Словения

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Словения республикаһы
Republika Slovenija
Flag of Slovenia.svg Словенияның гербы
Флаг Герб
Гимн: «Zdravljica»
EU-Slovenia.svg
Словенияның урынлашыуы (йәп-йәшел):
Европала (асыҡ йәшел һәм ҡара-көлһыу)
Европа Берлегендә (асыҡ йәшел)
Үҙаллылыҡ датаһы 25 июнь 1991 йылда ҡабул ителгән ( Югославия)
Рәсми тел словен
Баш ҡала Любляна
Эре ҡалалар Любляна, Марибор, Целе, Крань, Веленье
Идара итеү төрө Парламент республикаһы
Президент
Премьер-министр
Борут Пахор
Янез Янша
Дәүләт дине Католицизм
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
150
20 253 км²
0,6
Халыҡ
• Һаны (2012)
• Халыҡ тығыҙлығы

2 055 496 чел. (145)
101 чел./км²
ЭТП (ППС)
  • Бөтәһе
  • На душу населения

58,979 млрд.[1] долл.
29 179[1] долл.
ЭТП (номинал)
  • Бөтәһе
  • Бер кешегә

52,430 млрд.[1] долл.
25 939[1] долл.
Валюта Евро [2]
Интернет-домен .si
Код ISO SI
МОК коды SLO
Телефон коды +386
Сәғәт бүлкәте +1

Словения (слов. Slovenija), рәсми исеме — Словения республикаһы (слов. Republika Slovenija) — Үҙәк Европалағы ил. 2004 йылдан Европа Берлеге ағзаһы. Көнбайышта Италия һәм Адриатик диңгеҙ, көньяҡта Хорватия, көнсығышта Венгрия һәм төньяҡта Австрия дәүләттәре менән сиктәш. Ил Төньяҡ Атлантик Килешеү Ойошмаһы (НАТО) ағзаһы.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Словенияның территорияһында борон иллирий һәм кельт ҡәбиләләре йәшәй, улар бергәләп Норик короллеген булдыра. Беҙҙең эраның II быуатынан — Боронғо Рим власы аҫтында (Италия һәм Паннония провинциялары). VI—VIII быуаттарҙа бында славяндар төпләнә, улар аварҙар власы аҫтына эләгә. 630 йылда словендарҙың ата-бабалары — карантандар тарафынан «Венд маркаһы» булдырыла. 664 йылдан был дәүләт «Карантания» атамаһы аҫтында билдәле. IX быуатта карантандарҙың икенсе дәүләт берекмәһе — Блатен кенәзлеге төҙөлә. Шул уҡ быуатта словендарҙың ата-бабалары бойондороҡһоҙлоғон юғалта һәм 1200 йыл ваҡыт дәүеренә һуҙылған немецтарҙың власы аҫтына эләгә. 1918 йылда словен ерҙәренең бер өлөшө Югославия (Словендар, хорваттар һәм сербтар короллеге) составына керә. 1991 йылдың июнендә Словения республикаһы бойондроҡһоҙлоҡ иғлан итә.

Административ бүленеш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Словен республикаһы 210 общинаға, уларҙың 11 ҡала статусына эйә.

Политик структура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Словения башлығы — президент, 5 йыл һайын һайлана. Башҡарма хакимиәт менән президент һәм министрҙар кабинеты идара итә. Министрҙар кабинетын парламент раҫлай.

Парламент ике палатанан тора: Словенияның дәүләт йыйылышы (слов. državni zbor) һәм дәүләт советы (слов. državni svet). Словенияның дәүләт йыйылышына 90 депутат һайлана. Словенияның дәүләт советы парламенттың юғары палатаһы функцияһын үтәй. Бында 5 йылға һайлаған 40 депутат ултырышта ҡатнаша.

2008 йылғы һайлауҙар буйынса Словенияның дәүләт йыйылышына ингән партиялар:

  • Социал-демократтар (слов. Socialni demokrati, SD) — үҙәк-һул йүнәлешле, 29 депутат
  • Словен демократик партияһы (слов. Slovenska demokratska stranka, SDS) — үҙәк йүнәлешле, 28 депутат
  • Хәҡиҡәткә(слов. Zares) — үҙәк-һул йүнәлешле, 9 депутат
  • Словенияның демократик пенсионерҙар партияһы (слов. Demokratična stranka upokojencev Slovenije, DeSUS) — үҙәк-һул йүнәлешле, 7 депутат
  • Словен милли партияһы (слов. Slovenska nacionalna stranka, SNS) — милли-һул йүнәлешле, 5 депутат
  • Словен халыҡ партияһы (слов. Slovenska ljudska stranka, SLS) — үҙәк-уң йүнәлешле, 5 депутат
  • Словен йәштәре партияһы (слов. Stranka mladih Slovenije, SMS) — үҙәк-һул йүнәлешле, Словен халыҡ партияһы менән берлектә
  • Словенияның либераль-демократияһы (слов. Liberalna demokracija Slovenije, LDS) — үҙәк-һул йүнәлешле, 5 депутат.

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2002 йылғы халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса 1 964 мең кеше тәшкил итә, территорияһы — 20 253 км². Шул иҫәптән милли составы:

Халыҡтың яҡынса яртыһы ҡалаларҙа, ә ҡалғандары ауыл ерендә төбәкләнгән.

Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2002 йылғы перепись мәғлүмәттәре буйынса католиктар халыҡтың 57,8 % тәшкил итә, православиелылар — 2,3 %, протестанттар — 0,8 %, мосолмандар — 2,4 %.

Дәүләт байрамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1 һәм 2 ғинуар — Яңы йыл байрамы;
  • 8 февраль — Прешерн көнө;
  • 12 һәм 13 апрель — Пасха байрамы;
  • 27 апрель — Окупациға ҡаршы ихтилал көнө;
  • 1 һәм 2 май — Хеҙмәт байрамы;
  • 25 июнь — Милли көн;
  • 15 август — Успение Богородицы байрамы;
  • 31 октябрь — Реформация көнө;
  • 25 декабрь — Раштыуа байрамы;
  • 26 декабрь — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Report for Selected Countries and Subjects
  2. 2007 йылға тиклем — словен толары

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]