Шор имләһе
Уҡыу көйләүҙәре
Шор имләһе — шор телендә яҙыу өсөн ҡулланылған тамғалар системдары.
Миссионер алфавиты
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Шор телендә беренсе китап 1885 йылда баҫтырыла. Был китапта урыҫ алфавиты хәрефтәре (Ё ё, Ф ф, Щ щ, Ѣ ѣ хәрефтәренән башҡа) һәм өҫтәмә Ј ј, Ҥ ҥ, Ӧ ӧ, Ӱ ӱ хәрефтәре ҡулланыла. 1927-се йылда яңы алфавит ҡабул ителә. Был алфавиттә бөтә урыҫ хәрефтәре (Ё ё, ъ хәрефтәренән башҡа) һәм өҫтәмә Ө ө, Ҥ ҥ, Ӱ ӱ хәрефтәре ҡулланыла.
Латин алфавиты
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]1928—1938 йылдарҙа шор телендә латин алфавиты ҡулланыла.
| A a | B в | C c | D d | Ə ə | F f | G g | Ƣ ƣ |
| I i | J j | K k | Q q | M m | N n | N̡ n̡ | O o |
| Ө ө | P p | R r | S s | T t | U u | V v | Ş ş |
| Z z | Ƶƶ | L l | Ь ь | Y y | Į į |
Хәҙерге алфавит
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Хәҙер шор телендә кирил алфавиты ҡулланыла. Был алфавиттә бөтә урыҫ хәрефтәре һәм өҫтәмә Ӧ ӧ, Ӱ ӱ, Нъ нъ бар.
Алфавит реформанан һуң :
| А а | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Қ қ | Л л | М м |
| Н н | Ң ң | О о | Ӧ ӧ | П п | Р р | С с | Т т |
| У у | Ӱ ӱ | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ |
| Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |
Алфавиттәрҙе сағыштырыу таблицаһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]| Алфавиттәр таблицаһы | ||||
|---|---|---|---|---|
| Кирил | Кирил | Латин | Кирил | Хәҙерге әлифба |
| 1885 | 1927-1930 | 1930—1938 | 1938-1980-лар | 1980-ларҙан |
| А а | A a | A a | А а | А а |
| Б б | Б б | B в | Б б | Б б |
| В в | В в | V v | В в | В в |
| Г г | Г г | G g | Г г | Г г |
| Г г | Г г | Ƣ ƣ | Г г | Ғ ғ |
| Д д | Д д | D d | Д д | Д д |
| Е е | Е е | Е е | Е е | |
| Ё ё | ||||
| Ж ж | Ж ж | Ƶ ƶ | Ж ж | Ж ж |
| З з | З з | Z z | З з | З з |
| И и, I i, Ѵ ѵ | И и | I i, Į į | И и | И и |
| Й й | Й й | J j | Й й | Й й |
| К к | К к | K k | К к | К к |
| К к | К к | Q q | К к | Қ қ |
| Л л | Л л | L l | Л л | Л л |
| М м | М м | M m | М м | М м |
| Н н | Н н | N n | Н н | Н н |
| Ҥ ҥ | Ҥ ҥ | N̡ n̡ | Нъ нъ | Ң ң |
| О о | О о | О о | О о | О о |
| Ӧ ӧ | Ө ө | Ө ө | Ӧ ӧ | Ӧ ӧ |
| П п | П п | P p | П п | П п |
| Р р | Р р | R r | Р р | Р р |
| С с | С с | S s | C c | C c |
| Т т | Т т | T t | Т т | Т т |
| У у | У у | U u | У у | У у |
| Ӱ ӱ | Ӱ ӱ | Y y | Ӱ ӱ | Ӱ ӱ |
| Ѳ ѳ | Ф ф | F f | Ф ф | Ф ф |
| Х х | Х х | Х х | Х х | |
| Ц ц | Ц ц | Ц ц | Ц ц | |
| Ч ч, J j | Ч ч | C c | Ч ч | Ч ч |
| Ш ш | Ш ш | Ş ş | Ш ш | Ш ш |
| Щ щ | Щ щ | Щ щ | ||
| ъ | ъ | ъ | ||
| Ы ы | Ы ы | Ь ь | Ы ы | Ы ы |
| ь | ь | ь | ь | |
| Э э | Э э | Ə ə, Е е | Э э | Э э |
| Ю ю | Ю ю | Ю ю | Ю ю | |
| Я я | Я я | Я я | Я я | |
Әҙәбиәт
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Шорскій Букварь. Шор кіжілері балаларын мічіке ӱгретче. Для инородцевъ восточной половины Кузнецкаго округа. Ҡазан, 1885