Мелентьева Мария Владимировна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мелентьева Мария Владимировна
рус. Мария Мелентьева
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Тыуған көнө 24 март 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1]
Тыуған урыны СССР, Карелия, Пряжа[d]
Вафат булған көнө 2 июль 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:2|2|0}}) (19 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Карело-Финская Советская Социалистическая Республика[d], Медвежьегорск районы[d]
Үлем төрө һомицид[d]
Үлем сәбәбе пуля (снаряд ярсығы) яраһы[d]
Һөнәр төрө хәрби хеҙмәткәр
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Ленин ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Советтар Союзы Геройы
Commons-logo.svg Мелентьева Мария Владимировна Викимилектә
Петрозаводск ҡалаһында Мелентьева Мария бюсы.

Мария Владимировна Мелентьева (1924 йылдың 24 ғинуарында, Карел Автономиялы ССР-ның Пряжа — 1943 йылдың 2 июлендә, Карел-Фин ССР-ы, Сегозерский районы, Топорная Гора ауылы) — партизан, Коммунистар партияһы Үҙәк Комитеты элемтәсеһе һәм Карел-Фин Совет Социалистик Республикаһы комсомолының Үҙәк комитеты инструкторы, Советтар Союзы Геройы. Ленин ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары менән бүләкләнгән.

Йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1924 йылда Пряжа ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте карел. Пряжа ауыл мәктәбен тамамлаған. Сегежа госпиталендә санитарка булып эшләгән.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1942 йылдың июнендә Мария Мелентьева һәм Мария Анна Лисицына финдар яулап алған районы Шелтозёрский районына ебәрелә. Унда улар өсөн йәшерен ойошмалар комитеттары өсөн явкалар ойоштора, оккупацион режим, дошман оборона ҡоролмалары һәм ут нөктәләренең урынлашыуы тураһында мәғлүмәт туплай һәм халыҡ менән бәйләнеш урынлаштыра. Кире ҡайтҡан саҡта Анна Лисицына Свирь йылғаһын аша сыҡҡанда һәләк була, ә Мария Мелентьева, йылғаны йөҙөп сығып, мөһим мәғлүмәт еткерә. Шул йылдың көҙөндә разведчиктар төркөмө менән Мелентьева тағы ла дошман тылына ебәрелә, әммә урындағы бер кешенең хыянаты һөҙөмтәһендә, Медвежьегорский районы Топорная Гора ауылында фин оккупанттары ҡулына эләгә. Уны язалайҙар, ләкин ҡыҙ үҙен ныҡ тота, бирешмәй, һәм ҡиммәтле мәғлүмәтте дошманға һөйләмәй. 1943 йылдың 2 июлендә ул атыла[2].

Карелия Республикаһының[3] Медвежьегорский районы Топорная Гора ауылында ерләнгән.

СССР Юғары Советы Президиумының от 25 сентябренән 1943 йылдың 25 сентябрь указы менән яуаплы задание үтәгән ваҡытта күрһәткән ҡаһар манлығы һәм батырлығы өсөн Мелентьев Мария Владимировна үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы.исеменә лайыҡ була.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Алтын Йондоҙ» миҙалы[3];
  • Ленин ордены;
  • Ҡыҙыл Йондоҙ ордены.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Һәйкәлдәре:
  • Пряжа ҡала тибындағы ҡасабала бюсы;
  • Петрозаводск ҡалаһы Мария Мелентьева урамында бюсы.
  • Мемориаль таҡтаташтар:
  • Петрозаводскиҙа ике мемориаль таҡта[3];
  • Пряжала Мария Мелентьева йәшәгән йортта (Совет урамы) мемориаль таҡта ҡуйылған.
  • Герой исеме уйылған мемориаль пряжинец булып, һуғыш йылдарында һәләк булған.
  • Советтар союзы геройы герой портреттар галереяһы һәм соҡоп исем — петрозаводск-карелия ҡалаһында тыуған. Мария Мелентьева галереяһы эргәһендә ағас хөрмәтенә төшөрөлә.
  • Пряжа урта мәктәбенә М. В. Мелентьева исеме бирелгән[4], Петрозаводскиҙә урам, буксир пароходы, Петрозаводский балыҡ комбинаты сейнеры рыбокомбинат, Беломор-Онега пароходсылығының, буксир теплоходы һәм бер нисә пионер дружинаһы һәм отряды М. В. Мелентьева[3] исемен йөрөтә.
  • Мария Мелентьеваның тыуған Пряжа ҡасабаһында музейы асылған. Уға һәм Анна Лисицына батырлығына Александр Александрович Иванов «Был Карелияла булды» пьесаһын арнаған һәм Геннадий Фиштың «Әхирәттәр» очергы бар.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. http://rkna.ru/index.php/home/novosti/710-novosti/2019/mart-2019/2603-95-let-so-dnya-rozhdeniya-marii-vladimirovny-melentevoj-uchastnitsy-podpolnogo-dvizheniya-v-karelii-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojny
  2. 95 лет со дня рождения Марии Владимировны Мелентьевой, участницы подпольного движения в Карелии в годы Великой Отечественной войны. rkna.ru. 8 апрель 2020 тикшерелгән.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Герои Советского Союза: краткий биографический словарь в 2-х тт. / редколл., предс. И. Н. Шкадов. том 2. М., Воениздат, 1988. стр. 67.
  4. Геннадий Фиш. Карельские девушки // Вечно живые / сб., сост. П. Корзинкин, Ю. Новиков. М., «Молодая гвардия», 1958. стр.191-201

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Герои земли советской — Петрозаводск: Карельское книжное издательство, 1968. — Б. 169—186. — 367 б. — 20000 экз.
  • Фиша Г. С. Карел ҡыҙы (Мелентьева Лисицына м в. һәм а. м. тураһында) // Героиня. Ҡатын-ҡыҙ тураһындағы очерк — советтар союзы геройы. / сост ре. Тороп Л. Ф. в. 1. М., Шишлина, 1969. — 327—345 стр.
  • Гордиенко а. а. таң атып килә юлдары: повестәр һәм советтар союзы геройы м. а. мелентьева лисицина тураһында. — Петрозаводск, 1990. — 295 б.