Эстәлеккә күсергә

Роза Паркс

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Роза Паркс
ингл. Rosa Louise McCauley Parks
Тыуған көнө

4 февраль 1913({{padleft:1913|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2][3][…]

Вафат булған көнө

24 октябрь 2005({{padleft:2005|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1][4][2][…] (92 йәш)

Ил

 Америка Ҡушма Штаттары

Тормош иптәше

Raymond Parks[d][5]

Автограф

 Роза Паркс Викимилектә

Роза Луиза Паркс (ингл. Rosa Louise Parks; тыуған Макколи, ингл. McCauley; 4 февраль 1913, Таскиги, Алабама, АҠШ - 24 октябрь 2005, Детройт, Мичиган, АҠШ) — Америка социаль эшмәкәре, сәйәси эшмәкәр, АҠШ-та ҡара тәнлеләрҙең гражданлыҡ хоҡуҡтарын яҡлау хәрәкәтенә нигеҙ һалыусыларҙан һанала.

Паркс секретары булып эшләй милли ассоциацияһы өсөн алға китеш төҫлө кешеләр һәм дан яулай 1955 йылда, автобуста ултырғанда Монтгомери , Алабама, ул үҙ урынын бирергә баш тарта аҡ пассажир автобустың салонында, водитель талап итә. Сегрегацияға ҡаршы ошондай уҡ протесттар йәмәғәт транспортында ла булған, әммә граждандар буйһонмаусанлығының был айырымланған акттарынан айырмалы рәүештә, Парксты ҡулға алыуға йәмәғәтселектең реакцияһы ҡаланың автобус линияларына бойкот иғлан итеүгә килтергән. Бойкотсылар’ ғәмәлдәре Парктарҙы халыҡ-ара символы ҡаршылыҡ раса сегрегацияһы һәм милли дан килтерҙе бойкот лидеры , Мартин Лютер Кинг, кесе, уны граждандар хоҡуҡтары хәрәкәтендә төп шәхес булараҡ нығытыу[6].

Роуз 1913 йылда Алабама штатының Таскиги ҡалаһында уҡытыусы Леона һәм балта оҫтаһы Джеймс МакКоли ғаиләһендә тыуа. Макколиҙар методист булған.

Бала сағында һаулығы насар булған, хроник тонзиллит менән яфаланған. Биш йәшендә ата-әсәһе айырылыша, һәм ул, әсәһе һәм кесе ҡустыһы менән олатаһы менән олатаһы менән Монтгомери ҡалаһында ( Алабама штаты) фермаға күсеп китә. Леона аҙна дауамында эшкә йөрөп, ял көндәрен балалар менән үткәрер ине[7].

Автобуста булған ваҡиға һәм артабанғы реакция

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
Паркс ултырған автобус хәҙер Генри Форд музейында ҡуйылған.
Роза Парксты ҡулға алыу тураһында хәбәр
70-се йылдар аҙағында парктар
Роза Парксты АҠШ Капитолий ротондаһында ерләү

Роза Паркс донъяның 43-тән ашыу университетының почетлы докторы һәм башҡа 100-ҙән ашыу награда һәм почетлы исем менән бүләкләнгән. Шул иҫәптән:

Конгресстың алтын миҙалы
  • Спингарн миҙалы (1979)
  • Мартин Лютер Кинг премияһы (1980)
  • 1983 йылда Мичиган ҡатын-ҡыҙҙар даны залына индерелә.
  • Кэндис премияһы (1984)
  • Эллис-Айлендтың почет миҙалы (1986)
  • Милли ҡатын-ҡыҙҙар даны залына индерелә (1993)
  • Президенттың Азатлыҡ миҙалы (1996)
  • Халыҡ-ара ирек дирижеры премияһы (1998)
  • Конгресстың алтын миҙалы (1999)
  • 1999 йылда «Телесериалда икенсе пландағы иң яҡшы актриса» өсөн NAACP Image Award премияһына лайыҡ [8]
Берлиндағы парктар йорто
  • Роза Паркс: Минең хикәйәм (1992)
  • 1995 йылда «Тын көс »
  1. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #119472678 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
  2. 1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): платформа открытых данных — 2011.
  3. Rosa Parks // Encyclopædia Britannica (ингл.)
  4. http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4973548&sourceCode=gaw
  5. https://detroithistorical.org/learn/encyclopedia-of-detroit/parks-rosa
  6. Shipp E. R.. Rosa Parks, 92, Founding Symbol of Civil Rights Movement, Dies, The New York Times (25 октябрь 2005), стр. 2. 1 ғинуар 2019 тикшерелгән.
  7. Theoharis, 2013
  8. Өҙөмтә хатаһы: <ref> тамғаһы дөрөҫ түгел; biography төшөрмәләре өсөн текст юҡ