Хәмитов Нәжип Шәңгәрәй улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Хәмитов Нәжип Шәңгәрәй улы
Заты ир-ат
Принадлежность СССР
Тыуған көнө 5 ноябрь 1898({{padleft:1898|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Өфө губернаһы
Вафат булыу көнө 5 сентябрь 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (44 йәш)
Һөнәр төрө полководец
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ленин ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены I дәрәжә Ватан һуғышы ордены
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Военная классификация потерь һуғышта һәләк була[d]

Хәмитов Нәжип Шәңгәрәй улы (5 ноябрь 1898 йыл — 5 сентябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған совет хәрби эшмәкәре. Уҡсылар корпусы командиры, генерал-майор (1943). Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ һәм 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.

Башланғыс биография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нәжип Шәңгәрәй улы Хәмитов Өфө губернаһы Өфө өйәҙе[1] Олокүл ауылында 1898 йылдың 5 ноябрендә тыуған.

Хәрби хеҙмәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Беренсе донъя һәм Граждандар һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1917 йылдың июлендә Рус император армияһы сафтарына алына һәм Вольскиҙа урынлашҡан 245-се запас полкка ебәрелгән. Был полкта уҡыу командаһы декабрҙә тамамлағандан һуң, Өфөлә урынлашҡан запас Мосолман пехота полкына кесе унтер-офицер итеп ебәрәләр. Июнь , 1918 йылдың июнендә армиянан демобилизациялана, әммә шул уҡ йылдың июлендә А. В. Колчак армияһына мобилизациялана, шунан һуң рядовой булғандан һуң 16-сы Татар полкына (3-сө армия) сапёр командаһына рядовой итеп йүнәлтелгән. 1919 йылдың майынан Тайга станцияһы районындағы йыйылма госпиталь эргәһендәге өс айлыҡ фельдшер курсында уҡыған.

1919 йылдың декабрендә РККА сафына инә, госпиталдән һуң староста итеп тәғәйенләнә Томск хәрби госпиталенең һаҡсыһы надзиратель итеп, 1920 йылдың авгусында — Ҡаҙанда урынлашҡан Татар полкы составында взвод командиры вазифаһына, ә шул уҡ йылдың декабрь айында — 6-сы запас полкы составына взвод командиры вазифаһына тәғәйенләнә.

Ике һуғыш аралығында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1921 йылдың ғинуарында Ҡазанда урынлашҡан Юғары хәрби мәктәбенә уҡырға ебәрелә, уны тамамлағандан һуң, шул уҡ йылдың октябрендә госпиталдә дауалана, һауыҡҡандан һуң Одесса губерна ғәҙәттән тыш комиссияһына йүнәлтмә ала, һәм унда рота командиры һәм Айырым тәғәйенләнешле частьының 6-сы айырым батальоны командиры ярҙамсыһы булып, Берёзовка ҡалаһында урынлашҡан шуның кеүек Вознесенск айырым ротаһында взвод командиры һәм ЧОН-дың 2-се айырым батальонында хеҙмәт итә.

1924 йылдың июлендә Н. Ш. Хәмитов Ананьев ҡалаһында урынлашҡан 283-сө уҡсылар полкына (Украина хәрби округы, 95-се уҡсы дивизияһы) йүнәлтелә, унда хеҙмәт иткән рота командиры ярҙамсыһы, взвод һәм рота командиры вазифаһында хеҙмәт итә. Май айында 1930 йылдың майында 95-се артиллерия полкы составындағы рота командиры вазифаһына тәғәйенләнә, әммә шул уҡ йылдың авгусында 283-сө уҡсы полкына кире ҡайта, һәм унда рота командиры, батальон штаб начальнигы һәм полк штабы начальнигы ярҙамсыһы вазифаларында хеҙмәт итә.

1930 йылдың 5 ноябрендә «Выстрел» атыу-тактика курстарына уҡырға ебәрелә, һәм уны 1931 йылдың 3 июлендә тамамлай.

1934 йылдың майынан Ҡаҙанда урынлашҡан 212-се уҡсылар полкының (71-се уҡсылар дивизияһы) штаб начальнигы вазифаһын башҡарыусы, һуңынан — Алабуғала 213-сө уҡсылар полкының штаб начальнигы, ә сентябрҙән — 258-се уҡсылар полкының штаб начальнигы, уҡсылар полкының (6-сы уҡсылар дивизияһы). 1939 йылдың сентябрендә 209-сы запас уҡсылар полкы командиры итеп тәғәйенләнә, 1940 йылдың сентябрендә — 90-сы запас уҡсылар полкы (18-мин запас уҡсылар дивизияһы) командиры вазифаһына, ә ноябрҙә — 578-се резерв уҡсылар полкы командиры вазифаһына (Волга буйы хәрби округы, 18-се запас уҡсылар бригадаһы) тәғәйенләнә.

Бөйөк Ватан һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һуғыш башланыу менән Н. Ш. Хәмитов 422-уҡсылар дивизияһы (Волга буйы хәрби округы) штаб начальнигы итеп тәғәйенләнә, октябрҙә — 72-се запастағы уҡсылар полкы командиры вазифаһына, 1942 йылдың февралендә — 397-се уҡсылар дивизияһы (Төньяҡ-Көнбайыш фронты,1-се удар армия) штаб начальнигы вазифаһын, шунан һуң Демянский һөжүм операциялары ваҡытында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.

1942 йылдың декабрендә К. Е. Ворошилов исемендәге Юғары хәрби академияһының ҡыҫҡа сроклы хәрби курстарын тамамлағандан һуң, 1943 йылдың майында Н. Ш. Хәмитов, генерал-майор дәрәжәһендә 69-сы уҡсылар корпусының штаб начальнигы итеп тәғәйенләнә. Шул уҡ йылдың 1-30 июлендә Люберцы ҡалаһында (Мәскәү өлкәһе) формалашҡан был корпустың командиры вазифаһын башҡара. Август башынан корпус Смоленск һөжүм операцияһында ҡатнаша, һәм был һуғышта, Ельня ҡалаһын азат иткән көндө, генерал-майор Нәжип Шәңгәрәй улы Хәмитов батырҙарса һәләк була.

Ельня ҡаланың үҙәк паркында генерал-майор Нәжип Шәңгәрәй улы Хәмитовҡа һәйкәл ҡуйылған.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комкоры. Военный биографический словарь / Под общей редакцией М. Г. Вожакина. — М.; Жуковский: Кучково поле, 2006. — Т. 1. — С. 603—604. — ISBN 5-901679-08-3.