Сыртланова Елизавета Александровна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сыртланова Елизавета Александровна
Заты ҡатын-ҡыҙ
Тыуған көнө 22 ноябрь 1881({{padleft:1881|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Пермь губернаһы, Красноуфимск өйәҙе, Суксун[d]
Вафат булыу көнө 11 декабрь 1961({{padleft:1961|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:11|2|0}}) (80 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, Өфө

Елизавета Александровна Сыртланова-Шляхтина (22 ноябрь 1881 — 11 декабрь 1961) — актриса, режиссер. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1943).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1881 йылда Пермь губернаһы Красноуфимск өйәҙенең Суксун заводының биҫтәһендә (хәҙер Пермь крайының ҡала тибындағы Суксун (Һыуыҡ һыу) ҡасабаһы) тыуған.

1912 йылда — «Нур» труппаһының, 1915 йылдан 1917 йылға тиклем — «Ширҡәт», ә 1918—1919 йылдарҙа — Беренсе һәм Төркөстан армияларының сәйәсәт бүлектәре янындағы фронт театрҙарының актрисаһы. 1920 йылдан алып Өфө дәүләт татар-башҡорт өлгөлө театры актрисаһы, 1922 — 1930 йылдарҙа — Урал, Себер һәм Алыҫ Көнсығышта төрлө театр коллективтарының режиссеры һәм художество етәксеһе. 1931 йылдан — Баймаҡ колхоз-совхоз театры, 1933—1938 йылдарҙа — Ауырғазы колхоз-совхоз театры режиссеры, 1939—1948 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт академия драма театры музейы мөдире.

Характерлы һәм комик ролдәр башҡарған. Сыртланова — аныҡ көнкүреш деталдәр, мәргән телмәр характеристикаһы оҫтаһы. Башҡорт һәм татар әҫәрҙәре буйынса 300-ҙән ашыу роль уйнаған: Сәрби (Х. Ибраһимов, «Башмағым»), Ғәрифә (Ғ. Исхаҡи, «Алдым-бирҙем» — «Никах килешеүе»), Ғәйнә (1911, дебют), Йәмилә, Әсә (Ғ. Камал, «Бәхетһеҙ егет»); классик рус һәм сит ил әҫәрҙәре буйынса: Мартина (Мольер, «Ирекһеҙҙән табип»), фрау Миллер (Ф. Шиллер, «Мәкер һәм мөхәббәт»), Кабаниха, Кручинина (А. Н. Островский, «Йәшен», «Ғәйепһеҙ ғәйеплеләр»). Шулай уҡ Сумчинская псевдонимы аҫтында сығыш яһай. Режиссер булараҡ уның репертуарында — Ф. Әмирхан, Б.Бикбай, Ф. Бурнаш, Т. Ғиззәт, Я. Вәли, Р. Ниғмәти, С. М. Мифтахов һәм башҡа драматургтар пьесалары буйынса спектаклдәре билдәле.

Башҡорт драма театрында — Х. К. Ибраһимовтың «Башмағым», Ғ. Х. Ниязбаевтың «Ағалы-ҡустылы Ғәлимовтар», А. Н. Островскийҙың «Ете юл сатында» («На бойком месте») Островский (В. Ғ. Ғәлимов менән берлектә); Ауырғазы колхоз-совхоз театрында — Ф. Бурнаштың «Йәш йөрәктәр», А. М. Таһировтың «Себер кешеһе Ғилман» («Сибиряк Гильман») драмалары буйынса спектаклдәр ҡуйған. А. Н. Островскийҙың «Без вины виноватые», В. Н. Билль-Белоцерковскийҙың «Шторм», С. И. Левитинаның «Приговор» пьесаларын татар теленә тәржемә иткән.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]