Чайковский Пётр Ильич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Пётр Ильич Чайковский
Peter Tschaikowski.jpg
Төп мәғлүмәт
Тыуған

25 апрель (7 май) 1840({{padleft:1840|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})

Тыуған урыны

Воткинск,
Вятка губернаһы,
Рәсәй империяһы

Үлгән

25 октябрь (6 ноябрь) 1893({{padleft:1893|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (53 йәш)

Үлгән урыны

Санкт-Петербург

Ил

Рәсәй империяһы Рәсәй империяһы

Һөнәрҙәре

композитор, дирижёр,
музыкаль педагог

Автограф
Автограф
Commons-logo.svg Аудио, фото, видео Викимилектә

Пётр Ильи́ч Чайко́вский (25 апрель [7 май1840, Воткинск, Вятка губернаһы, Рәсәй империяһы — 25 октябрь [6 ноябрь1893, Санкт-Петербург) — рус композиторы, дирижёры, педагогы, музыка һәм йәмәғәт эшмәкәре, музыкаль журналист.

Музыка тарихында бөйөк композиторҙарҙың береһе булып иҫәпләнә[1]. 80-дән артыҡ әҫәр, шул иҫәптән ун опера һәм өс балет авторы.

Уның концерттары һәм фортепиано өсөн әҫәрҙәре, ете симфония (алты номерланған һәм «Манфред» симфонияһы), дүрт сюита, программа симфоник музыка, «Лебединое озеро», «Спящая красавица», «Щелкунчик» балеттары донъя музыкаль мәҙәниәтенә кергән ғәҙәттән тыш әһәмиәтле өлөш булып тора.

Чайковский имзаһы

Сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атаһының олатаһы Фёдор Афанасьевич Чайка (1695—1767) Украинаның Кременчуг өйәҙе казактарынан. Киев-Могилян (элекке ректоры П.Могила булған) академияһында уҡығанда Пётр Федорович Украинала киң билдәле казак фамилияһын дворяндарҙыҡына оҡшатып, Чайковскийға әйләндерә. Ул табиб була, рус-төрөк һуғышында ҡатнаша ( 1768—1774), 1785 йылда дворянлыҡ ала , 1818 йылда вафатына тиклем Вятка губернаһы Глазов ҡалаһының городничийы булып хеҙмәт итә. Ҡатыны Анастасия Степановна Посохова менән егерме балаға ғүмер бирәләр.

Әсәһенең олатаһы Мишель-Виктор Асье (1736—1799) — француз скульпторы, «модельмейстер» Германиялағы Мейсен Король фарфор фабрикаһы «модельмейстер»ы, ҡатыны- Мария Кристина Элеонора Виттиг, Австрия офицеры Георг Виттиг ҡыҙы[2]. Уларҙың бишенсе балаһы Михаэль Генрих Максимилиан Асье (1778—1830) Рәсәйгә француз һәм немец телдәре уҡытыусыһы булып, Артиллерия һәм Инженерҙар шляхта кадет корпусына 1795 йылда килә, 1800 году — рус подданлығын ала — Андрей Михайлович Ассиер булып йөрөй башлай. Финанс министрлығында таможняла хеҙмәт итә, ете балаһы була.

Илья Петрович Чайковский (1795—1880), композиторҙың атаһы, Петр Фёдоровичтың егерменсе балаһы була[3]. Тау кадет корпусын ( Санкт-Петербург) тамамлап, инженер булып хеҙмәт итә башлай. Тәүге ҡатыны үлгәндән һуң, 1833 йылда Етем ҡыҙҙар өсөн училищены тамамлаған Александра Андреевна Ассиерға (1812—1854) өйләнә.

1837 йылда Илья Петрович,тәүге никахынан булған ҡыҙы Зинаиданы Екатерина институтына (Санкт-Петербург) урынлаштырып, йәш ҡатыны менән Уралға, ул заманда иң ҙурҙарҙан һаналған Кама-Воткинск ҡорос иретеү заводына китә. Илья Петрович ғаиләһе менән ҙур йортта йәшәй, уға бер йөҙ казактан торған отряд биреп ҡуйыла. Уларҙа урындағы дворяндар, бында практикаға килгән студенттар, Англиянан инженерҙар йыш була[4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]