Совет Социалистик Республикалар Союзы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Совет Социалистик Республикалар Союзы
Флаг[d]Герб[d]
Flag of the Soviet Union.svgCoat of arms of the Soviet Union 1.svg
Нигеҙләү датаһы 30 декабрь 1922
Рәсми атамаһы СССР
Ҡыҫҡаса атамаһы ИҶШС
Хөрмәтенә аталған Советы[d], Социализм һәм республика
Этнохороним szovjet, Soviet, sovietic, sovietică, советский, советская, советские, soviético, soviética, радянський, совєтський, совітський, soviétique, soviéticu, soviética, Soviético, საბჭოთა, шӯравӣ, советӣ, шӯравиҳо, советиҳо, Σοβιετικός, Σοβιετική һәм Σοβιετικοί
Нигеҙләүсе РСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Рәсми тел урыҫ теле
Гимн СССР гимны
Описание девиза Пролетарии всех стран, соединяйтесь![d]
Девиз тексы Пролетарии всех стран, соединяйтесь! һәм Kõigi maade proletaarlased, ühinege!
Донъя ҡитғаһы Европа һәм Азия
Дәүләт Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg СССР
Административ үҙәк Мәскәү ҡалаһы
Хәҙерге административ берәмек сиктәрендә урынлашҡан Рәсәй, Украина, Латвия, Литва, Эстония, Беларусь, Молдова, Грузия, Әрмәнстан, Үзбәкстан, Ҡаҙағстан, Тажикстан, Төркмәнстан, Ҡырғыҙстан һәм Әзербайжан
Идара итеү формаһы совет республикаһы[d], парламент республикаһы[d], однопартийная система[d] һәм федератив дәүләт[d]
Дәүләт башлығы вазифаһы президент СССР[d]
Дәүләт башлығы Михаил Горбачёв
Хөкүмәт башлығы вазифаһы премьер-министр СССР[d]
Хөкүмәт башлығы Иван Степанович Силаев[d]
Закондар сығарыу органы СССР Юғары Советы һәм Съезд Советов СССР[d]
Дипломатические отношения Канада, Америка Ҡушма Штаттары, Чехословакия, Югославия, Румыния, Израиль, Ангола, Германия Демократик Республикаһы, Дания, Гренада, Куба, Святой Престол[d], Лаос, Норвегия, Пакистан, Төркиә, Филиппин, Кот-д’Ивуар, Малайзия, Тонга, Вануату, Япония һәм Германия
Ойошма йәки клуб ағзаһы Варшава Килешеүе Ойошмаһы, ОБСЕ, Совет экономической взаимопомощи[d], Международная организация гражданской авиации[d], БДО, БMO-ның Именлек Советы һәм Ядерный клуб[d]
Халыҡ һаны 293 047 571 кеше (1989)
Административ рәүештә бүленә РСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы, Армянская Советская Социалистическая Республика[d], Грузия ССР-ы[d], Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы, Литва Совет Социалистик Республикаһы[d], Латвия ССР-ы[d], Эстон ССР-ы[d], Молдавия Совет Социалистик Республикаһы, Ҡаҙаҡ Совет Социалистик Республикаһы, Ҡырғыҙ Совет Социалистик Республикаһы[d], Үзбәк ССР-ы[d], Төркмән Совет Социалистик Республикаһы[d], Тажик Совет Социалистик Республикаһы[d], Карел-Фин ССР-ы һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Валюта Совет һумы[d]
Сиктәш Чехословакия, Финляндия, Иран, Төркиә, Монгольская Народная Республика[d], Ҡытай, Корея Халыҡ-Демокритик Республикаһы, Афғанстан, Япония, Польша, Польша Халыҡ Республикаһы[d], Болгария, Социалистическая Республика Румыния[d], Америка Ҡушма Штаттары, Румыния, Япон империяһы[d], Эстонская Республика[d], Литовская Республика[d] һәм Латвийская Республика[d]
Ҡайҙа өйрәнелә Soviet studies[d]
Нигеҙендәге текст Договор об образовании СССР[d] һәм СССР-ҙың 1924 йылғы Конституцияһы
Ҡатнашыусы Война на истощение[d], Бөйөк Ватан һуғышы, Тихоокеанский театр военных действий Второй мировой войны[d] һәм договор о ликвидации ракет средней и меньшей дальности[d]
Тәртип буйынса иртәрәк килеүсе РСФСР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы, Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d] һәм Польша Республикаһы[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе постсоветское пространство[d] һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе
Алыштырған Совет Рәсәйе һәм Латвийская Республика[d]
Ҡулланылған тел урыҫ теле
Ғәмәлдән сыҡҡан дата 26 декабрь 1991
Майҙан 22 402 200 км² (1991)
Юғары кимәлдәге интернет-домен .su
Төп көйләүсе текст СССР Конституцияһы, Беловежское соглашение[d] һәм Декларация Совета Республик ВС СССР от 26.12.1991 № 142-Н[d]
Урынлашыу картаһы
Рәсми дине атеистическое государство[d] һәм атеизм
Тема географияһы География СССР[d]
Экономика темы экономика СССР[d]
Демография темы Население СССР[d]
Междугородный префикс 8
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһы Категория:Фильмы, снятые в СССР[d]
Commons-logo.svg Совет Социалистик Республикалар Союзы Викимилектә

Советтар Союзы, Совет Социалистик Республикалар Союзы (рус. Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, СССР, Советский Союз) — 19221991 йылдар араһында булған күп милләтле социалистик дәүләт. Илдең территорияһы Көнсығыш Европа, Төньяҡ һәм Урта Азияға тиклем таралған булған һәм үҙенең ҡырылыу көнөнә донъялағы иң ҙур иле булып һаналған.

Тарих

Советтар Союзының нигеҙе 1917 йылдың 25 октябрендә Бөйөк Октябрь Социалистик революцияһы менән һалына. Уның биләмәләре элекке Рәсәй империяһы территорияһын (Финляндия, Польша һәм 1940 йылдарға тиклем Прибалтика, Молдова, Тыванан башҡа) алып торған. СССР-ҙың сәйәси территориаль нигеҙе иң тәүҙә үк берҙәм булып һалынмай. 1917 йылдың октябренән Рәсәй Совет Федератив Республикаһы иғлан ителһә лә, уның составынан Украина (1917 йылдың октябре), Беларус Халыҡ Республикаһы (1918 йылдың марты), Финляндия (1917 йылдың декабре) һәм башҡа территориялар айырылып сығырға маташа. Шул уҡ ваҡытта бөтә илдең территорияһында парралель хөкүмәттәр төҙөлә, һәр бер хөкүмәттең үҙенең ҡораллы көстәре килеп булдырыла. Шул ыңғайына 1917—1923 йылдар Рәсәй тарихында Граждандар һуғышы һымаҡ билдәләнгән. Граждандар һуғышы тамаланыу алдынан элекке Рәсәй империяһында реинтеграция процесстары башлана, сөнки Украина, Беларусь, Кавказ аръяғы Федератив республикаларында Коммунистәр партияһы власҡа килә. Шул процесстар тамамланғас, 1922 йылдың 30 декабрендә СССР төҙөлөүе тураһындағы договор ҡабул ителә. Ул договорҙа 4 республиканың (БССР, УССР, КАСФСР, РСФСР) вәҡилдәренән ҡултамғалары алына. РСФСР исеменән АССР вәҡилдәре лә ҡултамғаларын ҡуйған.

1928—1941 йылдарҙа СССР-ҙа яңы иҡтисади ҡоролош төҙөлә. 1928—1932 йылдарҙа индустриялаштырыу һәм коллективлаштырыу үткәрелә. Шул ул саҡта 1937-1953 йылдарҙа төрлө социаль ҡатлам вәкилдәре репрессияларға дусар ителә

Иҫкәрмәләр

Һылтанмалар