Токареваның айырым йорто

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Токареваның айырым йорто
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Пермь һәм Ленинский район[d]
Архитектура стиле Модерн[d] һәм псевдоурыҫ стиле[d]
Мираҫ статусы Рәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты[d]
Commons-logo.svg Токареваның айырым йорто Викимилектә

Токарева йортоТокарева теремогы», «Токареваның семәрле өйө») — Пермь ҡалаһында урындағы әһәмиәткә эйә булған ҡала төҙөлөшө һәм архитектура ҡомартҡыһы, Пермь ҡалаһының үҙәк өлөшөндә урынлашҡан[1][2]. Йорт Пермь урамы һәм Комсомол проспекты мөйөшөндә (элекке Көнгөр урамы), Пермь урамы, 67-се йорт адресы буйынса урынлашҡан.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дәүләт архивында «1883 йылдың 20-21 июнендә Пермь урамы, 67 буйынса А.И. Токарева таш нигеҙҙәге ағас йортҡа бүлмә һәм йылы күтәрмә төҙөү тураһында ғариза биргән» тигән мәғлүмәттәр бар[3].

Йорт 1911 йылда Клавдия Афанасьевна Токареваға ҡараған[4].

1985 йылда йорт тергеҙелгән[3].

Архитектураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йорт өс метрҙан ашыуыраҡ бейеклектәге бер ҡатлы айырым ағас бинанан ғибәрәт[5], XIX быуат аҙағында — XX быуат башында рус модерн стилендә төҙөлгән[6] рус ағас төҙөлөшөнөң ижады булып тора. Бина проектының авторы билдәһеҙ[1] Токареваның айырым йорто архитектура йүнәлештәренең береһе — псевдорус стиле өлгөһө булып тора[7]. Айырым йорт ропетов архитектураһының матур миҫалы[8].


Айырым йорт бай семәр менән биҙәлгәне өсөн уны «Токарева теремогы» йәки «Токареваның семәрле өйө» тип атайҙар. Йорттоң төҫтәр гаммаһында өс төҫ: аҡ һәм йәшел төҫтәр өҫтөнлөк итә, ә нигеҙе һәм ҡыйығы ҡыҙыл төҫтә. Бинаның фундамент бут ташынан һалынған[9].

Хәҙерге торошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2000 йылдар башында Токарева айырым йортонан алыҫ түгел урында 14-се Төҙөлөш-Монтаж тресының яңы бина төҙөү һөҙөмтәһендә архитектура ҡомартҡыһына зыян килтерелә. Яңы объектты төҙөүҙә технологик дисциплиналарҙы боҙоу менән бәйле, архитектура ҡомартҡыһының түбә таҡталарында ярыҡтар барлыҡҡа килә, тышҡы буяуҙары зыян күрә, ә траншеянан һыуҙың үтеүе айырым йорттоң фундаментын йыуыуына һәм шешенеүенә килтерә[10]

2000 йылдарҙың икенсе яртыһында Рәсәй Архитекторҙар союзының Пермь ойошмаһы рәйесе һәм ҡала төҙөлөшө советы ағзаһы Сергей Шамарин тарафынан Пермь урамы һәм Комсомол проспекты мөйөшөндә үтә күренмәле куб формаһында яңы ете ҡатлы бина төҙөү планы әҙерләнә[11],ул Токарева йорт эргәһендә үк була. Архитектор фекере буйынса, XIX быуат аҙағы — XX быуат башы йорто һәм офис үҙәгенең яңы бинаһы архитектура стилдәренең контраслы принцибы буйынса йәнәш торорға тейеш[12].

Әлеге ваҡытта йорт шәхси кешеләргә ҡарай[13], бинаны кафе биләй. 1997 йылдан бинала «Феникс-К» Фәнни-производство берекмәһе [14]; шулай уҡ «Феникс» Пермь төргәкләү материалдары заводының офисы урынлашҡан[15].

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Архитектура и достопримечательности Перми

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Особняк Токаревой
  2. Распоряжение Губернатора Пермской области от 5 декабря 2000 года № 713-р о государственном учёте недвижимых памятников истории и культуры Пермской области местного (областного) значения
  3. 3,0 3,1 Спешилова Е. Старая Пермь: Дома. Улицы. Люди. 1723-1917 — Пермь: Курсив, 1999. — 580 б. — 5000 экз.
  4. Справочная книга «Вся Пермь на 1911 год», издание И. И. Мацкевича, Пермь, 1911
  5. ГИС — историческое наследие(недоступная ссылка)
  6. Шамарин и Грунер назвались сэром // Компаньон ONline(недоступная ссылка)
  7. Микрорайон Центр Ленинского района, Пермь. Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 октябрь 2012. 8 июль 2009 тикшерелгән.
  8. Пермская архитектура в контексте поиска национального стиля (XIX — нач. XX в.)(недоступная ссылка)
  9. Пермская архитектура в контексте поиска национального стиля (XIX — нач. XX в.)(недоступная ссылка)
  10. Исторический центр: огонь и вода // Информационное агентство «Перископ»
  11. В историческом центре Перми может появиться стеклянный параллелепипед // Новый компаньон от 28 августа 2008 г.
  12. http://www.nk.perm.ru/pda/articleid.php?article_id=18154&newspaper_id=665(недоступная ссылка) Шамарин и Грунер назвались сэром // Компаньон ONline
  13. Затраты на реставрацию компенсирует арендодатель // Деловое Прикамье от 14.07.04. Тәүге сығанаҡтан архивланған 10 июль 2012. 8 июль 2009 тикшерелгән.
  14. ГИС — историческое наследие(недоступная ссылка)
  15. Ул. Кирова, 67

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Спешилова Е. Старая Пермь: Дома. Улицы. Люди. 1723-1917 — Пермь: Курсив, 1999. — 580 б. — 5000 экз.