Төфәйлова Зәкиә Төфәил ҡыҙы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Туфайлова Зәкиә Төфаил ҡыҙы, Туфаил[1]) (Шәйхетдинова, 29 ғинуар 1907 йыл, Өфө губернаһы, Бөрө өйәҙе, Илмырҙа11 ғинуары 1977 йыл, СССР, РСФСР, ТАССР, Ҡазан) — яҙыусы, балалар шағирәһе. 1971 йылдан СССР (Татарстан АССР) Яҙыусылар союзы ағзаһы. Уның балалар өсөн яҙған шиғырҙары ҡыҫҡалығы, ҡыҫҡалыҡта оҫталығы менән иҫтә ҡала.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1907 йылдың 29 ғинуарында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙерге БР Кушнаренко районы) Илмырҙа ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. 1930 йылда Свердловск (1991 йылдан Екатеринбург) ҡалаһындағы педагогия техникумын тамамлаған. Уралда, Ленинград, Ҡазан ҡалаларында эшсе йәштәрҙең киске мәктәбендә, һөнәрселек училищеларында уҡытыусы һәм тәрбиәсе булып эшләй. Китапханасылар курсын тамамлап, Ҡазанда республика китапханаһында эшләй.

Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Беренсе шиғырҙары 1920 йылдарҙа Өфөлә «Игенселәр атнасы» тигән гәзиттә донъя күрһә дә, әүҙем ижад хеҙмәте башланыуы 1950-се йылдарға тура килә. Иң бәләкәй йәштәге балаларға арналған шиғырҙар ижад итә. Бәләкәйҙәр өсөн яҙған шиғыр һәм табышмаҡтары, тел көрмәлдергестәр ябайлығы, өйрәнеү өсөн ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс булыуы менән айырылып тора. Шиғырҙары юмор ҡатыш йор тел менән яҙылған һәм художестволы дөйөмләштереү көсөнә эйә[2].

1954–1977 йылдар араһында 11 китабы баҫылып сыҡҡан. Ҡайһы бер шиғырҙарына татар композиторҙары йырҙар яҙған (мәҫәлән, «Ленин оноҡтары» шиғырына Әнүәр Бакиров йыр яҙған)[3].

1977 йылдың 11 ғинуарында Ҡаҙанда вафат була.

Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Файл:З.Т. Туфайлова 1.jpg
«Әсә» һүҙе» китабы. Т.: ТКН, 2019
  • Уйла, тап (табышмактар). К.: ТКН, 1954.
  • Тапкыр бул! (табышмактар). – К.: ТКН, 1958.
  • Табышмаклар. – К.: ТКН, 1962.
  • Зәңгәр кикрикле әтәч (мәктәпкәсә йәштәге балаларға). – К.: ТКН, 1963.
  • Менә ич мин (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1964.
  • Мин яңа сүз өйрәндем (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1966.
  • Фамилиясез Локман (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1967.
  • «Әни» сүзе (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1968, 2019.
  • Нәни капитаннар (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1970.
  • Көмеш яңгыр (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1973.
  • Без – Ленин оныклары (шиғырҙар). – К.: ТКН, 1977.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Әдипләребез: биобиблиографик белешмәлек. 2 томда (төзүчеләре Р. Н. Даутов һәм Р. Ф. Рахмани). Казан: Татарстан китап нәшрияте, 2009.
  • 2016–2017 уку елына Гаилә һәм мәктәп календаре. К.: «Мәгариф» журналы редакциясе, 2016, 153нче бит.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе иституты, 1997 ел, 237нче бит
  2. Зәкия Туфайлова. Әдипләр (Әхмәт Дусайлының шәхси порталы)
  3. Әнвәр Бакиров, Зәкия Туфайлова. «Ленин оныклары»(недоступная ссылка)