Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 20 апрель 1952({{padleft:1952|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:20|2|0}}) (67 йәш)
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Башҡортостан Республикаhы, Күмертау
Һөнәр төрө химик
Эш биреүсе Серго Орджоникидзе исемендәге Өфө авиация институты
Уҡыу йорто Өфө дәүләт нефть техник университеты
Ғилми дәрәжә техник фәндәр докторы[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы[d]

Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы (20 апрель 1952 йыл) — нефтехимия һәм химмотология өлкәһендә рәсәй ғалимы, техник фәндәре докторы, профессор. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының бүлек ағзаһы[1], Рәсәй инженер академияһының[2], ағза-корреспонденты, Рәсәй тәбиғәт белеме академияһының академигы[3], Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы[4].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ришат Ғаяз улы Ниғмәтуллин 1952 йылдың 20 апрелендә Башҡорт АССР-ының Күмертау ҡалаһында тыуған. 1969 йылда Күмертау ҡалаһының 12-се мәктәбен, 1974 йылда — «Нефть һәм газ эшкәртеүҙең химик технологияһы» һөнәре буйынса Өфө нефть институтын тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң, Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводына (НУНПЗ) оператор булып эшкә урынлаша.

1975 йылдан ВЛКСМ комитеты секретары булып, Өфө ҡалаһында ВЛКСМ-дың Орджоникидзе район комитетының икенсе (1976) һәм беренсе (1978) секретары, инструктор (1981 йылдан), Өфө КПСС ҡала комитетының сәнәғәт-транспорт бүлеге мөдире урынбаҫары (1983 йылдан)[5].булып эшләй.

1984 йылда Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводына НУНПЗ кире килә, унда партком секретары (1986 йылдан), фәнни-технологик үҙәгенең баш инженер(1990 йылдан), баш инженер урынбаҫары (1996 йылдан) булып эшләй.

Шул йылдарҙа Өфө ҡалаһы Орджоникидзе район халыҡ депутаттары советына ике тапҡыр (1977—1985) депутат итеп һәм ике тапҡыр — халыҡ депутаттарының Өфө ҡала советы депутаты (1985—1995) итеп һайлана[6].

1998 йылда «Башнефтехим» холдингыһының май етештереү етәксеһе итеп тәғәйенләнә. 2001 йылдан алып генераль директор вазифаһын биләй, 2002 йылдан — НУНПЗ-ның май етештереү начальнигы.

2004 йылдан «Өфө дәүләт институтының хужалыҡ иҫәбе ижади үҙәге» ЯСЙ-нең химмотология һәм трибология проблемалары Институты директоры булып эшләй, шул уҡ ваҡытта Өфө дәүләт авиация техник университетының ҡорамалдар һәм иретеп йәбештереү производствоһы технологияһы кафедраһында уҡытыусы эшмәкәрлеген башлай.

2010 йылда химмотология һәм майлау материалдарын эксплуатациялау өлкәһендә ғилми тикшеренеүҙәр, шулай уҡ эшләүсе майҙы анализлау буйынса приборҙар эшләүсе техниканы диагностикалау менән шөғөлләнгән «Химмотолог» ЯСЙ-енә нигеҙ һала[7][8].

Ғилми һәм уҡытыу эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1990 йылда кандидатлыҡ, ә 1999 йылда — докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.

Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы 183 ғилми хеҙмәт авторы булып тора (шуларҙың 60 ВАК исемлегендәге журналдарҙа баҫылған), шул иҫәптән 11 китап (шулар араһында 5 уҡыу баҫмаһы) һәм 53 уйлап табыу.

Төп фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары нефть эшкәртеү һәм химмотология өлкәһендә ята. Төп хеҙмәттәре нефть продукттарын селектив таҙартыу процестарын ткшереү һәм нефть продукттарын алыу буйынса яңы технологияларҙы эшләү менән бәйләнгән. Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы Волга автомобиль заводы автомобилдәре өсөн йыуҙырыусы-йөрөтөп һынаусы май етештереү технологияһын эшләүҙә, ватан турбореактив самолёттарының газ турбиналарын майлау майҙарын, резина-техник эшләнмәләрҙе озондан ярылыуҙан һаҡлаусы балауыҙ продукттарын эшләүҙә; НУНПЗ-ыла майҙарҙы N-метилпирролидон менән селектив таҙартыу ысулын индереүҙә (был ысул Рәсәйҙә тәүге тапҡыр ҡулланыла) ҡатнаша.

2001 йылдан Ришат Ғаяз улы үҙенең эшен Өфөнөң эре юғары уҡыу йорттарында: ӨДНТУ, ӨДАТУ уҡытыу эше менән бергә алып бара. Өфө дәүләт нефть техник университетының доктор диссертация советы ағзаһы итеп һайлана (2001—2009 йй.). 2015 йылдан Финанс университетының өфө филиалында уҡыта[9].

Ғилми хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Рәсәй Федерацияһының мәғариф һәм фән министрлығының иң яҡшы тикшеренеү эше өсөн дипломы (2010),
  • «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы» маҡтаулы исеме (2010)[10],
  • «Scientia et Labore» («Хеҙмәт һәм Белем менән») ордены.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]