауаланыуға өҫтәмә булараҡ, был саралар – бик файҙалы.
 
== Тарихи белешмә ==
Боронгө гректар катарсисты (гриппты улар шулай атаған) иҙгән һарымһаҡ менән дауалағандар. Уның составындағы аллицин тигән актив матдә инфекцияға ҡаршы шаҡтай көслө сара, ул хәлһеҙләнгән иммунитетҡа ярҙамға килә. Ләкин дозаны бик арттырып ебәрмәгеҙ – көнөнә 2-3 теш етә.
Грипптың беренсе билдәләрен Б.Э.Т V быуатта ук бөйөк [[Гиппократ]] тасүирлап ҡалдырған. Шул замандарҙан бирле кешелек дөньяһы әлеге сиргә ҡаршы бик күп саралар уйлап тапҡан. Түбәндәге сараларҙың иң яҡшы яғы шул – улар йөҙ процент натураль. Дөрөҫ, улар сирҙең башланғыс осоронда нәтижәлерәк. Әмма «яулап алыу» бөтә ҡеүәтенә барғанда ла, төп дауаланыуға өҫтәмә булараҡ, был саралар бик файҙалы.
 
Боронгө гректар катарсисты (гриппты улар шулай атаған) иҙгән һарымһаҡ менән дауалағандар. Уның составындағы аллицин тигән актив матдә инфекцияға ҡаршы шаҡтай көслө сара, ул хәлһеҙләнгән иммунитетҡа ярҙамға килә. Ләкин дозаны бик арттырып ебәрмәгеҙ көнөнә 2-32—3 теш етә.
 
[[Людовик XIV]]нең шәхси табибы Пюрго, грипп эләктергәс, баҡа менән ҡусҡар һкрпаһы бешереп ашата торған булған. Әлеге сара Людовикты бик тиҙ аяҡҡа баҫтырған. Әлеге экзотик рецептыы нәҡ шундай уҡ файҙалы, ләкин бик ябай рецепт менән дә алыштырып була.
 
Документтарҙа беренсе [[пандемия]] билдәләре 1580 йылда теркәлгән. 1918-191918—19 йылдарҙа “Испанка”«Испанка» пандемияһы төрлө сығанаҡтар буйынса 20-5020—50 миллион кешенең вафатына килтерә. Иң күп үлем осраҡтары йәштәр араһында була. 1957 йылда “Азия«Азия гриппы”гриппы» һәм 1968 йылда “Гонконг«Гонконг гриппы”гриппы» пандемияларында ла халыҡ күпләп ҡырыла. Был пандемияларға ауыр осраҡтарҙың күп булыуы, ауырыуҙың йәштәр араһында таралыуы хас. <ref>[http://kiziltan.ru/useruploads/KT_210-211_02_11_13.pdf «Грипптан сакланыгы» / Кызыл таң]</ref>.
 
== Дауалау ==
Диагностика өсөн эпидемиологик анамнез (ауырыуҙар менән контакт, ауырыуҙарның киҫкен артыуы һ.б.), клиник картина һәм лаборатор тикшереү мғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау: [[Дауа саралары|дарыу]]ҙар ҡулланыу (грипҡа ҡаршы гамма-глобулин, вирусҡа ҡаршы, тән температураһын төшөрөүсе дарыуҙар, витаминдар һ.б.), физиотерапия (ингаляция, УФ-нурланыш һ.б.). Ихтимал булған өҙлөгөүҙәр: менингит, миокардит, пневмония, синусит һ.б. Сирҙе иҫкәртеү өсөн вакцинация үткәрелә, организмды сыныҡтырыу, ауырыуҙарҙы изоляциялаү, вирусҡа ҡаршы һәм иммунитетты көсәйктүсе препараттар тәҡдим ителә һ.б. Грипп һәм киҫкен тын юлдары ауырыуҙары — вируслы сир, уларны дауалағанда антибиотикҡулланылмай. Улар өзлөгөүҙәр булғанда ғына тәғәйенләнә.
 
Прививка яһатыу грипп менән авырыу ихтималын уртаса ике тапҡыр кәметә. Уны йоҡторған хәлдә лә ауырыу еңелерәк үтә. Вакцинаның ғәмәлдәге грипп вирусы менән тәңгәл килеүе мөһим.
 
Вакцина грипптан 70-9270—92 процент самаһы һаҡлай. Вакцинацияны ноябрь аҙағына тиклем яһатып өлгөрөргә кәрәк. Иммунитет эшләнһен өсөн дүрт аҙна ваҡыт кәрәк, нәҡ вакцинанан һуң бер ай үткәс кенә антитәнсектәр күп барлыҡҡа килә. Шуға күрә вакцина тураһында алданыраҡ, грипп һуғып йыҡҡансы уйларга кәрәк. Һүҙ уңайынан, кеше үз ғөмөрендә уртаса 1 йыл грипп менән ауырый икән.
== Иҫкәрмәләр ==

Навигация