Умм әл-Банин

Умм әл-Банин
Зат	ҡатын-ҡыҙ
Вафат булған көнө	683
Ерләнгән урыны	Әл-Баҡый
Хәләл ефете	Али
Балалары	Усман ибн Али[d], Abdullah ibn Ali ibn Abi Talib[d], Аббас ибн Али[d] һәм Джафар ибн Али[d]
Умм әл-Банин Викимилектә

Фатима бинт Хөзәм (ғәр. فَاطِمَة بِنْت حُزَام‎ ; Өммәл-Бәнин (ғәр. أُمّ ٱلْبَنِين‎ «улдар әсәһе»; 683 йылда вафат була) — Ғәли ибн Әби Талибтың ҡатыны, дүртенсе Рәшидун хәлифәһе (656—661 йылдарҙа идара итә) һәм беренсе шиғый имам. Ул Ҡайс конфедерацияһы составындағы ҡәбилә Бану Килаб ҡәбиләһенә ҡарай. Өммө әл-Банин 632 йылда, тәүге ҡатыны Фатима үлгәндән һуң күп тә үтмәй, ислам пәйғәмбәре Мөхәммәттең ҡыҙы, ире Алиға өйләнгән. Ул Алиға дүрт ул тапҡан, улар барыһы ла 680 йылда Кәрбәлә һуғышында һәләк булған.

Биографияһы

Атаһы — Бану Килаб ырыуынан Әбү әл-Мәжл Хизәм бинт Халид, ә әсәһе — Сүһәйл бинт Әмир бинт Мәликтең ҡыҙы Ләйлә йәки Сәмәмә. Киләб ырыуы — Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең ата-баба ырыуы. Уның тыуған көнө билдәһеҙ. Шиғый тарихсыһы Әбү әл-Фараж әл-Исфахани уның Али ибн Әби Талиб менән өйләнешеүе тураһында ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙе үҙенең «Мәҡәтил әл-Талибиййин» тарихи-биографик йыйынтығында бирә. Ғәлиҙең ғәрәп шәжәрәһен белгән ағаһы Аҡил Фатима бинт Хизәмде Али менән таныштыра, сөнки уның ырыуы батырлыҡ менән дан тота, һәм ул Алиҙың батыр улдары булырына өмөтләнә. Шулай итеп, Ғәли уға һижриҙең 11-се йылында өйләнә. Уның Ғәли менән өйләнешеүе ғаиләгә дүрт ул тыуа: Ғәббәс, Абдулла, Джәғфәр һәм Ғөсмән. Тап улдарының батырлығы арҡаһында ул Өмми әл-Банин (һүҙмә-һүҙ «улдарҙың әсәһе») тип атала, был титул Фатима бинт Хузәмгә йөкмәтелә. 680 йылда дүртеһе лә бер туған ҡустыһы Хөсәйен ибн Али менән бергә Кәрбәлә яуында һуғыша һәм уның менән бергә һәләк була. Кәрбәләнән әсирҙәр каруаны Мәҙинәгә ингәс, улар уға улдарының ғазаплы үлемдәре тураһында хәбәр килтерә, һәм быны ишеткәс, Өмми әл-Бәнин, Хөсәйенде тере килеш күрер өсөн, улдарын һәм ерҙәге бөтә нәмәне бирәсәге тураһында әйтә, тиҙәр. Шиғый ғалимы Йософ әл-Ошкури быны уның Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең ғаиләһенә, Әхл-Бәйткә тоғролоғо билдәһе тип һанай.

Кәрбәләнән ҡайтҡас, Зәйнәб бинт Ғәли Өммәл-Бәнигә шәхсән үҙе килеп, уның ҡайғыһын уртаҡлашҡан, тиҙәр. Ул даими рәүештә Мәҙинәләге әл-Бәҡи зыяратына барып, ейәне Өбәйҙулла ибн Аббастың вафатына ҡайғыра. Улдары өсөн шул тиклем борсола, хатта ундағы халыҡты, шул иҫәптән Өмәүиҙәр хәлифәһе Мәрүән I ибн әл-Хәкәмде лә илата. Ул әл-Баҡиҙа, Мөхәммәттең һеңлеләре Сафия һәм Атика эргәһендә ерләнгән, әммә үлем йылы, шулай уҡ тыуған көнө билдәһеҙ. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа уның үлем көнө 13 Джумәҙә әл-Әхир, 64 йәки 70 тип билдәләнә.

Шиғый мәҙәниәтендә

Шиғи ҡатын-кыҙҙар, бигерәк тә Иранда, Өмми әл-Банина тауауыл доғаһын уҡыйҙар, уның рухынан, бигерәк тә улар бик мохтаж булғанда йәки ауыр ваҡытларҙа сабырлыҡ алыу өсөн, доғаларын уларға ҡушыуын һорайҙар.

Әҙәбиәт

• Blukbashi, Ali; Yusofi-Oshkuri, Hasan (2020) (in fa). ام البنین [Umm al-Banin]. Encyclopaedia Islamica Foundation. https://cgie.org.ir/fa/article/225713/ام-البنین. Blukbashi, Ali; Yusofi-Oshkuri, Hasan (2020) (in fa). ام البنین [Umm al-Banin]. Encyclopaedia Islamica Foundation. https://cgie.org.ir/fa/article/225713/ام-البنین.