Стреляева Лидия Николаевна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Стреляева Лидия Николаевна
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Тыуған көнө 7 апрель 1902({{padleft:1902|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Таврида губернаһы[d], Мелитополь[d], Кизияр[d]
Вафат булған көнө 29 июнь 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (85 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Кушнаренко
Һөнәр төрө ботаник
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Сталинская премия «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы
Уҡыу йорто Таврический университет[d]

Стреляева Лидия Николаевна (7 апрель 1902 йыл — 29 июнь 1987 йыл) — совет селекционеры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған агрономы (1982). СССР‑ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1951).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лидия Николаевна Стреляева 1902 йылдың 7 апрелендә Кизияр (хәҙер Мелитополь, Запорожье өлкәһе, Украина) ауылында, тимер юлсы ғәиләһендә тыуған.

Мелитополдә ҡала гимназияһында уҡыған. 16 йәшендә үҙ теләге менән Ҡыҙыл армия сафына баҫа (РККА — Ра­бо­че-кресть­янс­кая Красная армия). М. В. Фрунзе исемендәге Ҡырым дәүләт университетының (КрГУ имени М. В. Фрунзе) медицина факультетында уҡый. Унан агрономия факультетына күсә.

Эш урыны: 19261930 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһы янындағы емеш-тәжрибә станцияһында эшләй. 1930—1935 йылдарҙа — Бөтә союз үҫемлекселек институтында йәшелсә культуралары буйынса дәүләт сорт участогы (госсортучасток) мөдире була.

1935—1944 йылдарҙа — Кушнаренко виноград өҫтөндә эшләүсе ғилми хеҙмәткәр вазифаһын башҡара. Бер үк ваҡытта, хәрби метеоролог һәм Коминтерндың халыҡ-ара ленин мәктәбендә кассир йөкләмәһен алып бара.

1945—1956 йылдарҙа — Башҡортостан емеш-еләк тәжрибә станцияһының виноградсылыҡ бүлеге мөдире була. 1956 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының баҡсасылыҡ бүлегендә өлкән ғилми хеҙмәткәре вазифаһын атҡара.

Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе: виноградтың (йөҙөм) ҡырыҫ климат шарттарына яраҡлаштырылған тиҙ өлгөрә торған сорттарын булдырыу.

БАССР Юғары Советы депутаты, СССР-ҙың 4-се саҡырылыш (1954—1958) Юғары Советының Милләттәр Советы депутаты була.

Ире, Василий Павлович Стреляев, шулай уҡ ғалим селекционер. 30 йылдан ашыу баҡсасылыҡ буйынса Башҡортостан тәжрибә станцияһы етәксеһе була.

Лидия Николаевна Стреляева 1987 йылдың 29 июнендә Кушнаренко ауылында вафат була.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы.
  • Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы (1951) — СССР-ҙың Европа өлөшөндәге урта һәм көнсығыш зонаһы өсөн виноградтың ҡышҡы сорттарын сығарыуы һәм агротехникаһын нигеҙләүе буйынса хеҙмәттәре өсөн.
  • БАССР-ҙың атҡаҙанған агрономы (1982)
  • БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы
  • Кушнаренко ауылының Почётлы гражданы

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Кушнаренково ауылының бер урамы һәм тыҡрығына Лидия Николаевна Стреляеваның исеме бирелгән.
  • Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко селекция үҙәге бинаһының лаборатор корпусына Лидия Николаевна Стреляеваға мемориаль таҡта ҡуйылған.
  • Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтында «Стреляева иҫтәлегенә» тигән йөҙөм сорты сығарылған..

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Стреляев Л. Н. — ҡырыҫ климат шарттары өсөн виноград сорттары һәм уларҙың агротехникаһы буйынса 15 хеҙмәт авторы. Виноградтың ун сортын һәм элиталы гибридтарын сығара: «Башҡорт зөбәржәте» («Башкирский изумруд»), «Александр» (Прибалтиканы азат иткәндә һәләк булған улы иҫтәлегенә), «Юбилей», «Башкирский черный», «Башкирский ранний», «Балекей» һәм башҡалар[1] .

  • Л. Н. Стреляева «Культура винограда в Башкирии». М., 1966.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө, 2006.
  • Башҡортостан: краткая энциклопедия. Уфа: Башкирская энциклопедия. 1996.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]