Мәскәү
Ҡала
|
Мәскәү (урыҫ. Москва) — Рәсәй Федерацияһының баш ҡалаһы, федераль әһәмиәтендәге ҡала, Мәскәү өлкәһенең(әммә унын составына инмәй) һәм Үҙәк федераль округының үҙәге. Герой ҡала (1965), ике Ленин ордены (1974, 1965) һәм Октябрь Революцияһы (1967) менән бүләкләнгән.
Ҡалала урынлашҡан һәйкәлдәр һәм биналар Рәсәйҙең 100 һумлы аҡсаһында һүрәтләнгән.
Йөкмәткеһе
- 1 Cәнәғәт
- 2 Юғары уҡыу йорттары
- 3 Климаты
- 4 Мәскәү мәсеттәре
- 5 Мәскәүҙең административ ҡоролошо
- 5.1 Үҙәк административ округы
- 5.2 Төньяҡ административ округы
- 5.3 Төнъяҡ-Көнсығыш административ округы
- 5.4 Көнсығыш административ округы
- 5.5 Көнъяҡ-Көнсығыш административ округы
- 5.6 Көнъяк административ округы
- 5.7 Көнъяк-Көнбайыш административ округы
- 5.8 Көнбайыш административ округы
- 5.9 Төнъяҡ-Көнбайыш административ округы
- 5.10 Зеленоград административ округы
- 5.11 Новомосковский административ округы
- 5.12 Троицкий административ округы
- 6 Халҡы
- 7 Иҫкәрмәләр
- 8 Әҙәбиәт
- 9 Һылтанмалар
Cәнәғәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
Ҡалала Renault сит ил маркаһы машиналарҙы йыйыу заводтары бар.
Юғары уҡыу йорттары[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
Мәскәү ҡалаһында дәүләт һәм дәүләттеке булмаған юғары уҡыу йорттары эшләп килә. Беренсеһе бер нисә төркөмгә бүленә: университеттар,академиялар,иниституттар,консерватормялар,Рәсәй Федерацияһының Оборона министрлығы ЮУЙ-ҙары(ВУЗ-дар), ЭЭМ(МВД), ҒХМ (МЧС), ФИХ (ФСБ)уҡыу йортарры бар. Шулай уҡ башҡа ҡалаларҙағы юғары уҡыу йорттарының исемлеге лә теҙмә лә айырым бирелгән. Дәүләт ҡарамағында булмаған юғары уҡыу йорттарының да теҙмәләре бар. Унда шулай уҡ:университеттар,академиялар,иниституттар, дини уҡыу йорттары бар.
- 1-се Мәскәү дәүләт медицина университеты
- М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты
- Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты
- Мәскәү дәүләт төҙөлөш университеты
- Мәскәү дәүләт Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты
- Рәсәй дәүләт нефть һәм газ университеты
- Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты
- Мәскәү ҡорос һәм иретмәләр институты
Рәсәйҙә һәм Европала халыҡ һаны буйынса иң эре ҡалалар иҫәбендә. 2009 йылдың 1 июленә торошло халыҡ һаны — 10,527 млн кеше.
Климаты[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Мәскәү мәсеттәре[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
Мәскәүҙең административ ҡоролошо[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
1. Үҙәк административ округы
2. Төньяк административ округы
3. Төньяк-Көнсығыш административ округы
4. Көнсығыш административ округы
5. Көньяк-Көнсығыш административ округы
6. Көньяк административ округы
7. Көньяк-Көнбайыш административ округы
8. Көнбайыш административ округы
9. Төньяк-Көнбайыш административ округы
10. Зеленоград административ округы
11. Новомосковский административ округы
12. Троицкий административ округы
| Мәскәү, Рәсәй | |
|---|---|
| Административ округтар | 12 |
| Райондар | 125 |
| Тораҡ пункттар | 21 |
Үҙәк административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Арбат
- Басманный
- Замоскворечье
- Красносельский
- Мещанский районы
- Пресня
- Таганский районы
- Тверской районы. Исем Тверская урамы буйынса бирелде. Район Мәскәүҙен иң билдәле район: Ҡыҙыл майҙан уның территорияһында урынлаша. Иҫтәлекле урындар:Большой театр, Мәскәү ҡунаҡханаһы, ГУМ, Ҡыҙыл майҙан, Театр «Ленком», Мәскәү Кремле, А.С. Пушкин һәйкәле, Юрий Долгорукий һәйкәле, Кирилл һәм Мефодий һәйкәле, Рәсәй театры
- Хамовники
- Якиманка
Төньяҡ административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Аэропорт
- Беговой
- Бескудниковский районы
- Войковский районы
- Восточное Дегунино
- Головинский районы
- Дмитровский районы (Мәскәү)
- Западное Дегунино
- Коптево
- Левобережный
- Молжаниновский районы
- Савёловский районы
- Сокол
- Тимирязевский районы
- Ховрино
- Хорошёвский районы
Төнъяҡ-Көнсығыш административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Алексеевский районы (Мәскәү)
- Алтуфьевский районы
- Бабушкинский районы
- Бибирево
- Бутырский районы
- Лианозово
- Лосиноостровский районы
- Марфино
- Марьина Роща
- Останкинский районы
- Отрадное
- Ростокино
- Свиблово
- Төнъяк
- Төнъяк Медведково
- Южное Медведково
- Ярославский районы
Көнсығыш административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Богородское
- Вешняки
- Көнсығыш
- Восточное Измайлово
- Гольяново
- Ивановское
- Измайлово
- Косино-Ухтомский
- Метрогородок
- Новогиреево
- Новокосино
- Перово
- Преображенское
- Төнъяк Измайлово
- Соколиная Гора
- Сокольники
Көнъяҡ-Көнсығыш административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Выхино-Жулебино
- Капотня
- Кузьминки
- Лефортово
- Люблино
- Марьино
- Некрасовка
- Нижегородский районы
- Печатники
- Рязанский районы
- Текстильщики
- Южнопортовый районы
Көнъяк административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Бирюлёво Восточное
- Бирюлёво Западное
- Братеево
- Даниловский районы
- Донской районы
- Зябликово. Территория ҡаланың составына 1960 йылда индерелде. Районда 3 метрополитен станцияғы урынлашҡан:Красногвардейская, Зябликово, Шипиловская.
-
Алма ағастары, Ореховый проезд һәм Борисовский проезд араһында.
-
Борисовский проезд: яны өйҙәр һәм иҫке баҡсалар.
- Москворечье-Сабурово
- Нагатино-Садовники
- Нагатинский Затон
- Нагорный районы
- Орехово-Борисово Төнъяк
- Орехово-Борисово Южное
- Царицыно
- Төнъяк Чертаново
- Үҙәк Чертаново
- Көнъяк Чертаново
Көнъяк-Көнбайыш административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Академический районы
- Гагаринский районы
- Зюзино
- Коньково
- Котловка
- Ломоносовский районы
- Обручевский районы
- Төнъяк Бутово
- Тёплый Стан
- Черёмушки
- Южное Бутово
- Ясенево
Көнбайыш административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Дорогомилово
- Внуково
- Крылатское
- Кунцево
- Можайский районы
- Ново-Переделкино
- Очаково-Матвеевское
- Проспект Вернадского
- Раменки
- Солнцево
- Тропарёво-Никулино
- Филёвский Парк
- Фили-Давыдково
Төнъяҡ-Көнбайыш административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
Зеленоград административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
Новомосковский административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- тораҡ пункты Воскресенское
- тораҡ пункты Внуковское
- тораҡ пункты Десёновское
- тораҡ пункты Кокошкино
- тораҡ пункты Марушкинское
- тораҡ пункты Московский
- тораҡ пункты «Мосрентген»
- тораҡ пункты Рязановское
- тораҡ пункты Сосенское
- тораҡ пункты Филимонковское
- тораҡ пункты Щербинка
Троицкий административ округы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- тораҡ пункты Вороновское
- тораҡ пункты Киевский
- тораҡ пункты Клёновское
- тораҡ пункты Краснопахорское
- тораҡ пункты Михайлово-Ярцевское
- тораҡ пункты Новофёдоровское
- тораҡ пункты Первомайское
- тораҡ пункты Роговское
- тораҡ пункты Троицк
- тораҡ пункты Щаповское
Халҡы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
Мәскәүҙә 1989 йылда — 5417, 2002 йылда — 5941 башҡорт йәшәгәне теркәлгән[3].
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- ↑ Московские депутаты утвердили Собянина на посту мэра. Вести.ру (2010-10-21). Тәүге сығанаҡтан архивланған 14 ғинуар 2013.
- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
- ↑ Йосопов Р. М. Башҡорт диаспоралары // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2013. — ISBN 978-5-88185-143-9.
Әҙәбиәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
- Селиванов А. Ф., Забелин И. Е. Москва // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907.(урыҫ.)
- Москва. Энциклопедия / Гл. ред. А. Л. Нарочницкий. — М.: Советская Энциклопедия, 1980
- Гиляровский В. А. Москва и москвичи (на Wikisource)
- Колодный Л. Е. Москва у нас одна. — М.: Политиздат, 1991.
Һылтанмалар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]
| Мәскәү Викиһаҡлағыста? |
- Сайт правительства Москвы
- Moscow.ru (урыҫ.) (инг.) (исп.) (нем.) (фр.)
- Московский туристический портал (официальный) (урыҫ.) (инг.) (нем.)
- Новости Москвы
- Москва в журнале «Наука и жизнь»
- Окликни улицы Москвы… на Грамота.ру
- Фотографии старой Москвы с привязкой к карте
- Старая Москва и Москва, которой нет
- Москва — фотографии разных лет
- Фотогалерея наиболее грубых нарушений исторической среды Москвы за последнее десятилетие
- Москва: прогулки и достопримечательности
- Блог о событиях и интересных местах Москвы — moscowwalks.ru
- Путеводители и справочники 19-20 века по городу Москва в библиотеке Царское Село
| Европа баш ҡалалары | |
|---|---|
|
Амстердам · Андорра-ла-Велья · Афина · Белград · Берлин · Берн · Братислава · Брюссель · Будапешт · Бухарест · Вадуц · Валлетта · Варшава · Ватикан · Вена · Вильнюс · Дублин · Загреб · Киев · Кишинёв · Копенгаген · Лиссабон · Лондон · Любляна · Люксембург · Мадрид · Минск · Монако · Мәскәү · Осло · Париж · Подгорица · Прага · Рейкьявик · Рига · Рим · Сан-Марино · Сараево · Скопье · София · Стокгольм · Таллин · Тирана · Хельсинки Гибралтар · Лонгйир · Мариехамн · Торсхавн |
| Азия баш ҡалалары | |
|---|---|
|
БМО ағзалары: Абу-Даби · Амман · Анкара · Астана · Ашхабад · Бағдад · Баку · Бандар-Сери-Бегаван · Бангкок · Бейрут · Бишкек · Вьентьян · Дакка · Дамаск · Дили · Доһа · Душанбе · Джакарта · Ереван · Иерусалим · Исламабад · Ҡабул · Катманду · Куала-Лумпур · Мале · Манама · Манила · Маскат · Мәскәү · Нейпьидо · Никосия · Нью-Дели · Пекин · Пномпень · Путраджая · Пхеньян · Сана · Сеул · Сингапур · Ташкент · Тбилиси · Тхимпху · Тәһран · Токио · Улан-Батор · Ханой · Шри-Джаяварденепура-Котте · Эль-Кувейт · Эр-Рияд Танылмаған йәки өлөшләтә танылған дәүләттәр: Рамаллаһ · Степанакерт · Сухум · Тайбэй · Цхинвал |
| Рәсәйҙең 50 иң ҙур ҡалалары | |
|---|---|
| 1 000 000 күберәк: | Мәскәү · Санкт-Петербург · Новосибирск · Екатеринбург · Түбәнге Новгород · Ҡазан · Һамар · Омск · Силәбе · Дондағы-Ростов · Өфө · Волгоград · Красноярск · Пермь · Воронеж |
| 500 000—1 000 000: | Һарытау · Краснодар · Тольятти · Төмән · Ижевск · Барнаул · Ульяновск · Иркутск · Владивосток · Ярославль · Хабаровск · Махачкала · Ырымбур · Новокузнецк · Томск · Кемерово · Рязань · Әстерхан · Пенза · Яр Саллы · Липецк |
| 500 000 кәмерәк: | Тула · Киров · Чебоксары · Калининград · Курск · Улан-Удэ · Ставрополь · Магнитогорск · Брянск · Иваново · Тверь · Белгород · Сочи · Түбәнге Тагил |
| Йәйге Олимпия уйындары баш ҡалалары | ||
|---|---|---|
|
1896: Афины • 1900: Париж • 1904: Сент-Луис • 1908: Лондон • 1912: Стокгольм • 1916: Берлин • 1920: Антверпен • 1924: Париж • 1928: Амстердам • 1932: Лос-Анджелес • 1936: Берлин • 1940: Токио • 1944: Лондон • 1948: Лондон • 1952: Хельсинки • 1956: Мельбурн • 1960: Рим • 1964: Токио • 1968: Мехико • 1972: Мюнхен • 1976: Монреаль • 1980: Мәскәү • 1984: Лос-Анджелес • 1988: Сеул • 1992: Барселона • 1996: Атланта • 2000: Сидней • 2004: Афины • 2008: Пекин • 2012: Лондон • 2016: Рио-де-Жанейро |
||