Эстәлеккә күсергә

Морозов Александр Александрович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Морозов Александр Александрович
Тыуған көнө

16 (29) октябрь 1904

Вафат булған көнө

14 июнь 1979({{padleft:1979|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:14|2|0}}) (74 йәш)

Ил

 Рәсәй империяһы
 СССР

Эшмәкәрлеге

Ҡалып:Инженер-конструктор, танкостроитель

Наградалары һәм премиялары
Социалистик Хеҙмәт Геройы — 1943Социалистик Хеҙмәт Геройы — 1974
Ленин орденыЛенин орденыЛенин орденыОктябрь Революцияһы ордены
I дәрәжә Кутузов орденыII дәрәжә Суворов орденыХеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденыХеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденыҠыҙыл Йондоҙ орденыМедаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
«1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы
«1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы
«50 лет Вооружённых Сил СССР» миҙалы
«50 лет Вооружённых Сил СССР» миҙалы
Медаль «Ветеран труда»
Медаль «Ветеран труда»
Ленин премияһы — 1967Сталин премияһы — 1942Сталин премияһы — 1946Сталин премияһы — 1948Ҡалып:Заслуженный машиностроитель УССР
Сайт

morozov-a-a.narod.ru

 Морозов Александр Александрович Викимилектә
Морозов А. А. портреты төшөрөлгән совет почта конверты

Морозов Александр Александрович (16 [29] октября 1904[1], Бежица, Орел губернаһы — 14 июнь, 1979, Харьков) — совет инженер-конструкторы, генерал-майор-инженер, Т-34 танкына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Ике Тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы. Ленин премияһы лауреаты.

Биографияһы[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Морозов Александр Александрович Бежицала (хәҙерге Брянскиҙең сиктәрендә) 1904 йылдың 3 (16) октябрендә тыуған.

1919 йылда, дөйөм белем биреү мәктәптәбенең алтынсы класынан һуң, Харьков паровоздар эшләү заводында сәркәтип-эш ҡағыҙҙары яҙыусы булып эшләй башлай. Һуңыраҡ копировщик(күсермәләр яһаусы), чертежсы һәм конструктор булып эшләй; тәүге Коммунар гусеницалы тракторҙарын эшләүҙә ҡатнаша.

1928 йылда РККА (ЭКҠА)-нан хеҙмәттән ҡайа, унда авиация авиабригадаһында техник-моторист булып хеҙмәт итә. 19291931 йылдарҙа М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү электр-техик институтында ситтән тороп уҡый, ҡалғандары ситтән тороп Мәскәү механика-м. в. ломоносов исемендәге электротехник институтын (1930 йылда был институт М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү автотрактор институты тип атала башлай, хәҙерге көндә Мәскәү дәүләт техник университетының «Мәскәү автомеханика институты»). 1930 йылдар аҙағында Морозов Александр Александрович Т-34 танкының прототиптары булған А-20 һәм А-32 танкыларын эшләүҙә`ҡатнаша.

Морозов Александр Александрович Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында — Коминтерн исемендәге № 183 Харьков заводында баш конструктор була, 1941 йылдың октябрендә был завод Түбәнге Тагил ҡалаһына эвакуациялана.

А. А. Морозов Харьков немец фашистарынан азат ителгәндән һуң Харьков ҡалаһына ҡайта.

1951 йылдың ноябенән алып — машиналар Харьков машиналар төҙөү заводының Конструкторҙар бюроһында баш конструктор булып эшләй, 1966-1976 йылдарҙа — ул КБ-ның начальнигы була. Уның етәкселеге аҫтында Т-64 (1963), Т-64А (1966) танкылары эшләнә.

1976 йылдың июненән алып — Харьков машиналар төҙөү заводының Конструкторҙар бюроһында консультант һәм СССР Машиналар эшләү министрлығы Фәнни-техник советы ағзаһы.

СССР Юғары Советының 5-се саҡырылыш (1958-1962) депутаты. 1943 йылдан алып ВКП(б) ағзаһы. Генерал-майор-инженер (1945). Техник фәндәр докторы (1972).

Александр Александрович Морозов Харьков (УССР) ҡалаһында йәшәй. 1979 йылдың 14 июнендә вафат була. Харьковтың № 2 зыяратында ерләнгән.

Награда һәм премиялары[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Хәтер[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Александр Александрович Морозов хөрмәтенә аталғандар:

  • А. А. Морозов исемендәге Харьков механика техникумы
  • Машиналар төҙөүҙең махсус конструкторлыҡ бюроһы (танк)
  • Харьковта һәм Балашовкалағы урамдар

Брянскиҙа Брянск машиналар эшләү заводы эргәһендәге Брянск ҡала мәҙәниәт һарайы алдында Морозов Александрға бюст ҡуйылған (1982 йылдың 8 майында асылған).

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

  • Кошкин, Михаил Ильич
  • Кучеренко, Николай Алексеевич
  • Инженер-конструктор

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

  • Морозов А. А. Танки и люди. Дневник главного конструктора. — BTVT.narod.ru: Обработка записей, подготовка и оформление рукописи выполнена к.т. н. В. Л. Чернышевым, 2006.
  • Листровой В., Слободин К. Конструктор Морозов. — М.: Политиздат, 1983. — 80 с. — (Герои Советской Родины).

Һылтанмалар[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]