Рица

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Рица
абх. Риҵа, груз.
43°28′53″ с. ш. 40°32′29″ в. д.HGЯO
2014 Reliktowy Park Narodowy Rica, Widok na jezioro Rica od strony południowo-zachodniej (06).jpg
ИлАбхазия Абхазия/Грузия Грузия[1]
РайонГудаут районы
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге950 м
Оҙонлоғо2,5 км
Киңлеге0,27—0,87 км
Майҙаны1,27 км²
Иң ҙур тәрәнлек131 м
Уртаса тәрәнлек63 м
Үтә күренеүсәнлеге1—10 м
Ҡойоусы йылғаЛашпс
Ағып сығыусы йылғаЮпшара
Рица (Грузия Абхазия)
Blue pog.svg
Рица
Красная ПолянаКраснодарский крайАдлерМзымтаПсоу (река)Гагрский хребетГаграПещера Крубера-ВороньяАрабика (горный массив)ПицундаГудаутаСухумГулрыпшОчамчыраАнаклияИнгурЗугдидиГрузияДжвариХоджалКодорский хребетГалХобОкумГалидзгаТкуарчалКодорКодорское ущельеЦабалОмаришараКвемо-АжараКаманКяласурБзыпозеро РицаБзыпский хребетАуадхарагора АгепстаПшышШхапизгаАбхазский хребетЛабаАксаутАрхызДомбай-УльгенТебердаКышкаджерУчкуланТеберда (река)Кубань (река)Карачаево-ЧеркесияРоссияЧёрное мореТопографическая карта Абхазии
Рәсем тураһында
Desc-20.png
Commons-logo.svg Рица Викимилектә

Рица (Оло Риц; абх. Риҵа) — Абхазияла, Көнбайыш Кавказында Гудаут районының боҙло-тектоник сығышлы тау күле[2].

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Диңгеҙ кимәленән 950 метр өҫтәрәк, Бзыбь йылға бассейнында, Гагр һыртынан көнсығышҡа ҡарай Лашипс һәм Юпшар йылғаларының урманлы тәрән тарлауығында урынлашҡан. Күлде уратҡан тауҙар 2200-3200 метр бейеклеккә етә. Майҙаны — 1,27 км2, оҙонлоғо — 2,5 км, киңлеге — 270-тән 870 метрға тиклем. Күлдең уртаса тәрәнлеге 63 метр, иң тәрән урыны — 131 метр (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 114-кә тиклем). Ямғыр һәм ҡар һыуы менән туҡлана, һыу кимәленең миҙгеллек тирбәлеше 2-3 метр тәшкил итә. Күл өҫтөндәге һыу температураһы 10 °C (июнь-октябрь аҙағынаса), иң юғарыһы — 17,6 °C (август), ҡышын (февраль) уртаса температура +3,8 °C була.

Рица бик ҡырыҫ ҡышҡы һыуыҡтарҙа туңа. Бындай һалҡын ҡыштарҙа күлдең өҫтө 1-5 см. ҡалынлығындағы боҙ менән ҡаплана. Үтә ҡарлы ҡыш булғанда, Рица тирәһендәге ҡар ҡалынлығы 7-11 метрға етә, ғәҙәттә 2-3 метрҙан артмай уҡ артты

Һыуҙың өҫкө сағылышы йыл миҙгелдәренә ҡарап үҙгәрә. Бының сәбәбе күлгә ҡойған йылғаларҙың төрлө дәрәжәләге үтә күренмәле һыуҙары һәм микроскопик ылымыҡтарҙың — фитопланктондың һыу ятҡылығындағы үҫеше менән бәйле. Яҙлы-йәйле йәшкелт һары төҫ өҫтөнлөк итә, көҙөн һәм ҡышын — һалҡын күкһел зәңгәр төҫ.

Рица күленән Лашипс (Лашпса) йылғаһының дауамы — Бзыбь йылғаһының ҡушылдығы Юпшар ағып сыға. Күл яҡынса 250 йыл элек, Пшегишхва тауының бер өлөшө Лашипс йылғаһына емерелеп төшөп, уны быуған мәлдә барлыҡҡа килгән.

Күлдә бағыр, яраҡлашҡан алабалыҡ, голавль тереклек итә.

Яҡында ғына Кесе Рица күле лә бар, майҙаны 0,2 км2.

Топографик картаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Карта бите K-37-V. Масштаб: 1 : 200 000. Издание 1968 г.

Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күлдең иҫ китмәле матурлығы уны Абхазияның төп туристик иҫтәлекле урындарҙың береһенә әйләндерҙе. Күл буйында Сталиндың дачаһы һәм унан арыраҡ Брежневтың дачаһы урынлашҡан. Дачала тарихи йыһаз һәм кәрәк-яраҡ әйберҙәр һаҡланған, бында экскурсиялар үткәрелә. Күл һәм уның тирә-яғындағы биләмәләр Рица ҡурсаулығына ҡарай.

Ҡара диңгеҙ яры буйлап күлгә автомобиль юлы алып бара, ул Бзыбь, Юпшар һәм Гег йылғаларының туғайҙары буйлап үтә лә Ауадхар климатик курортына илтә.

Галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Был географик объект Абхазияла урынлашҡан. Грузия конституцияһына ярашлы, Грузия составына Автономиялы Абхазия Республикаһы булып инә. Ғәмәлдә Абхазия өлөшләтә танылмаған Абхазия Республикаһы дәүләте һанала, территорияһын Грузия Хөкүмәте контролдә тотмай.
  2. Согласно законам Грузии — на территории Гудаутского муниципалитета Автономной Республики Абхазии в составе Грузии