Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев
| Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев | |
 | |
| Зат | ир-ат |
|---|---|
| Гражданлыҡ |
 Рәсәй империяһы |
| Тыуған көнө | 2 октябрь 1853 |
| Вафат булған көнө | 24 июль 1906 (52 йәш) |
| Ерләнгән урыны | Троицк |
| Балалары | Яушев, Латиф Шарипович[d] |
| Һөнәр төрө | сауҙагәр, бағыусы |
Мөхәмәтшәриф Әхмәтжан улы Яушев (рус. Яушев Мухамметшариф Ахметжанович; 2 октябрь 1852 — 24 июль 1906) — эшҡыуар, йәмәғәт эшмәкәре һәм меценат, 1-се гильдияның Ташкент сауҙагәре, Яушевтарҙың татар сауҙагәр ғаиләһе вәкиле, «Бер туған Яушевтар» фирмаһы ағзаһы.
Биографияһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Мөхәммәтшәриф сабыйҙары Ғәбделвәли, Муллагали һәм Мөхәммәтсадиҡ Яушев менән бергә бабаһы Ғайса Яушев нигеҙ һалған ғаилә бизнесын дауам иттерә. XIX быуаттың икенсе яртыһында Яушев фирмаһы «Ғәбделвәли Әхмәтйән улы Яушев ағай-энеләре менән» алыш-биреш йорто булараҡ эшләй. Уның баш офисы Оренбург губернаһының Троицк ҡалаһында урынлашҡан.[1]
1899 йылда Мөхәммәтшәриф Яушев Троицкиҙың Икенсе мәсетен һәм Мөхәммәҙиә мәҙрәсәһен тотоу өсөн вакф фонды булдырыу өсөн 35 000 һум, өс мәсет төҙөү өсөн 15 000 һум, фидия өсөн түләү 8 000 һум, ярлыларға таратыу өсөн 3 000 һум, шулай уҡ күмәкләп йөрөү үҙе ҡылмаһа, үҙ урынға хаж ҡылыу өсөн 3 000 һум васыят иткән.[2]
Ғәбделвәли, Муллағәли һәм Мөхәмәтшәриф Яушевтарҙың үтенесе буйынса 1901 йылда Троицк мәҙрәсәһендәге урыҫ класы Троицк 2 класлы урыҫ-татар мәктәбенә үҙгәртелә.
1906 йылда Шәриф Яушев үлгәндән һуң, сабыйҙары һәм уның улы Латиф Яуышевтар уртаҡ капиталдарында Царевококшайск өйәҙенең Ключи-Сап ауылында (1907) һәм Ҡазан губернаһы Цивиль өйәҙе Аҡъегет ауылында (1909) мәсеттәр төҙөү өсөн 5000 һум аҡса бүлеп бирә. Бынан тыш, 1912 йылда Мөхәмәтшәриф Яушевтың васыяты буйынса уның улы Латиф Троицк ҡалаһының Яңы ауылында ағастан Етенсе собор мәсетен (Слободская, Яңауылская) төҙөй. Мәсет янында мосолман башланғыс мәктәбе һәм «Нур» ҡыҙҙар мәктәбе ойошторола, унда билдәле дин эшмәкәре Зәйнулла Рәсүлевтең ҡыҙы Ғәйшә Рәсүлева уҡыта.[3]
Мөхәмәтшәриф Яушев 1906 йылдың 24 июлендә Ташкентта вафат була һәм Троицк ҡалаһының иҫке мосолман зыяратында ерләнә.
Шәхси тормошо
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Уның улы, Латиф Яушев, эшҡыуар, меценат, һәм йәмәғәт эшмәкәре. Уның нәҫелдәре АҠШ-та йәшәй.
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ Династия Яушевых: история татарских миллионеров — islam-today.ru, 17 апреля 2019 г.
- ↑ Как братья Яушевы мавзолей ремонтировали Архивная копия от 20 апрель 2016 на Wayback Machine — Письма о Ташкенте
- ↑ История российского предпринимательства «100 великих предпринимателей России» " Номинанты " Яушев Абдулвали Ахметжанович. Дата обращения: 25 февраль 2023. Архивировано 2 июнь 2016 года.
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Чигәннәр, «Хөрмәтле Бохаралылар» һәм Ташкенттагы рус вице-короле — Әхмәтвәли Мәңгәр Төркестандагы Яушевлар турында — Яушев сәүдәгәрләре | Яушев бизнес династиясе.