Мәскәү

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Федераль әһәмиәтендәге ҡала
Мәскәү
Московский международный деловой центр «Москва-Сити» 14.07.2014.jpg
Флаг Герб[d]
Flag of St msk (Russia).jpg Coat of Arms of msk (2003).jpg
Ил Рәсәй
Координаты 59°57′00″ с. ш. 30°19′00″ в. д. / 59.95000° с. ш. 30.31667° в. д. / 59.95000; 30.31667 (G) (O) (Я)Координаталар: 59°57′00″ с. ш. 30°19′00″ в. д. / 59.95000° с. ш. 30.31667° в. д. / 59.95000; 30.31667 (G) (O) (Я)
Глава Сергей Собянин[1]
Нигеҙләнгән 1147
Беренсе мәртәбә телгә алынған 1147[2]
Халҡы 12 325 387 (2016)[3] кеше
Милли составы урыҫтар, украиндар, татарҙар, әрмәндәр, әзербайжандар, йәһүдтәр
Сәғәт бүлкәте UTCUTC +4
Телефон коды 495, 499
Почта индексы 190000
Почта индексы 190000-199406
Автомобиль коды 77, 177
[[{{{вид идентификатора}}}]] 75438
Рәсми сайт mos.ru
бүләктәр Ленин ордены Ленин ордены
Мәскәү (Рәсәй)
Мәскәү

Мәскәү (урыҫ. Москва) — Рәсәйҙең баш ҡалаһы, федераль әһәмиәтендәге ҡала, Мәскәү өлкәһенең (составына инмәй), Үҙәк федераль округының үҙәге. Герой ҡала (1965), ике Ленин ордены (1974, 1965) һәм Октябрь Революцияһы (1967) менән бүләкләнгән. Ҡалала урынлашҡан театр Рәсәйҙең 100 һумлы аҡсаһында һүрәтләнгән.

Халҡы - 12 325 387 кеше (2016) [4]. Мәскәүҙә 1989 йылда — 5417, 2002 йылда — 5941 башҡорт йәшәгәне теркәлгән [5].

Эре мәсеттәр араһында Мәскәү йәмиғ мәсете һәм Мәскәү тарихи мәсете һанала.

Мәғариф һәм фән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәскәү ҡалаһында дәүләт һәм дәүләттеке булмаған юғары уҡыу йорттары эшләп килә. Беренсеһе бер нисә төркөмгә бүленә: университеттар, академиялар, иниституттар, консерваториялар, Оборона министрлығы, Эске эштәр министрлығы уҡыу йорттары бар.

  1. 1-се Мәскәү дәүләт медицина университеты
  2. М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты
  3. Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты
  4. Мәскәү дәүләт төҙөлөш университеты
  5. Мәскәү дәүләт Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты
  6. Рәсәй дәүләт нефть һәм газ университеты
  7. Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты
  8. Мәскәү ҡорос һәм иретмәләр институты
  9. Г. В. Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад университеты [6]
  10. Мәскәү дәүләт бәйләнеш юлдар университеты
  11. Мәскәү дәүләт юридик академияһы
  12. Рәсәй Хөкүмәте янындағы Финанс Университеты
  13. Рәсәй дәүләт социаль университеты
  14. Рәсәй Президенты янында халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәт Рәсәй академияһы(РАНХиГС).
  15. В. И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия рәсем институты

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 8,6 8,3 17,5 28,9 33,2 34,7 38,2 37,3 32,3 24,0 14,5 9,6 38,2
Уртаса максимум, °C −4 −3,7 2,6 11,3 18,6 22,0 24,3 21,9 15,7 8,7 0,9 −3 9,6
Уртаса температура, °C −6,5 −6,7 −1 6,7 13,2 17,0 19,2 17,0 11,3 5,6 −1,2 −5,2 5,8
Уртаса минимум, °C −9,1 −9,8 −4,4 2,2 7,7 12,1 14,4 12,5 7,4 2,7 −3,3 −7,6 2,1
Абсолют минимум, °C −42,2 −38,2 −32,4 −21 −7,5 −2,3 1,3 −1,2 −8,5 −20,3 −32,8 −38,8 −42,2
Яуым-төшөм нормаһы, мм 52 41 35 37 49 80 85 82 68 71 55 52 707
Сығанаҡ: Погода и Климат

Музейҙар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Царицыно» дәүләт тарихи-архитектура, художество һәм ландшафт музей-заповеднигы — Мәскәү ҡалаһы музейҙарының береһе һәм Мәскәүҙең иң эре заповеднигы. Ул биналарҙы, пейзаж һәм ландшафт паркын үҙ эсенә ала. Царицын исемен Екатерина II ҡушҡан. Музей Царицыно һәм «Орехово» станциялары эргәһендә тора.
  • Йәһүд музейы һәм толерантлыҡ үҙәгейәһүд тарихы, мәҙәниәте музейы. Музейҙа Йәһүҙилек, йәһүдтәрҙең Рәсәйҙә таралыуы, йәшәү тарихы һүрәтләнгән. Рәсәйҙәге иң ҙур милли-мәҙәни үҙәктәрҙең береһе. Бахметьев гаражы архитектура һәйкәле йортонда урынлашҡан. Марьина Роща, Достоевская, Менделеевская, Новослободская метро станциялары янында.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Московские депутаты утвердили Собянина на посту мэра. Вести.ру (2010-10-21). Тәүге сығанаҡтан архивланған 14 ғинуар 2013.
  2. Ипатьевская летопись
  3. Крупнейшие города мира по населению  (инг.). world-gazetteer.com (2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 февраль 2012. 12 сентябрь 2011 тикшерелгән.
  4. Крупнейшие города мира по населению  (инг.). world-gazetteer.com (2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 февраль 2012. 12 сентябрь 2011 тикшерелгән.
  5. Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  6. [1]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Москва. Энциклопедия / Гл. ред. А. Л. Нарочницкий. — М.: Советская Энциклопедия, 1980
  • Гиляровский В. А. Москва и москвичи (на Wikisource)
  • Колодный Л. Е. Москва у нас одна. — М.: Политиздат, 1991.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР герой-ҡалалары
Hero of the Soviet Union medal.png Волгоград |

Керчь | Киев | Ленинград | Минск | Мурманск | Мәскәү | Новороссийск | Одесса
Севастополь | Смоленск | Тула |

Брест ҡәлғәһе (герой-ҡәлғә)