Мәхәтхир Мөхәмәт

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мәхәтхир Мөхәмәт
мал. Mahathir bin Mohamad
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Malaysia.svg Малайзия
Тыуған ваҡыттағы исеме мал. Mahathir bin Mohamad
Псевдоним Tun M һәм Dr M
Тыуған көнө 10 июль 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1][2] (94 йәш)
Тыуған урыны Нефедерированные малайские государства[d], Алор-Сетар[d]
Хәләл ефете Siti Hasmah Mohamad Ali[d]
Балалары Марина Махатхир[d], Мохзани Махатхир[d] һәм Mukhriz Mahathir[d]
Һөнәр төрө сәйәсмән, табип, яҙыусы
Биләгән вазифаһы Малайзия премьер-министры[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

Джавахарлал Неру исемендәге премия[d] (1994)

Каддафи исемендәге кеше хоҡуғы өлкәһендә халыҡ-ара премия[d]

Исламға хеҙмәте өсөн король Фейсал халыҡ-ара премияһы[d] (1997)

командор Национального ордена Кедра орден Цветов павловнии

Большой крест ордена Доброй Надежды[d]

кавалер Большого креста ордена Заслуг перед Республикой Польша

почётный доктор Университета Кэйо[d]

почётный доктор Университета Васэда[d]

honorary doctor of the Tsinghua University[d] (2004)

орден Полярной звезды орден Пакистана орден Белого слона

Order of Sultan Mahmud I of Terengganu[d]

Order of Loyalty to the Royal House of Kedah[d]

орден Короны Джохора

Most Exalted Order of the Star of Sarawak[d]

Order of Kinabalu[d]

Kedah Supreme Order of Merit[d]

Royal Family Order of Kedah[d]

Royal Family Order of Johor[d]

орден Защитника королевства
Уҡыу йорто Малайя университеты[d]
Национальный университет Сингапура[d]
Ғилми дәрәжә доктор дәрәжәһе[d][3]
Почтительный суффикс Royal Family Order of Kedah[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Берләшкән малай милли ойошмаһы[d] һәм Объединённая партия сынов земли Малайзии[d]
Ҡултамға
Рәсми сайт chedet.cc
Патроним или матроним для человека Мохамад[d]
Commons-logo.svg Мәхәтхир Мөхәмәт Викимилектә

Мәхәтхир Мөхәмәт (Мәхәтхир бин Мөхәмәт, محضير بن محمد — джави; 10 июль 1925 йыл) — Малайзияның дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, 1981—2003 йылдарҙа һәм 2018 йылдан Малайзия премьер-министры.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәхәтхир 1925 йылдың 10 июлендә Британ Малайяһының Алор-Сетар ҡалаһында мәктәп уҡытыусыһы Мөхәмәт бин Искәндәр ғаиләһендә тыуған. Белеме буйынса табип: 1953 йылда Сингапурҙағы Малайя университетының медицина факультетын тамамлай. Медицина практикаһын алып бара.

1946 йылда яңы ғына нигеҙләнгән Берләшкән малай милли ойошмаһы (БММО) составына инә. 1964 йылда БММО-нан ил парламенты ағзаһы булып китә. 1969 йылда Малайзия премьер-министры Абдул Рахмандың сәйәсәтен тәнҡитләгәне өсөн БММО составынан сығарыла. «Малай дилеммаһы» китабын яҙа, ул сыҡҡандан мәлдән үк илә тыйылған була.

1972 йылда, Хөсәйен Абдул Разак премьер-министр булғанда, БММО-ла ағзалығы тергеҙелә һәм бер йылдан һуң Мәхәтхир Мөхәмәт сенатор итеп тәғәйенләнә. 1972—1981 йылдарҙа — премьер-министрҙың урынбаҫары. 1981—2003 йылдарҙа БММО президенты һәм Малайзия премьер-министры.

2008 йылдың 19 майында, премьер-министр Абдулла Әхмәт Бадавиға йоғонто яһау һәм уны вазифаһын урынбаҫары Нәжип Разак файҙаһына ташлап китеүен мәжбүр итеү ниәте менән БММО-нан сығыуын белдерә. Партияға Нәжип Разак премьер-министр вазифаһын биләй башлағас ҡайта.

Дәүләт эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәхәтхир Мөхәмәт осоронда Малайзия насар үҫешкән аграр иҡтисадлы илдән "азия юлбарыҫтары"ның береһенә әүерелә. Көнбайыш хазиналарына ҡаршы итеп «азия хазиналарын» пропогандалай. Халыҡ-ара Ҡушылмау хәрәкәтен етәкләй.

Мәхәтхир Мөхәмәт Малайя университетында илдә ике партиялы системаның мөмкинлеге тураһындағы лекция менән (2013 й.)

Малайзияны 2020 йылға ҡарата индустриаль үҫешкән дәүләткә әйләндереүҙе маҡсат итеп ҡуйған «Кәүҙәләнеш 2020» концепцияһының авторы. Мәхәтхир Мөхәмәттең ҙур ҡаҙаныштары иҫәбенә 1998 йылғы финанс көрсөгөнән үҙ көстәренә нигеҙләнеп сығыу булып тора.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]