Науруз көжөһө

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Наурыз коже
Милли аш-һыу
Милли аш-һыу

Милли аш-һыу

Ҡаҙаҡ аш-һыуы
Ҡырғыҙ аш-һыуы

Авторы
Милли исеме

Науруз көже
Нооруз көже

Тыуған иле

Flag of Kazakhstan.svg Ҡаҙағстан
Flag of Kyrgyzstan.svg Ҡырғыҙстан

Компоненттар
Төп

Тары Арпа ярмаһы Тоҙ Һыу Бойҙай Кукуруз (киптерелгән) Түңәрәк бөртөклө дөгө Йылҡы ите

Һөт йәки шубат булыуы мөмкин.
Булыуы мөмкин

Һыҙлыҡ,һөҙмә

Науруз (ҡаҙ. Науруз көже; ҡырғ. нооруз көже) — Науруз байрамында йолаға әүерелгән милли ҡаҙаҡ һәм ҡырғыҙ аш-һыуы. Байрамда һәр йортта әҙерләнә. Яңы йылда муллыҡ символы булып тора, унда ете төрлө аҙыҡ-түлек ҡулланыла, мәҫәлән, һөт, ит, май, тары ярмаһы, дөгө, кукуруз, борсаҡ (составы төрлөсә). Йәнә ниҙер өҫтәлә икән, ҡатнашмалары таҡ һандан тороға тейеш. Ҡайһы бер райондарҙа яңы быҙаулаған һыйырҙың ыуыҙ һөтөнән дә әҙерләйҙәр.

Шулай уҡ махсус һаҡланған ризыҡтар (ҡаҙы, ҡарта, һыҙлыҡ һ.б.) өҫтәлеүе мөмкин. Башлыса, был бойҙай, тары ярмаһынан бешерелгән өйрә. Халыҡ араһында был өйрәне “теләү көжө”, “күп көжө” тип йөрөтәләр.

Науырызға ҡотлау йолаһы үткәргәндән, бата ҡылғандан һуң, йыйылған халыҡ "аҡ (һөт) мул булһын" тигән теләктәр әйтә[1].

Көжөнө әҙерләү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бының өсөн иң элек һөт ҡайнатырға, өҫтө ҡата биргәс, уның йөҙөнән ҡаймағын йыйып алырға кәрәк. Шунан ҡыш буйы һаҡлаған ит әҙерләмәләрен (ҡаҙы-ҡарта һ.б.) турап һалып, 15 минутҡа өҫтөн ябып ҡуялар. Күрһәтелгән ваҡыт уҙғас, айырым һауытта бешереп алынған ярмаларҙы, йәмғеһе ете төр туҡлыҡлы матдәләрҙе ҡатнаштырып, тағы бер ҡайнатып алырға кәрәк [2]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Хафт син

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Раушан Мухамежановна Мустафина. Представления, культы, обряды у казахов: в контексте бытового ислама в южном Казахстане в конце XIX—XX вв. Қазақ университети, 1992. С. 117—118.
  2. Қазақ энциклопедиясы, 7 том

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Коже // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2005. — Т. III. — ISBN 9965-9746-4-0.
  • Наурыз коже // Похлёбкин Вильям Васильевич. Национальные кухни наших народов. М., Центрполиграф, 2004. ISBN 5-9524-0718-8 С. 112.
Images.png Тышҡы һүрәттәр
Image-silk.png Науруз коже на казахском телевидении

Был мәҡәләлә «Ҡаҙағстан. Милли энциклопедия» (1998—2007) материалдары ҡулланылды, барлыҡ материалды «Қазақ энциклопедиясы» редакцияһы Creative Commons BY-SA 3.0 Unported лицензияһы буйынса тәҡдим итте.