Утин Василий Ильич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Утин Василий Ильич
Заты ир-ат
Тыуған көнө 17 декабрь 1918({{padleft:1918|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Баҡалы районы, Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы), Буғабаш
Вафат булыу көнө 10 декабрь 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:10|2|0}}) (22 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Донецк өлкәһе, Дебальцево[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ленин ордены Советтар Союзы Геройы
Уҡыу йорто Q61792667?
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Военная классификация потерь һуғышта һәләк була[d]
Commons-logo.svg Утин Василий Ильич Викимилектә

Утин Василий Ильич (17 декабрь 1918 йыл — 10 декабрь 1941 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир. Совет ғәскәрҙәренең Бессарабияға һәм Төньяҡ Буковинаға 1940 йылдағы хәрби походында ҡатнашыусы. СССР Эске Эштәр Халыҡ Комиссариатының махсус тәғәйенләштәге сик буйы полкы автоматсыһы, политрук урынбаҫары. Советтар Союзы Геройы (1942, үлгәндән һуң).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Василий Ильич Утин 1918 йылдың 17 декабрендә[1] Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе[2] Буғабаш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Урыҫ. 1941 йылдан ВКП (б) кандидаты ағзаһы. Кушнаренко районы Кушнаренко ауыл хужалығы техникумын тамамлаған. Башҡорт АССР-ы Баҡалы районы халыҡ мәғарифы бүлегендә инспектор һәм уҡытыусы булып эшләгән. 1935 йылдан 1936 йылға тиклем Башҡорт АССР-ы Баҡалы район ер бүлегендә статистик, ә 1939 йылдан 1940 йылдың ғинуарына тиклем Баҡалы районы Буғабаш тулы булмаған урта мәктәбендә уҡытыусы, ә һуңынан район халыҡ мәғарифы бүлегендә инспектор булып эшләгән.

1940 йылдың 15 ғинуарында армияға саҡырыла һәм СССР Эске Эштәр Халыҡ Комиссариаты ғәскәрҙәренә юнәлтелә

Украина ССР-ының Эске Эштәр Халыҡ Комиссариаты Сик буйы ғәскәрҙәре 2-се сик буйы отрядының 14-се сик буйы заставаһында сик буйы һаҡсыһы булып хеҙмәт итә. Ҡыҙыл Армияның Бессарабияға һәм Төньяҡ Буковинаға азатлыҡ походында ҡатнаша. 1940 йылдың 28 июнендә полкташтарҙан беренсе булып Днестрҙы аша кисә һәм элекке румын ярына Ҡыҙыл байраҡ ҡаҙай.

Һуңынан ул — 3-сө сик буйы комендатураһының ВЛКСМ бюроһы секретары (1941 йылдың 13 апреленән) һәм Молдавия ССР-ының Эске Эштәр Халыҡ Комиссариаты Сик буйы ғәскәрҙәре идаралығының 2-се Калараш сик буйы отряды 3-сө сик буйы заставаһының сәйәси етәксе (политрук) урынбаҫары (1941 йылдың 17 майынан).

Бөйөк Ватан һуғышында 2-се сик буйы отрядында хеҙмәт итә. 1941 йылдың 25 сентябрендә 2-се сик буйы отрядының 3-сө сик буйы комендатураһы составында Көньяҡ фронт ғәскәрҙәр тыл һағы идаралығының СССР Эске Эштәр Халыҡ Комиссариатының махсус тәғәйенләштәге 95-се сик буйы полкын комплектлау өсөн тапшырыла.

1941 йылда Украинаның Донецк өлкәһе Дебальцево ауылы өсөн һуғышта батырлыҡ күрһәтә һәм һәләк була.

Һәләк булған урында Утин Василий Ильич хәрби хөрмәт менән ерләнә. Һуғыштан һуң Украинаның Донецк өлкәһе Шахтер районы Камышатка ауылы үҙәгендә туғандар ҡәберлегенә күсереп ерләнә, унда һуңынан Геройға һәйкәл менән хәрби мемориал төҙөлә.

Батырлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Советтар Союзы Геройы» исеменә СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1942 йылдың 27 мартындағы указы нигеҙендә үлгәндән һуң, Украинаның Донецк өлкәһе Дебальцево ҡалаһы өсөн 1941 йылдың 9-10 декабрендәге һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн лайыҡ була:

«1941 йылдың 9 декабренән 10-нә ҡарай төндә разведка төркөмө составына Донецк өлкәһенең Енакиев ҡала Советының Софьино-Раевка ауыл ситенә үтеп инә һәм яңғыҙы һиҙҙермәйенсә, дошман взводы биләгән ҙур ике ҡатлы бинаға яҡынлаша һәм тәҙрәгә граната ырғыта. Тере ҡалған фашистар эске кейемдә паникала ихатаға йүгереп сыға башлағас, „ятҡан“ хәлдә мәргән ҡыҫҡа автомат очереды менән ундан кәм булмаған фашисты юҡ итә».

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Советтар Союзы Геройы политрук урынбаҫары В. И. Утиндың исеме 1960 йылдарҙа Калининград өлкәһенең Багратионовск ҡалаһында дислокацияланған Ҡыҙыл Байраҡ һәм Ленин орденлы 95-се сик буйы Кёнигсберг отряды заставаһына, (РСФСР Министрҙар советының 1964 йылдың 20 майындағы № 599-72 ҡарары); Багратионовск ҡалаһындағы урамдарҙың береһенә (Багратионовск хеҙмәтсәндәр депутаттарының район советының 1967 йылдың 15 сентябрендәге № 183 ҡарары); тыуған ауылында ул уҡыған һәм эшләп киткән мәктәпкә бирелә.
  • Герой исемен йөрөткән сик буйы заставаһында уға бронза бюст ҡуйылған.
  • Геройҙың бюсы шулай уҡ Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең хәҙерге Ҡыҙыл Байраҡ орденлы Сик буйы идаралығының ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены 23-сө сик буйы отрядының Озерск уҡыу үҙәге территорияһында ла ҡуйылған.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Времени неподвластно. — Уфа, 1978. / стр. 3—43.
  • Славные сыны Башкирии. — Уфа, 1965, кн. 1. / стр. 368—372.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Герой Советского Союза Утин Василий Ильич :: Герои страны. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 март 2013. 6 март 2013 тикшерелгән.
  2. Хәҙер Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районы]]
  3. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 49, л. 193—196).
  4. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 682524, д. 11, л. 2).

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]