Эли Урбанова
| Эли Урбанова | |
| Тыуған көнө | |
|---|---|
| Вафат булған көнө | |
| Ил | |
| Тормош иптәше | |
Эли Урбанова (чех Eli Urbanová), тыуған Элишка Вржакова (чех Eliška Vrzáková; 8 февраль 1922 йыл — 20 ғинуар 2012 йыл) — чех музыканты, шағир һәм эсперанто телендә яҙыусы.
Биографияһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Елишка Врзакова Чаславта тыуған, унда башланғыс, урта мәктәп һәм уҡытыусылар әҙерләү техникумында уҡыған. Тап ошонда ул үҙенең тәүге романын яҙа. Уны тамамлағас, Степан Урбандың шәхси музыка мәктәбендә эшләй башлай, 1942 йылда улар менән өйләнешә һәм 1955 йылға тиклем йәшәй, мәктәптә фортепиано, скрипка һәм виолончель дәрестәрен уҡыта.
1940 йылда Этика Ураҡованы беренсе китабы, «Көҙгө» тип аталған шиғырҙар йыйынтығы, Эли Курбанова псевдонимы аҫтында чех телендә баҫылып сыға. Уның тәүге әҫәрҙәрен чех яҙыусыһы Мария Майорова үрге бәйләгән. 1948 йылда эсперанто спектаклдәрендә уйнаған актёр Карел Хёгер йоғонтоһонда эсперанто телен өйрәнә башлай. Ике йылдан һуң ул эсперанто телендә тәүге шиғырын яҙа, ә 1960 йылда «Тик өс төҫ» тигән шиғырҙар йыйынтығы донъя күрә. Уның эсперанто шиғырҙары төбәк һәм халыҡ-ара мәҙәни журналдарҙа баҫыла башлай, уларҙың ҡайһы берҙәре Бөтә донъя эсперанто конгресында әҙәби премияларға лайыҡ була. 1956 йылда эсперанто яҙыусыларының халыҡ-ара ассоциацияһын ойоштороусыларҙың береһе була. 1986 йылда Эли Урбанова академик булып китә.
1975—1977 йылдарҙа съездарҙа шиғыр һөйләү конкурстарында жюри ағзаһы була. 1990 йылда Чехия Яҙыусылар союзы ағзаһы була. 1995 йылда уның беренсе һәм берҙән-бер романы «Гетайра бейеүе» донъя күрә. Эли Урбанова 2012 йылдың 20 ғинуарында Прагала вафат була.
Хеҙмәттәр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- 1940: Көзге / Zrcadlo (чех телендә)
- 1960: Бары тик өч төс! / Nur Tri Kolorojn!
- 1981: Түбәндәге чыганаклардан / El Subaj Fontoj
- 1986: Шигырь һәм күз яшьләре / Verso kaj Larmo
- 1995: Гетайра бии / Hetajro Dancas (автобиографик хикәя)
- 1995: Шәраб, ирләр һәм җыр / Vino, Viroj kaj Kanto
- 1996: Авыр шәраб / Peza Vino (эсперанто һәм чех телләрендә, Йозеф Румлер тәрҗемә иткән)
- 2001: Минем будуардан / El Mia Buduaro
- 2003: Вакыт тиз узды / Rapide Pasis la Tempʼ
- 2007: Киресенчә артык ретро түгел / Prefere Ne Tro Rigardi Retro
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #130534617 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
- 1 2 Urbanová, Eli // База данных Национальной библиотеки Чешской Республики
- ↑ Evidenční záznamy kontrarozvědných a rozvědných útvarů StB
- ↑ Urbanová, Eli, 1922-2012 // https://ipac.svkkl.cz/arl-kl/cs/detail-kl_us_auth-p0070565-Urbanova-Eli-19222012
- ↑ Evidence zájmových osob StB
- ↑ Gorecka H., Korĵenkov A. Nia diligenta kolegaro (эспер.): Biografioj de 200 eminentaj esperantistoj — Litova Esperanto-Asocio, Sezonoj, 2018.
Әҙәбиәт
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Sutton, Geoffrey. . — Vol. Urbanová, Eli. — ISBN 1-59569-090-5.