Худякова Антонина Фёдоровна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Худякова Антонина Фёдоровна
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Хеҙмәт итеүе СССР
Тыуған көнө 20 июнь 1917({{padleft:1917|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Орёл губернаһы[d], Карачевский уезд[d], Слобода[d]
Вафат булған көнө 17 декабрь 1998({{padleft:1998|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}}) (81 йәш)
Вафат булған урыны Украина, Кировоград өлкәһе, Александрия
Һөнәр төрө лётчик
Уҡыу йорто Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженер академияһы[d]
Ғилми дәрәжә техник фәндәр кандидаты[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Хәрби звание подполковник[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Ғәскәр төрө авиация[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Советтар Союзы Геройы Ленин ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены I дәрәжә Ватан һуғышы ордены В. И. Лениндың тыуыуына 100 тулыу айҡанлы юбилей миҙалы «Кавказды обороналаған өсөн» миҙалы «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең егерме йыллығы» юбилей миҙалы юбилейная медаль «Тридцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» юбилейная медаль «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» юбилейная медаль «50 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» "Варшаваны азат иткән өсөн" миҙалы «Хеҙмәт ветераны» миҙалы юбилейная медаль «50 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «60 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «70 лет Вооружённых Сил СССР»
Изображение памятной доски
Commons-logo.svg Худякова Антонина Фёдоровна Викимилектә

Антонина Фёдоровна Худякова (19171998) — 46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкы 325-се төнгө бомбардировка авиация дивизияһының эскадрилья командиры урынбаҫары, гвардия өлкән лейтенанты, Советтар Союзы Геройы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Антонина Фёдоровна Худякова 1917 йылдың 20 июнендә Новая Слобода ауылында (хәҙер Брянск өлкәһе Карачевский районы) күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.

1933 йылда Бежицкий индустриаль техникумына уҡырға инә, 1936 йылда иретеп йәбештере-се һөнәрен алып, уны тамамлай. Днепродзержинский вагон төҙөү заводында мастер булып эшләй. Фабрика-завод училищеһының киске мәктәбендә уҡыта[1] 1939 йылда Днепродзержинский аэроклубын, ә 1940 йылда — Осоавиахим Херсон авиация мәктәбен тамамлай. Мәктәптә Орел аэроклубында осоусы- инструктор булып эшләй.

Ҡыҙыл Армияла — 1941 йылдың октябренән. 1942 йылда команда составын камиллаштырыу курстарын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында 46-сы гвардия төнгө авиаполкының (325-се төнгө бомбардировка авиация дивизияһы, 4-се һауа армияһы, 2-се Белорус фронты) эскадрилья командиры урынбаҫары А.Ф. Худякова дошман ғәскәрҙәрен бомбаға тотоу буйынса 926 хәрби осош яһай, 130 тонна бомба ташлай, 3 складты, 12 машинаны, 2 кисеүҙе, 1 тимер юл составын, 4 батареяны юҡ итә[2] Һуғыш тамамлағандан һуң профессор Жуковский исемендәге хәрби-һауа академияһы тамамлай, авиацияның подполковнигы- инженеры, техник фәндәре кандидаты, доцент[3]. 1952 йылдан КПСС ағзаһы.

1946 йылдан алып 1957 йылға тиклем Иваново өлкәһенең Тейково ҡалаһында йәшәй, унда Осоавиахим район комитеты рәйесе булып эшләй, артабан иренең хеҙмәт урынына Амурҙағы Николаевск ҡалаһына күсеп килә (1956), ә 1961 йылда Украинаның Кировоград Александрия ҡалаһында йәшәй[4]. 1980 йылдан 1991 йылға тиклем ҡала халыҡ крайҙы өйрәнеү музейы директоры булып эшләй[5]

1998 йылдың 17 декабрендә вафат була.

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

889-сы төнгө бомбардировка полкының осоусыһы Игорь Иванович Семиреченскийға кейәүгә сыға. Никахтан ҡыҙы Татьяна һәм улы Игорь тыуа. Ике ейәнсәргә өләсәй — Катя (Францияла йәшәй) һәм Тони (Ҡырымда йәшәй)[6]

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • СССР Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указы менән командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн гвардия өлкән лейтенанты Худякова Антонина Фёдоровнаға Ленин ордены һәм «Алтын йондоҙ» миҙалы (№ 6150) таршырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә[7].
  • Ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены, өс 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены шулай уҡ миҙалдар менән бүләкләнә
  • Александрия һәм Карачев ҡалаларының почётлы гражданы.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Images.png Тышҡы медиафайлдар
  • Александрия ҡалаһында А.Ф.Худякова йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[8].
  • Карачев ҡалаһында Геройҙар аллеяһы асыла, унда скульптор А.Ромашевский эшләгән Худякованың үҙе тере сағында бронза бюсы ҡуйыла[9].
  • Тейково ҡалаһында 2018 йылдың 17 декабрендә 1946 йылдан алып 1957 йылға тиклем А.Ф. Худякова йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.[10]
  • Журналист һәм яҙыусы Тамара Аноко Советтар Союзы Геройы А.Ф.Худяковаға арналған «Ориентир на настоящего героя» повесын яҙа[11]
Был мемориаль таҡта Тейково Худякова

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Худякова Антонина Федоровна // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — Б. 698. — 863 б. — 100000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
  • Уткина Т. Вера в победу // Героини: очерки о женщинах — Героях Советского Союза / ред.-сост. Л. Ф. Торопов; предисл. Е. Кононенко — Вып. 2. — М.: Политиздат, 1969. — 463 б.
  • Ракобольская И. В., Кравцова Н. Ф. «Нас называли ночными ведьмами». — М.: Изд-во МГУ, 2005. — 336 с.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Худякова Антонина Фёдоровна. Памятный мемориал "Герои-лётчики земли брянской". БООО "Общество ветеранов авиации имени дважды Героя Советсткого Союза П.М. Камозина".
  2. Т. Уткина Худякова Антонина Фёдоровна (13.06.2012).
  3. Тамара Аноко.Герой Советского Союза.Антонина Фёдоровна Худякова. (20.06.1917 г. - 17.12.1998 г.)Форум поисковиков "Брянский фронт". газета «Брянский рабочий»(23.06.2017).
  4. Тамара Аноко.Герой Советского Союза.Антонина Фёдоровна Худякова. (20.06.1917 г. - 17.12.1998 г.). Форум поисковиков "Брянский фронт". газета «Брянский рабочий»(23.06.2017).
  5. Валентина Дацька.Повітряні баталії Антоніни Худякової.Кировоградский областной краеведческий музей(14.06.2012).
  6. Елена Карпачёва Полёт сквозь столетие (3.07.2017).
  7. Уфаркин Николай Васильевич Худякова Антонина Фёдоровна (20.06.1917 - 17.12.1998). Герой Советского Союза.
  8. Мемориальная доска в Александрии.
  9. Сайт скульптора Александра Ромашевского Архивная копия на Wayback Machine.
  10. О войне, о подвигах, о славе
  11. Орієнтир на справжнього героя (рос.).

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]