Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы
| Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы | |
| әзерб. Nailə Vəlixanlı | |
 | |
| Зат | ҡатын-ҡыҙ[1] |
|---|---|
| Гражданлыҡ |
 СССР Әзербайжан |
| Тыуған көнө | 25 декабрь 1940 (85 йәш) |
| Тыуған урыны | Баҡы, Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы, СССР |
| Атаһы | Велиханлы, Мамедали Гаджи Гейдар оглы[d] |
| Һөнәр төрө | тарихсы, востоковед |
| Эшмәкәрлек төрө | Шәрҡиәт һәм Әзербайжан тарихы |
| Эш урыны | Әзербайжан тарихы музейы |
| Биләгән вазифаһы | директор музея[d] |
| Уҡыу йорто | Баҡы дәүләт университеты |
| Ғилми исеме | профессор[d] һәм академик[d] |
| Ғилми дәрәжә | тарих фәндәре докторы[d] |
| Ғилми етәксе | Зия Мусаевич Буниятов[d] |
| Кемдә уҡыған | Зия Мусаевич Буниятов[d] |
| Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре | |
 Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы Викимилектә | |
Наилә Мәммәҙәли кыҙы Вәлиханлы (әзерб. Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı; 25 декабрь 1940 йыл) — тарихсы. Әзербайжан милли тарих музейының генераль директоры. Әзербайжан милли фәндәр академияһы академигы. Әзербайжандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015).
Биографияһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Наилә Вәлиханли 1940 йылдың 25 декабрендә Баҡыла Әзербайжандың мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәре, Әзербайжан ССР-ының халыҡ артисы Мәммәҙәли Вәлиханли ғаиләһендә тыуа.
1948—1958 йылдарҙа Баҡы ҡалаһының 132-се урта мәктәбендә уҡый. 1958 йылда Әзербайжан дәүләт университетының шәрҡиәт факультетының ғәрәп теле бүлегенә уҡырға инә. 1963 йылда юғары уҡыу йортон ҡыҙыл дипломға тамамлай.
1963 йылдан — Әзербайжан Терминологический словарь по Көнсығышты өйрәнеү институтының Ғәрәп илдәре тарихы кафедраһында өлкән лаборант.
1964—1967 йылдарҙа тарих фәндәре докторы Зыя Буниятов етәкселегендә «Әзербайжан тураһында ғәрәп географтары һәм IX—XII быуат сәйәхәтселәре» тигән темаға диссертация яҙа. 1970—2005 йылдарҙа Әзербайжан дәүләт университетында, Әзербайжан дәүләт педагогия институтында, Хазар, Зия һәм Әзербайжан университеттарында «Ғәрәп илдәре тарихы», «Ислам тарихы», «Дөйөм тарих», «Әзербайжан һәм Азия илдәре тарихы», «Азия тарихы» фәндәре буйынса уҡыта. «Әзербайжан сығанаҡтарын һәм тарихын өйрәнеү», шулай уҡ үҙенең белгеслеге буйынса курстар һәм семинарҙар үткәрә.[2].
2001 йылда Әзербайжан милли фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.
2006 йылдың 7 ноябрендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Геральдик совет ағзаһы итеп һайлана.
2007 йылдың апрелендә Әзербайжан Милли Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы һәм вице-президенты итеп һайлана.
2010 йылдың 8 февралендә Әзербайжандың фән, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өлкәһендәге дәүләт наградалары комиссияһы ағзаһы итеп һайлана.
2010 йылдың 19 февралендә Әзербайжан Президенты ҡарамағындағы Фәнде үҫтереү фондының попечителдәр советы ағзаһы була.
1998 йылдың июленән Әзербайжандың Милли тарих музейы директоры вазифаһын башҡара.
2018 йылдың 25 ноябрендә Халыҡ-ара Ебәк юлы музейҙары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп һайлана.
2019 йылдың 17 октябрендә ИКОМ Әзербайжан милли комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана.
Баҡы халыҡ-ара күп мәҙәниәтле үҙәгенең попечителдәр советы ағзаһы.[3]
Ғилми хеҙмәттәре
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- «Ғәрәп географтары һәм Әзербайжан тураһында IX—XII быуат сәйәхәтселәре» (Баҡы, 1974) (әзербайжан телендә)
- Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Баҡы, 1986)
- «Ғәрәп хәлифәте һәм Әзербайжан» (Баҡы, 1993) (әзербайжан телендә)
- «Нахчиван — ғәрәптәрҙән монголдарға тиклем» (Баку, 2003) (Әзербайжанда)
- «Әзербайжан дәүләтселеге һәм уның символдары» (Баҡы, 2001) (әзербайжан, урыҫ һәм инглиз телдәрендә) (авторы һәм ғилми мөхәррире)
- «Хажи Зәйнәләбдин Таһиев» (Истанбул, 2010) (әзербайжан һәм инглиз телдәрендә) (авт.)
- «Әзербайжандың милли тарихы музейы-95. Китап-альбом» (төҙөүсеһе һәм авторы) (Баку, 2015)
- «Нахчиван в истории и историографии в VII—XII веках» (Нахчиван, 2015)
- Ибн Хордадбех: Маршруттар һәм илдәр китабы (Саарбрюкен, 2016)
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- «Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (1970)
- Дан ордены (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен
- Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә
- 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли
- НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла.
- 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)»
- 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә.
- 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019)
- Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә.
- «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #13086823X // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
- ↑ Akademik Nailə Vəlixanlı Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin baş direktoru vəzifəsinə seçilib - XƏBƏRLƏR. Дата обращения: 14 июнь 2021. Архивировано 9 июнь 2021 года.
- ↑ Распоряжение Президента Азербайджанской Республики Об утверждении нового состава Попечительского совета Бакинского международного центра мультикультурализма и внесении изменения в Распоряжение Президента Азербайджанской Республики «О назначении членов Попечительского совета Бакинского международного центра мультикультурализма» от 8 ноября 2018 года номер 657 » Официальный сайт президента Азербайджанской Республики. president.az. Дата обращения: 24 декабрь 2022. Архивировано 24 декабрь 2022 года.