Көньяҡ Урал — версиялар араһындағы айырма

Перейти к навигации Перейти к поиску
Көньяҡ Урал рельефы ҡатмарлы. Разновысотные хребты Көньяҡ-көнбайышында һәм меридиональ йүнәлештә төрлө бейеклектәге һырттар арҡырылы-буйлы телгеләнгән, үҙәндәре бар.
 
Тау системаһының үҙәге - [[Уралтау]] һырты, ул [[Ағиҙел]] һәм [[Урал]] йылғаларын айырып тора. Ул Көньяҡ Уралдың көнсығыш өлөшөндә 500 км оҙонлоҡта, киңлеге 5-тән 30 км-ға тиклем. Иң бейек түбәһе 1067 м ([[Әрүәк]] тауы, Белореттың көньяғындараҡ); һырттың уртаса бейеклеге 800—900 м, ә яҡындағы үҙәндәр 400—500 м -ға түбәнерәк. [[Уралтау]] һырты бер нисә параллель теҙмәнән һәм ҙур булмаған армыттарҙан тора, улар киң генә уйпаттар менән айырылған. Улар һөҙәк кенә, урыны менән һуйырташтар, кварцит һәм конгломераттар өйөмдәре генә ҡалҡып тора<ref name=autogenerated2 />.
 
[[File:40821335 YAmantau.jpg|thumb| [[Ямантау]] — Көньяҡ Уралдың иң бейек түбәһе]]
[[Ағиҙел]] йылғаһы үҙәне көнбайышҡа табан бер нисә параллель рәүештә килгән бейек ҡаялы тау сылбырҙарын айыра. Ул һыҙатта иң бейек һырттар – [[Егәлге]] һәм [[Машаҡ]], ә иң бейек тау массивтары – [[Ямантау]] һәм [[Ирәмәл]]. Улар бик ҡаты кварц ҡомташтарҙан һәм балсыҡлы сланецтан тора. Тау битләүҙәре 1 100 м бейеклеккә тиклем ылыҫлы урмандар менән ҡапланған, ә өҫтәрәк таш һибелмәләр өҫтөнлөк итә. <ref name=autogenerated2 />.
 
Көнбайышҡараҡ уртаса бейеклеге 1 000 м тәшкил иткән тау сылбырҙары китә, бик һирәктәре генә бейегерәк. Тау сылбырҙары үҙ-ара киң йылға үҙәндәре менән айырыла, тар ғына үҙәндәр һәр тармаҡты һырттарға һәм массивтарға бүлә. Төп һырттары [[ЕлмерҙәкЕлмәрҙәк]], [[Юрматау]], Колу, Ҡаратау <ref name=autogenerated2 />.
 
Көнсығыштараҡ Көньяҡ Урал һырттары: [[Ирәндек]] һәм [[Ҡырҡтытау]] теҙелеп китә. Улар ултырма ғына түгел, вулкандан ҡалған тау тоҡомдары арҡаһында ла ҡатмарлы төҙөлөшлө. Тауҙар ныҡ емерелгән, һырттары шыма, әммә вулканлы тоҡомдар яланғасланған урындарҙа ҡаялар, ташлыҡтар килеп сыға<ref name=autogenerated2 />.Силәбе һәм Ырымбур өлкәләрендә көньяҡта горы заканчиваются и начинается степь, а затем и полупустыни.
көнсығышчнее хребта Уралтау протянулась цепь передовых көнсығышчных хребтов Көньяҡого Урала: [[Ирендык]] и [[Крыктытау]]. Они сложены не только осадочными, но и вулканическими породами. Горы сильно разрушены, вершины их плоские, но там, где обнажаются вулканические породы, появляются скалы, гребни<ref name=autogenerated2 />. В Челябинской и Оренбургской областях на көньяҡе горы заканчиваются и начинается степь, а затем и полупустыни.
[[File:Asha mountain, Russia, Chelyabinsk region.JPG|thumb|Розовая скала на станции Миньяр]]
[[Файл:Средний Нургуш.jpg|мини|тау [[Средний Нургуш]], хребет [[Нургуш (хребет)|Нургуш]]]]
22 151

үҙгәртеү

Навигация