Совет Социалистик Республикалар Союзы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Совет Социалистик Республикалар Союзы
Флаг[d]Герб[d]
Flag of the Soviet Union.svgState Emblem of the Soviet Union.svg
Нигеҙләү датаһы 30 декабрь 1922
Рәсми атамаһы СССР
Ҡыҫҡаса атамаһы USSR, URSS, СРСР, СССР, СССР, СССР, UdSSR, ZSRR, СССР, URSS, ССҖБ, СССР, SSRİ, SNTL, URSS һәм სსრკ
Хөрмәтенә аталған Советы[d]
Этнохороним szovjet, Soviet, sovietic, sovietică, советский, советская, советские, soviético, soviética, радянський, совєтський, совітський, soviétique, soviéticu, soviética, Soviético, soviétique һәм საბჭოთა
Нигеҙләүсе РСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Рәсми тел рус теле
Гимн СССР гимны
Описание девиза Пролетарии всех стран, соединяйтесь![d]
Девиз тексы Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
Донъя ҡитғаһы Европа һәм Азия
Дәүләт Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg СССР
Административ үҙәк Мәскәү ҡалаһы
Идара итеү формаһы совет республикаһы[d], парламент республикаһы[d] һәм однопартийная система[d]
Дәүләт башлығы вазифаһы председатель Центрального исполнительного комитета СССР[d], председатель Президиума Верховного Совета СССР[d], председатель Верховного Совета СССР[d] һәм президент СССР[d]
Дәүләт башлығы Михаил Горбачёв
Хөкүмәт башлығы вазифаһы председатель Совета народных комиссаров СССР[d], СССР Министрҙар Советы рәйесе[d] һәм премьер-министр СССР[d]
Хөкүмәт башлығы Иван Степанович Силаев[d]
Закондар сығарыу органы СССР Юғары Советы һәм Съезд Советов СССР[d]
Дипломатические отношения Канада, Америка Ҡушма Штаттары, Чехословакия, Югославия, Румыния, Израиль, Ангола, Германия Демократик Республикаһы, Дания, Гренада, Куба, Святой Престол[d], Лаос, Норвегия, Пакистан, Төркиә, Филиппин, Кот-д’Ивуар, Малайзия, Тонга, Вануату, Япония һәм Германия
Ойошма йәки клуб ағзаһы Варшава Килешеүе Ойошмаһы, Организация по безопасности и сотрудничеству в Европе[d], Совет экономической взаимопомощи[d], Международная организация гражданской авиации[d], БДО һәм БMO-ның Именлек Советы
Ҡулланылған тел рус теле
Тәртип буйынса иртәрәк килеүсе РСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы, Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d] һәм Польша Республикаһы[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе постсоветское пространство[d] һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе
Ҡатнашыусы Война на истощение[d], Бөйөк Ватан һуғышы, Тихоокеанский театр военных действий Второй мировой войны[d] һәм договор о ликвидации ракет средней и меньшей дальности[d]
Халыҡ һаны 293 047 571 кеше (1989)
Административ рәүештә бүленә РСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы, Армянская Советская Социалистическая Республика[d], Грузия ССР-ы[d], Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы, Литва Совет Социалистик Республикаһы[d], Латвия ССР-ы[d], Эстон ССР-ы[d], Молдавия Совет Социалистик Республикаһы, Ҡаҙаҡ Совет Социалистик Республикаһы, Ҡырғыҙ Совет Социалистик Республикаһы[d], Үзбәк ССР-ы[d], Төркмән Совет Социалистик Республикаһы[d], Таджикская Советская Социалистическая Республика[d], Карело-Финская Советская Социалистическая Республика[d] һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Валюта Совет һумы[d]
Сиктәш Чехословакия, Финляндия, Иран, Төркиә, Монгольская Народная Республика[d], Ҡытай, Корея Халыҡ-Демокритик Республикаһы, Афғанстан, Япония, Польша, Польша Халыҡ Республикаһы[d], Болгария, Социалистическая Республика Румыния[d], Америка Ҡушма Штаттары, Румыния, Япон империяһы[d] һәм Эстония
Основополагающий текст Договор об образовании СССР[d] һәм СССР-ҙың 1924 йылғы Конституцияһы
Ғәмәлдән сыҡҡан дата 26 декабрь 1991
Майҙан 22 402 200 км² (1991)
Главный регулирующий текст СССР Конституцияһы, Беловежское соглашение[d] һәм Декларация Совета Республик ВС СССР от 26.12.1991 № 142-Н[d]
Урынлашыу картаһы
Официальная религия атеистическое государство[d]
Интернет-домен верхнего уровня .su
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһы Категория:Фильмы, снятые в СССР[d]
Междугородный префикс 8
Тема географияһы География СССР[d]
Commons-logo.svg Совет Социалистик Республикалар Союзы Викимилектә

Советтар Союзы, Совет Социалистик Республикалар Союзы (рус. Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, СССР, Советский Союз) — 19221991 йылдар араһында булған күп милләтле социалистик дәүләт. Илдең территорияһы Көнсығыш Европа, Төньяҡ һәм Урта Азияға тиклем таралған булған һәм үҙенең ҡырылыу көнөнә донъялағы иң ҙур иле булып һаналған.

Тарих

Советтар Союзының нигеҙе 1917 йылдың 25 октябрендә Бөйөк Октябрь Социалистик революцияһы менән һалына. Уның биләмәләре элекке Рәсәй империяһы территорияһын (Финляндия, Польша һәм 1940 йылдарға тиклем Прибалтика, Молдова, Тыванан башҡа) алып торған. СССР-ҙың сәйәси территориаль нигеҙе иң тәүҙә үк берҙәм булып һалынмай. 1917 йылдың октябренән Рәсәй Совет Федератив Республикаһы иғлан ителһә лә, уның составынан Украина (1917 йылдың октябре), Беларус Халыҡ Республикаһы (1918 йылдың марты), Финляндия (1917 йылдың декабре) һәм башҡа территориялар айырылып сығырға маташа. Шул уҡ ваҡытта бөтә илдең территорияһында парралель хөкүмәттәр төҙөлә, һәр бер хөкүмәттең үҙенең ҡораллы көстәре килеп булдырыла. Шул ыңғайына 1917—1923 йылдар Рәсәй тарихында Граждандар һуғышы һымаҡ билдәләнгән. Граждандар һуғышы тамаланыу алдынан элекке Рәсәй империяһында реинтеграция процесстары башлана, сөнки Украина, Беларусь, Кавказ аръяғы Федератив республикаларында Коммунистәр партияһы власҡа килә. Шул процесстар тамамланғас, 1922 йылдың 30 декабрендә СССР төҙөлөүе тураһындағы договор ҡабул ителә. Ул договорҙа 4 республиканың (БССР, УССР, КАСФСР, РСФСР) вәҡилдәренән ҡултамғалары алына. РСФСР исеменән АССР вәҡилдәре лә ҡултамғаларын ҡуйған.

1928—1941 йылдарҙа СССР-ҙа яңы иҡтисади ҡоролош төҙөлә. 1928—1932 йылдарҙа индустриялаштырыу һәм коллективлаштырыу үткәрелә. Шул ул саҡта 1937-1953 йылдарҙа төрлө социаль ҡатлам вәкилдәре репрессияларға дусар ителә

Иҫкәрмәләр

Һылтанмалар