Шевцова Любовь Григорьевна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Шевцова Любовь Григорьевна
укр. Любов Григорівна Шевцова
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Псевдоним Григорьева
Тыуған көнө 8 сентябрь 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})
Тыуған урыны СССР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Донецкая губерния[d], Шахтинско-Донецкий округ[d], Сорокинский район[d], Изварино[d]
Вафат булған көнө 9 февраль 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:9|2|0}}) (18 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Луганск өлкәһе, Ровеньки[d]
Үлем сәбәбе атып үлтереү[d]
Туған тел рус теле һәм украин теле
Һөнәр төрө военный активист, радист
Һуғыш/алыш Икенсе бөтә донъя һуғышы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Ленин ордены Советтар Союзы Геройы
Юғалтыуҙың хәрби классификацияһы яуҙа һәләк була[d]
Commons-logo.svg Шевцова Любовь Григорьевна Викимилектә

Любо́вь Григо́рьевна Шевцо́ва (1924 йылдың 8 сентябрендә, Донецк өлкәһе, Изварино — 1943 йылдың 9 феврале Ворошиловград өлкәһе, Ровеньки) — комсомолка, Краснодон ҡалаһы һәм Ворошиловоград (хәҙер Луганск) өлкәһе территорияһында эшләгән «Йәш гвардия» йәшерен антифашистик ойошмала әүҙем ҡатнаша, штабы ағзаһы була. Советтар Союзы Геройы (1943).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Люба Шевцова 6 йәштә
Люба Шевцова (урта рәттә һулдан беренсе) радистар мәктәбенә китер алдынан. 1942 йылдың марты
Любаның Ворошиловоград радистар мәктәбенә уҡырға алыныу тураһында ғаризаһы

Любовь Шевцова Краснодон районының Извариноҡасабаһында тыуған.

1927 йылда Шевцовтар ғаиләһе Краснодонға күсеп килә. Атаһы — Григорий Ильич, әсәһе — Ефросинья Мироновна, Люба — уларҙың берҙән-бер ҡыҙы.

Сергей Тюленин менән бер класта уҡыған. Шат күңеле ҡыҙ була, спорт ярыштарында еңә, үҙешмәкәр сәнғәт сығыштарында, юннаттар, түңәрәгенә йөрөй, актриса булырға хыяллана.

Һуғыштың тәүге айҙарында Люба Шевцова шәфҡәт туташтары курстарын тамамлай, Краснодон госпиталендә эшләй.

1942 гйылдың февралендә Любовь Шевцова ВЛКСМ сафына ҡабул ителә. 1942 йылдың апрелендә Краснодон райкома комсомолы райкомы тәҡдиме менән ҡыҙ Ворошиловград партизандар һәм подпольщиктар әҙерләү мәктәбенең курсанты, бында радист һөнәренә эйә була.

Мәктәпте тамамлағандан һуң, 1942 йылдың йәйендә года Шевцова оккупацияланған Ворошиловградта хәрәкәт иткән бер йәшерен төркөмөндә элемтәсе итеп ҡалдырыла. Ул подпольщиктар йыйған разведка мәғлүмәтен Үҙәккә ебәрергә бурыслы була. Август уртаһында йәшерен ойошманың бер ағзаһының явка фатиры беленеүе һөҙөмтәһендә Шевцоваға ҡулға алының ҡурҡынысы янай. Төркөм етәксеһе менән бәйләнеште ялғарға маташыу гел уңышһыҙлыҡҡа осрағанлыҡтан, Люба Краснодонға ҡайтып китергә мәжбүр була. Бында йәштәрҙең йәшерен ойошмаһы менән бәйләнеш урынлаштыра, «Йәш гвардия», ойошмаһында әүҙем ҡатнаша, һуңғараҡ уның штаб ағзаһы була.

Любовь Шевцова листовкалар тарата, разведкаға йөрөй, медикаменттар таба. Сергей Тюленин һәм Виктор Лукьянченко менән 1942 йылдың декабрендә хеҙмәт биржаһын яндырыуҙа ҡатнаша, шунан һуң әйләнеп килеп, клубтағы немец офицерҙары биржалағы янғынды һиҙеп ҡалмаһын тип, уларға йырлай. Йәш гвардиясыларҙың ҡыйыу операцияһы Краснодон районының ике меңгә яҡын егет һәм ҡыҙын Германияға алып китеүҙән ҡотҡара. Штаб заданиеһы буйынса Люба партизандар менән бәйләнеш булдырыу маҡсатында Ворошиловград, Каменск һ. б. тораҡ пункттарына бара.

Көтмәгәндә йәшерен төркөмдән берәүҙе, антифашистик ҡарашлы тип, ҡулға алалар, әммә уның совет разведкаһы менән бәйләнешен дәлилләрлек мәғлүмәт булмағанлыҡтан, СД рөхсәте менән иреккә сығарыла. Әммә был ағзаның һаҡһыҙлығы Шевцованың эшен ҡатмарлаштыра. 1942 йылдың сентябрендә Шевцова туҡталған фатирға немецтар килә һәм уның ҡайҙа йәшәгәнлеге менгән ҡыҙыҡһына. Был ваҡытта Люба үҙенең Краснодондағы туғандарына килгән була. Ворошиловградҡа килгәс, немецтар килеүен белә һәм ҡаланан китә. Ворошиловградҡа килеү ҡурҡыныс була бара, ләкин ул төркөм етәксеһе менән бәйләнеш эҙләп, ҡалаға тағы бер нисә тапҡыр килә. Ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, Люба рацияны үҙе менән Краснодонға алып китергә маташа. Төркөм етәксеһе менән бәйләнеш булдыра алмай.

Шевцованың төркөм етәксеһенә нота ҡағыҙы киҫәгенә ҡәләм менән яҙылған запискаһы ла һаҡланған. Шевцова былай тип яҙған:

«…Мин һеҙгә килгәйнем, ниә, һеҙҙең хәл насармы? Ләкин нисек булһа ла, бөтөн һәм һаҡлы булырға тейеш. Әгәр һеҙгә йәшәүе ҡыйынлашһа, беҙгә килеп йәшәгеҙ, беҙҙә байтаҡҡа яҡшыраҡ, минең рөхсәттән башҡа, бер ни ҙә эшләмәгеҙ. Мин, моғайын, яйлап бирнәлегемде ташып алырмын. Әгәр миңә килергә булһағыҙ, адресым. Краснодон ҡалаһы, Чкалов урамы, 27-се йорт».

Шевцова был ваҡытта төркөм етәксеһе уның рацияһын юҡ иткәнен белмәгән.

Люба Шевцоваеың әсәһенә төрмә камераһынан бирелгән хушлашыу хаты.(Фрагмент)

1943 гйылдың 8 ғинуарында Любовь Шевцованы краснодон полицияһы ҡулға ала.

Гитлерсылар уны, совет радисткаһы, тип күптәнән эҙләгән була, шуның өсөн, унан шифр һәм явкаларҙы белеү ниәте менән, подпольщицаны бигерәк оҙаҡ һәм ҡаты язалайҙар. Ләкин дошман бер нисек тә мәғлүмәт ала алмай. 31 января 1943 йылдың 31 ғинуарында Люба Шевцованы Дмитрий Огурцов, Семён Остапенко һәм Виктор Субботин менән бергә көслө һаҡ аҫтында Ровеньки ҡалаһындағы округ жандармерияһына алып киләләр 9 февралдә, язаларға һәм мәсхәрәләүҙәргә дусар итеп, ҡала ситендәге Гремучий лес тигән төбәктә атып үлтерәләр.

Любовь Шевцова Ровеньки ҡалаһы үҙәгендә урынлашҡан «Йәш гвардия» исемендәге скверҙың нацизм ҡорбандары туғандаш ҡәберлегенә ерләнгән.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 13 сентябрь указы менән үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Ленин ордены менән бүләкләнә

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • А. Фадеевтың «Йәш гвардия» романы һәм шул уҡ исемле С. Герасимов кинофильмы, Л. Пляскин. телесериалының геройы булды.
  • Л. Г. Шевцова исеме менән түбәндәге ҡалаларҙа урамдар аталған: Калининградта, Днепропетровскиҙа, Луганскиҙа, Волгоградта, Красноярскиҙа, Владикавказда, Воронежда, Новосибирскиҙа, Түбәнге Новгородта, Ульяновскиҙа һ. б. тораҡ пункттарында.
  • 1972 йылда ял итеү катеры «Люба Шевцова» (бәйле порты — Ялта), 2011 йылдың көҙөнән бирле йөрөмәй.
  • 2017 йылда Луганск Халыҡ Республикаһы Почтаһы"Йәш гвардияға 75 йәш" тип аталған маркалар блогы сығара. Блоктың бер маркаһы Л. Шевцоваға[1] арналған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. правды», Ольга ГОРДО | Сайт «Комсомольской. Почта ЛНР выпустила марки, посвященные «Молодой гвардии»  (рус.), KP.RU - сайт «Комсомольской правды» (18 сентябрь 2017). 25 сентябрь 2018 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шевцова Любовь Григорьевна // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — Б. 769—770. — 863 б. — 100000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
  • Жариков Л. Краснодонские страницы // Героини: очерки о женщинах — Героях Советского Союза / ред.-сост. Л. Ф. Торопов; предисл. Е. Кононенко — Вып. 1. — М.: Политиздат, 1969. — 447 б.
  • Вернеева С. А. А роль была назначена войной: повесть о Любе Шевцовой. — Донецк: Донбасс, 1989. — 165 с.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шевцова урамы