Мехрәнгиз Дәүләтшаһи
| Мехрәнгиз Дәүләтшаһи | |
 | |
| Зат | ҡатын-ҡыҙ |
|---|---|
| Гражданлыҡ |
.svg){kind=small} Шаханшахское Государство Иран[d] |
| Тыуған көнө | 13 декабрь 1919[1] |
| Тыуған урыны | Тәһран, Иран[1] |
| Вафат булған көнө | 11 октябрь 2008[1] (88 йәш) |
| Вафат булған урыны | XVIII округ Парижа[d], Париж[1] |
| Һөнәр төрө | сәйәсмән, яҙыусы, дипломат |
| Биләгән вазифаһы | Member of the National Consultative Assembly[d] |
| Уҡыу йорто |
HU Berlin Гейдельбергский университет[d] |
| Сәйәси фирҡә ағзаһы | Растахиз[d] |
 Мехрәнгиз Дәүләтшаһи Викимилектә | |
Мехрәнгиз Дәүләтшаһи (фарс. مهرانگیز دولتشاهی; 13 декабрь 1919 йыл, Тәһран, Ҡаджар Фарсыстаны — 11 октябрь 2008 йыл, Париж, Франция) — Иран йәмәғәт эшмәкәре һәм сәйәсмәне, әһәмиәтле вазифалар биләгән, шул иҫәптән Пәһләүи дәүерендә Ирандың Даниялағы илсеһе вазифаһын башҡарған. Шулай уҡ өс срок Иран парламенты ағзаһы булып эшләй.
Иртә тормошо һәм тәрбиәһе
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Мехрәнгиз Дәүләтшаһи 1919 йылдың 13 декабрендә[2] Исфаһанда Керманшахта биләгән эре ер биләүселәр ғаиләһендә тыуған[3]. Ул Мәжлес ағзаһы һәм ер хужаһы[4][5], Ҡаджар династияһы ағзаһы[2] Мөхәммәт Али Мирза "Мешҡут әл-Дәүле"нең ҡыҙы. Әсәһе — Һиҙәйәт Ҡули хандың ҡыҙы Әхтәр өл-Мөлөк[2]. Мехрәнгиздең ике туған апайы Эсмет Дәүләтшаһи шаһ Реза Пәхләүиҙең дүртенсе ҡатыны була[6] .
Мехрәнгиз Германияла уҡый, унда Берлин университетында бакалавр дәрәжәһен ала[2]. Гейдельберг университетында ижтимағи һәм сәйәси фәндәр докторы дәрәжәһен ала[4] .
Карьераһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Дәүләтшаһи социаль хеҙмәтләндереү ойошмаһында һәм тотҡондарға ярҙам итеү ойошмаһында эшләй[7]. Ул «Рах-е Но» («Яңы юл») йәмғиәтенә нигеҙ һала, һуңыраҡ ул Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар синдикаты составына инә[7]. Йәмғиәт ҡатын-ҡыҙҙар өсөн уҡытыу курстары тәҡдим итә һәм уларҙың тигеҙ хоҡуҡтарын яҡлай[4] . Ул шулай уҡ Тәһрандың көньяғында ололарҙы грамоталылыҡҡа өйрәтеү программаларын башлай[7]. 1951 йылда ул ҡатын-ҡыҙҙар эшмәкәре Сәфиә Фирүз һәм шаһ Мөхәммәт Реза Пәһләүи менән осрашып, Иранда ҡатын-ҡыҙҙар тауыш биреүҙең хоҡуғы тураһында фекер алышалар[8] . Дәүләтшаһи Иран ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһының (WOI) Халыҡ-ара эштәр буйынса консультатив комитеты директоры булып эшләй[9]. 1973 йылда Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар советы президенты итеп тәғәйенләнә, был вазифа срогы 1976 йылда тамамлана[10].
Мехрәнгиз Дәүләтшаһи 1963—1975 йылдарҙа Мәжлес ағзаһы булып эшләй, был сәйәси органда беренсе ҡатын-ҡыҙ була[9]. Ул Мәжлестә өс срок Кермәншаһ вәкиле була[11]. Дәүләтшаһи 1967 йылда Ғаиләне яҡлау тураһындағы законды төҙөүгә һәм 1974 йылда уны киңәйтеүгә ҙур өлөш индерә[11]. Ул шулай уҡ ҡатын-ҡыҙҙар эштәре буйынса беренсе министр булып эшләй[12]. Дәүләтшаһи шулай уҡ Иран шаһлығының Даниялағы беренсе ҡатын-ҡыҙ илсеһе була[12]. Был вазифаға 1975 йылда тәғәйенләнә[13]
Һуңғы йылдары һәм үлеме
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Мехрәнгиз Дәүләтшаһи 1979 йылда Иранда революция булғанда Ирандың Даниялағы илсеһе була. Ул илдән сығып китә һәм Парижда төпләнә[7]. 2002 йылда Дәүләтшаһи «Иранда йәмғиәт, хөкүмәт һәм ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте»[7] тигән китап сығара. 2008 йылдың октябрендә Парижда вафат була[7]
Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
Даннеброг орденының Ҙур тәреһе (1979 йылдың 14 феврале)[2]
1997 йылда Дәүләтшаһи АҠШ-тағы Иран ҡатын-ҡыҙҙарын өйрәнеү фонды тарафынан «Йыл ҡатын-ҡыҙы» тип иғлан ителә[14].
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- 1 2 3 4 https://deces.matchid.io/id/O5N7Omy7MFmh
- 1 2 3 4 5 The Qajar Dynasty (Dowlatshahi, Jalali). Royal Ark. Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано 7 мая 2021 года.
- ↑ Centers of Power in Iran. CIA (май 1972). Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано 2 марта 2015 года.
- 1 2 3 Sex equality still elusive: feminist (6 ноябрь 1973). 15 март 2020 тикшерелгән.Sex equality still elusive: feminist. The Age. 6 ноября 1973. Архивировано 1 мая 2016. Дата обращения: 15 марта 2020.
- ↑ Dolatshahi, Mehrangiz. Harvard University. Дата обращения: 15 март 2020. Архивировано из оригинала 22 февраль 2018 года.
- ↑ Camron Michael Amin. The Making of the Modern Iranian Woman: Gender, State Policy, and Popular Culture, 1865-1946. — University Press of Florida (инг.)баш., 2002. — С. 115. — ISBN 978-0-8130-3126-2.
- 1 2 3 4 5 6 Nazy Kaviani. Mehrangiz Dolatshahi. Iranian (28 октября 2008). Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано из оригинала 5 декабря 2013 года.
- ↑ Ali Akbar Mahdi The Iranian Women’s Movement: A Century Long Struggle (инг.) // The Muslim World : journal. — 2004. — Т. 94. — PMID 2020-03-15. Архивировано из первоисточника 3 март 2016.
- 1 2 Oral History interview of Mehrangiz Dowlatshahi. Foundation for Iranian Studies. Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано 24 марта 2010 года.
- ↑ About us. International Council of Women. Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано 9 сентября 2013 года.
- 1 2 Mehrangiz Dolatshahi, who struggled for the ratification of the «Family Support Law» in 1967. The Feminist School (23 октября 2008). Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано 6 мая 2021 года.
- 1 2 Darius Kadivar. Mehrangiz Dolatshahi First Woman Ambassador of Imperial Iran (1960). Iranian (6 сентября 2010). Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано 21 сентября 2021 года.
- ↑ Official Report of Debates. Volume II. — Council of Europe. — С. 681.
- ↑ The Woman of the Year. Past awardees. IWSF. Дата обращения: 15 марта 2020. Архивировано из оригинала 12 июля 2013 года.