Соколова Лина Александровна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Соколова Лина Александровна
Тыуған көнө:

27 декабрь 1940({{padleft:1940|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})

Тыуған урыны:

СССР, Украина Совет Социалистик Республикаһы

Вафат булыу көнө:

9 май 2003({{padleft:2003|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:9|2|0}}) (62 йәш)

Вафат булған урыны:

Рәсәй, Мәскәү ҡалаһы

Гражданлығы:

Flag of the Soviet Union.svg СССР

Соколова Лина Александровна (19402003) — совет һәм рәсәй гобелен төшөрөүсе рәссамы, СССР Сәнғәт академияһының академигы (1990); 1988 йылдан алып мөхбир ағзаһы. И. Е. Репин исемендәге РСФСР Дәүләт премияһы лауреаты(1984). РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1986). Рәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы (2001).

СССР Сәнғәт академияһының (1973) һәм Мәскәү рәссамдар союзының (1981) академигы. СССР Рәссамдар союзы идаралығының (19821992), Мәскәү рәссамдар союзы идаралығының секретары (19841987), СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың Рәссамдар союзы идаралығының (19872003) секретары. Рәсәй Сәнғәт академияһы Президиумы ағзаһы һәм Рәсәй Сәнғәт академияһының биҙәү-ҡулланма сәнғәте бүлегендәге академик-сәркәтибе (19982003).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1940 йылдың 27 декабрендә Донецк өлкәһенең Горловка ҡалаһында тыуа.

1955 - 1960 йылдарҙа Мәскәү өлкә сәнғәт училищеһында уҡый, параллель рәүештә музыка мәктәбенең фортепиано класын тамамлай.

1961 - 1966 йылдарҙа Мәскәү юғары художество-сәнәғәт училищеһында уҡый, тамамлағандан һуң — ҡулланма сәнғәт рәссамы һөнәренә эйә була. 1966 йылдан алып 1987 буйынса Л. А. Соколова РСФСР-ҙың Сәнғәт фондына ҡараған Мәскәү ғәмәли сәнғәт комбинатында рәссам булып эшләй [1].

1976 йылдан алып декоратив-ҡулланма сәнғәте секцияһы бюроһының ағзаһы, 1976 йылдан алып 1984 буйынса — туҡыу секцияһы бүлексәһе рәйесе, бер үк ваҡытта 1981 йылдан алып — Мәскәү рәссамдар союзының ағзаһы. 1984-1987 йылдарҙа Л. А. Соколова Мәскәү рәссамдар союзы идаралығы секретары, 1987 - 1992 йылдарҙа СССР рәссамдар союзы идаралығы һәм 1987 - 2003 йылдарҙа Рәсәй рәссамдар союзы идаралығының секретары , 1987 йылда СССР рәссамдар союзы идаралығының секретары булып тора[1].

1988 йылда Л. А. Соколова СССР Сәнғәт академияһының ағза-корреспонденты, ә 1990 йылдан — тулы хоҡуҡлы ағзаһы итеп һайлана [1]. 1973 йылдан алып Л. А. Соколова СССР рәссамдар союзының ағзаһы.

1997 йылда Л. А. Соколова Рәсәй Сәнғәт академияһы Президиумы ағзаһы һәм 1998 - 2003 йылдарҙа — Рәсәй Сәнғәт академияһының биҙәү-ҡулланма сәнғәте бүлегендә академик-сәркәтип була [1].

1984 йылда «Мирный космос», «Вечность», «Утро» гобелендары өсөн Л. А. Соколова И. Е. Репин исемендәге РСФСР Дәүләт премияһына лайыҡ була. Л. А. Соколоваға 1986 йылда РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы тигән маҡтаулы исем, ә 2001 йылдаРәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы исеме бирелә.

Л. А. Соколова бик ҙур интуициялы һәм колороистиканы һиҙемләүсе рәссам булып ҡына тормай, ә һынлы сәнғәттә логик фекерләү менән образлы фекерләүҙе берләштерә. Уның эштәрендә йырға хас һыҙаттар бар, был уның әҫәрҙәрен музыкаль әҫәрҙәргә оҡшата. Уның «Иртә» һәм «Ҡоштар» шпалерҙары, конкрет интерьерҙы биҙәү өсөн булдырылһа ла, улар бер-береһе менән музыкаль дуэт кеүек ярашлы, унда бер үк тема — ҡоштарҙың күккә иркен осоуы, ағастар, үләндәр, сәскәләрҙең үҙҙәре теләгәнсә иркен үҫеүе, үренделәр һәм емештәрҙең тыуып барыуы һүрәтләнгән. Л. А. Соколованың шпалерҙары ҙур образлы-йөкмәткеле булыуы менән интерьерға һығылмалы, пластик йөкләнеште бирә. Рәссамдың уңышы булып уның архитектура биргән ваҡыт һәм урынды дөрөҫ тойомлауы тора. Л. А. Соколова туҡыманың айырым сифаттарын, нескәлеген яҡшы тоя, шунлыҡтан уның гобелендары, декоратив пәрҙәләре иҫ киткес матур һәм зауыҡлы. Архитекторҙар менән бергә Л. А. Соколова конкрет интерьерҙы хәҙерге көн проблемаларына ярашлы итеп биҙәй — ул айырым дизайн әҫәрҙәрен генә тыуҙырмай, ә дөйөм мөхитте тулыһынса сағылдырған ансамбль әҫәрҙәрҙе булдырған.

Соколова Л. А. әҫәрҙәренең араһында иң билдәлеләре: гобелендар — «Лес» (1967), «Рассвет» (1970), «Встреча» (1972), «Ночь» (1972), «Музыка» (Югославия илселегендә, Мәскәү ҡалаһында, 1971), «Воспоминание» (1973), «Осень» (Хельсинки ҡалаһының Фән һәм мәҙәниәт йортонда, Финляндия, 1977), «Праздник» (1977), «Русские напевы» (1977); шаршауҙар — В. В. Маяковский исемендәге музейҙың кино-лекциялар залында (1973), «Космос» (1977), һәм башҡалар[1].

2003 йылдың 9 майында Мәскәүҙә вафат була, Алексеевский зыяратында ерләнгән[2].

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (2001 — «сәнғәт өлкәһендәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн»)
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1986)

Премиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • И. Е. Репин исемендәге РСФСР Дәүләт премияһы (1984 — «Мирный космос», «Вечность», «Утро» гобелендары өсөн)

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Атаһы — Александр Иванович Саханов (1914-1988) — РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1962)
  • Әсәһе — Егорова Галина Георгиевна (1909)
  • Ире — Соколов Лев Анатольевич (1937) — рәссам, Рәсәй рәссамдар союзы ағзаһы
  • Улы — Соколов Андрей Львович (1971) — рәссам

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Соколова Лина Александровна. 26 апрель 2020 тикшерелгән.
  2. Соколова Лина Александровна. 26 апрель 2020 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Совет сәнғәте декоратив / Акад. сәнғәт. СССР. Ссср рәссамдар союзы. - Мәскәү : Сова. рәссам, 1974 й. — с. 332
  • Һынлы сәнғәт. Рәсәйҙәге. XX быуат / М. : Үҙәге "СЭИ", 1995 й. — с. 303 — ISBN 5-900702-03-0