Скотт Вальтер

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Скотт Вальтер
ингл. Walter Scott
Герб
Walter Scott coat of arms.png
Рәсем
Заты ир-ат[1][2][3]
Гражданлығы Flag of Great Britain (1707–1800).svg Королевство Великобритания[d][4]
Flag of the United Kingdom.svg Бөйөк Британия
Титул баронет[d] һәм Scott baronets[d]
Псевдоним Jedediah Cleishbotham[5], Laurence Templeton[5], Somnambulus, Malachi Malagrowther[5], Clutterbuck һәм Lawrence Templeton[5]
Тыуған көнө 15 август 1771({{padleft:1771|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[3][6][…]
Тыуған урыны Королевство Великобритания[d], Эдинбург[8]
Вафат булған көнө 21 сентябрь 1832({{padleft:1832|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[3][6][…] (61 йәш)
Вафат булған урыны Эбботсфорд[d][9]
Үлем төрө тәбиғи үлем[d]
Үлем сәбәбе Инсульт
Ерләнгән урыны Dryburgh Abbey[d]
Изображение могилы
Атаһы Walter Scott[d][10][11]
Әсәһе Anne Rutherford[d][10][11]
Хәләл ефете Charlotte Genevieve Charpentier[d][11] һәм Charlotte Genevieve Charpentier[d]
Балалары Charlotte Sophia Scott[d][10], Anne Scott[d][10] һәм Charles Scott[d][10]
Яҙма әҫәрҙәр теле инглизсә
Һөнәр төрө шағир, драматург, лингвист, тәржемәсе, романист, музыка белгесе, биограф, яҙыусы, судья, поэт-адвокат, адвокат, тарихсы, әҙәби тәнҡитсе
Биләгән вазифаһы судья[d]
Ҡушамат Border Minstrel
Сәнғәт йүнәлеше Романтизм
Ойошма йәки клуб ағзаһы коллегия адвокатов[d], масонство[d], Эдинбургское королевское общество[d] һәм Celtic Society[d]
Милке Эбботсфорд[d]
Уҡыу йорто Эдинбургский университет[d]
Королевская высшая школа[d]
Kelso High School[d]
Әүҙемлек осороноң башланыуы Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 199: Функция для отображения свойства не найдена.
Ҡултамға
Архивы хранятся в Библиотека редких книг и рукописей Бейнеке[d][12]
Жанр исторический роман[d], шиғриәт, хикәйә һәм Театр
Испытал влияние от Библия короля Якова[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Изображение геральдического щита
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбы Walter Scott
Относится к вики-проекту Iedereen Leest[d]
Статус авторского права как автора срок действия авторских прав истёк[d]
Commons-logo.svg Скотт Вальтер Викимилектә

Сэр Вальтер[13] Скотт, 1-се баронет (ингл. Walter Scott, /ˈwɔːltə skɒt/; 15 август 1771 йыл — 21 сентябрь 1832 йыл) — бөтә донъяға билдәле шотланд прозаигы, шағир, тарихсы, боронғолоҡто йыйыусы, адвокат. Тарихи роман жанрына нигеҙ һалыусы тип һанала.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Эдинбургта, хәлле шотланд юрисы Скотт Уолтер (1729—1799) һәм Эдинбургтың медицина университеты профессоры ҡыҙы Энн Ратерфорд (1739—1819), ғаиләһендә тыуа. Ғаиләлә туғыҙынсы бала була, әммә уға алты ай булғанда өс бала ғына тере ҡала. Дөйөм алғанда ғаиләләге 13 баланың 6-һы иҫән ҡала.

1772 йылдың ғинуарында балалар фалижы менән сирләй, уң аяғы хәрәкәтләнеүҙән туҡтай һәм ғүмерлеккә сатан булып ҡала. Ике тапҡыр — 1775 һәм 1777 йылдарҙа — Бат һәм Престонпас курорт ҡалаларында дауаланыуҙа була.

Бала сағы Шотландия сик буйы менән тығыҙ бәйле. Унда ул олатаһы Сэндиноуҙың фермаһында һәм Келсонан алыҫ булмаған ерҙә йәшәгән ағаһында ваҡыт үткәрә. Физик етешһеҙлегенә ҡарамаҫтан, бала сағынан тирә яҡтағыларҙы аҡылы һәм феноменаль хәтере менән хайран ҡалдыра.

1778 йылда Эдинбургҡа ҡайта. 1779 йылда мәктәптә уҡый башлай, 1785 йылда Эдинбург колледжына инә. Колледжда альпинизм менән мауыға, физик яҡтан нығына, тиҫтерҙәре араһында оҫта хикәйәсе булараҡ популярлыҡ яулау.

Күп уҡый, шул иҫәптән антик авторҙарҙы ла, шиғриәт һәм романдар менән мауыға, Шотландияның традицион балладалары һәм хикәйәттәрен айыра. Дуҫтары менән бергә колледжда «Шиғри йәмғиәт» ойоштора, немец телен өйрәнә һәм немец шағирҙары ижады менән таныша.

1792 йылд Скотт өсөн әһәмиәтле була: ул Эдинбург университетында адвокат дәрәжәһенә һынау тота[14]. Ошо ваҡыттан алып ул шәхси юридик тәжрибәһе булған абруйлы һөнәргә эйә абруйлы кешегә әйләнә.

Үҙ аллы адвокат практика йылдарында ил буйлап күп йөрөй, бер ыңғай шотланд батырҙары тураһында халыҡ легендалары һәм балладалары йыя. Немец шиғриәтен тәржемә итеү менән мауыға, Готфрид Бюргерҙың «Ленора» балладаһы тәржемәләрен аноним баҫтыра.

1791 йылда беренсе мөхәббәте — Эдинбург адвокаты ҡыҙы Уильямина Белшес менән таныша. Биш йыл буйы Уильямина уны билдәһеҙлектә тота һәм һуңынан хәлле банкир улы Уильямс Форбсҡа өҫтөнлөк биреп, 1796 йылда уға кейәүгә сыға. Яуапһыҙ мөхәббәт йәш кешегә көслө тәьҫир итә; артабан яҙыусының романдары героиняларында Уильямина образы күп тапҡырҙар осрай.

1797 йылда өйләнешә Шарлотта Карпентерға өйләнә (Шарпантье; 1770—1826). Дүрт балалары (София, Уолтер, Анна һәм Чарлз).

Әҙәби хеҙмәттәре менән донъя күләмендә танылыу тапҡан Скотт юридик, сәйәси һәм йәмәғәт эшмәкәрлегенә күп ваҡытын бүлә. Сессия суды секретары (1806 йылдан алып), Селкерк округы шерифының урынбаҫары булып эшләй. Консерватив партияның — даими, Юғары ерҙәр йәмғиәтенең әүҙем ағзаһы була 1820—1832 йылдарҙа — Эдинбург король йәмғиәте Президенты, 1827—1829 йылдарҙа Шотландия антикварҙары йәмғиәтенең вице-президенты була.

Тормошта өлгөлө ғаилә башлығы, яҡшы, нескә күңелле, әҙәпле, рәхмәтле кеше була; үҙенең үҙәгртеп ҡороп, замок итеп яһаған Эбботсфорд биләмәһен, ағастарҙы, йорт хайуандарын, ғаилә мөхитендәге табындарҙы ярата.

1830 йылда беренсе инсульт кисереүе һөҙөмтәһендә уң ҡулын фалиж һуға. 1830—1831 йылдарҙа Скотт тағы ике инсульт кисерә.

1832 йылдың 21 сентябрендә инфаркттан вафат була. Мелроздан алыҫ булмаған Драйбург аббатлығында ерләнә.

Скоттың Эбботсфорд биләмәһендә яҙыусының музейы эшләй.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. OCLC. VIAF[Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
  2. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118612409 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  4. http://web.archive.org/web/20170323043917/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/sir-walter-scott
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Czech National Authority Database
  6. 6,0 6,1 Walter Scott
  7. 7,0 7,1 Encyclopædia Britannica
  8. Скотт Вальтер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  9. http://link.springer.com/content/pdf/10.1007/BF00390694.pdf
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Lundy D. R. The Peerage
  11. 11,0 11,1 11,2 Kindred Britain
  12. http://hdl.handle.net/10079/fa/beinecke.scott
  13. Согласно современной транскрипции английское имя Walter должно переводится как Уолтер
  14. Венгерова З. А. Скотт, Вальтер // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]