Смородинцев Анатолий Александрович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Смородинцев Анатолий Александрович
ҡаҙ. Анатолий Александрович Смородинцев
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 19 апрель 1901({{padleft:1901|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})
Тыуған урыны СССР, Асҡын ауылы[1]
Вафат булыу көнө 6 август 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (85 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Санкт-Петербург
Ерләнгән урыны Богословское кладбище[d]
Һөнәр төрө вирусолог
Эшмәкәрлек төрө Вирусология
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Сталинская премия Ленин ордены Халыҡтар Дуҫлығы ордены «Почёт Билдәһе» ордены Ленин премияһы
Уҡыу йорто Томск дәүләт университеты[d]

Смородинцев Анатолий Александрович (19 апрель 1901 йыл — 6 август 1986 йыл) — совет бактериологы, вирусолог, иммунолог. СССР Медицина фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы (1966), медицина фәндәре докторы, профессор, СССР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының киҙеүҙе фәнни-тикшеренеү институтына нигеҙ һалыусы һәм уның беренсе директоры.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Смородинцевтың Ленинградта Богословский зыяратында ҡәбере

Анатолий Александрович Смородинцев 1901 йылдың 19 апрелендә Рәсәй империяһы Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы) Асҡын ауылында земство табибы ғаиләһендә тыуа. Ғаиләлә барыһы дүрт бала була. Атаһы уларҙа медицинаға һөйөү тәрбиәләй һәм бөтә балалары ла табип булып китә[2]. Башланғыс мәктәпте һәм реаль училищены тамамлағандан һуң, Томск университетының медицина факультетына уҡырға инә.

1923 йылда университетты тамамлағандан һуң Томск Бактериология институтында ассистент итеп ҡалдыралар[3]

1924 йылда Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына саҡырыла. Төркөстан фронтында табип булып хеҙмәт итә, басмач бандалары менән һуғышта ҡатнаша.

1926 йылда, Ҡыҙыл Армияла хеҙмәтен тултырғас, Ленинградта Эксперименталь медицина институтында стажировка үтә, бер үк ваҡытта Акушерлыҡ һәм гинекология үҙәк институтының бактериологик лабораторияһы мөдире була.

19331937 йылдарҙа — Л. Пастер исемендәге Ленинград бактериология һәм эпидемиология институтының бактериология бүлеге мөдире

19381945 йылдарҙа — Мәскәүҙә Бөтә Союз эксперименталь медицина институтының вирус бүлеге мөдире.

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында — Томск институты менән эвакуацияла, Томск ҡала һаулыҡ һаҡлау бүлеге баш эпидемиологы (1941—1942).

19461967 йылдарҙа — Ленинград эксперименталь медицина институтында вирусология бүлеге мөдире.

19671972 йылдарҙа — Бөтә союз гриппты ғилми-тикшеренеү институты директоры.

1972 йылдан — ошо институттың гриппты һәм киҫкен респиратор ауырыуҙарҙы иҫкәртеү үҙгәлекле бүлеге мөдире

1975 йылдан — СССР Медицина фәндәре академияһының эксперименталь медицина институтында вирусология бүлеге мөдире.

1986 йылдың 6 авгусында Ленинградта вафат була. Богословский зыяратында ерләнгән.

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

600-ҙән артыҡ ғилми хеҙмәт авторы, шул иҫәптән вирусҡа ҡаршы иммунитетҡа, талпан энцефалитына, геморрагик нефрозонефритҡа, полиомиелитҡа, ҡыҙылсаға, эпидемик паротитҡа, гриппҡа, вируслы инфекцияларҙы үҙенсәлекле профилактикалау ысулына арналған 12 монография авторы һәм авторҙашы.

Полиомиелитҡа ҡаршы вакцина эшләй һәм индерә (М. П. Чумаков менән берлектә) . Гриппкә, талпан энцефалитына, ҡыҙылсаға, эпидемик паротитҡа ҡаршы вакцина эшләй.

А. А. Смородинцевтың туранан-тура етәкселеге аҫтында Л. Пастер исемендәге Ленинград институтында, Л. М. Бойчук, Е. С. Шикина һәм Л. Ю. Тарос ҡатнашлығында, 1960 йылда зыянһыҙ аттенуированный штамм «Ленинград-16» селекциялана һәм ҡыҙылсаға ҡаршы вакцинаны етештереү технологияһы эшләнә, ул 1967 йылдан СССР-ҙың бөтә территорияһында киң ҡулланыла башлай.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Этиология, эпидемиология и профилактика осенней формы энцефалита в Приморье. — М.—Л., 1941 (с соавторами).
  • Этиология и клиника геморрагического нефрозонефрита. — М., 1944.
  • Нейровирусные инфекции. — М., 1954 (автор ряда статей и редакция).
  • Вопросы патогенеза и иммунологии вирусных инфекций. — Л., 1955 (автор ряда статей и редакция).
  • Грипп (совместно с А. А. Коровиным). — Л., 1961.
  • Вирусные геморрагические лихорадки (совместно с Л. И. Казбинцевым и В. Г. Чудаковым). — Л., 1963.
  • Основы противовирусного иммунитета. — Л., 1975 (с соавторами).
  • Факторы неспецифической резистенции при вирусных инфекциях. — Л., 1980.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Чумаков М. П. Анатолий Александрович Смородинцев (К 80-летию со дня рождения) // Журн. микр., эпид. и иммун.. — 1981. — № 7.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Смородинцев Анатолий Александрович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. О Смородинцеве А. А. на странице города Уфа
  3. Большая Медицинская Энциклопедия / Главный редактор Б. В. Петровский — издание третье. — 1984.
  4. В большинстве источников приводится устаревший перечень наград. В апреле 1986 года в газетах был опубликован Указ Президиума Верховного Совета СССР. За большие заслуги в развитии медицинской науки, народного здравоохранения, подготовке научных кадров и в связи с 85-летием со дня рождения действительный член Академии медицинских наук СССР Анатолий Александрович Смородинцев награждался вторым орденом Ленина (http://beta.bashvest.ru/showinf.php?id=9518).
  5. Этот орден приводится в перечне наград в биографической статье о Смородинцеве А. А. (БМЭ, М., издание третье, 1984, т. 23. С. 461)