Янтау

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Баҡыр янтау
Башҡорт көнкүрешендә ағастан эшләнгән янтау

Янтау — еҙ йә баҡырҙан эшләнгән, бәләкәй генә ҡойғосло тәпәшәк һауыт. Уның эсендә айран, әсе бал, буҙа, ҡымыҙ, ҡатыҡ, эркет һаҡлағандар. Табын ҡорғанда ла ошондай янтауға эсемлек һалып һыйлағандар. Урыҫ халҡы ағастан бидон рәүешле бейек һауытты ла янтау тип атаған — жбан. Янтауҙар төрлө ҙурлыҡта булған, мәҫәлән, Кириллов килем-сығым китабында ошондай юлдар бар: «квасу медвеного яндову большую 10 чаш», «яндова черные патоки две чаши». Бер биҙрәлек, ярты биҙрәлек янтауҙар ҙа булған.

Башҡорт көнкүрешендә лә киң ҡулланылған: « …ҡыш улар туғын сабалар, бүрəнə ҡырҡалар, сана яһайҙар, арҡан, дилбегə ишəлəр, күнəк, көрəгə, янтау, көрəк кеүек донъя кәрәк-ярағы эшләйҙәр»[1].

Янтау төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урыҫ халҡында янтауҙы кәмә, ҡаҙ, өйрәк, әтәс һынына оҡшатып эшләгәндәр. XVI быуатта был һауыт Оло Иҙел (Волга) буйы халыҡтарына ла үтеп ингән. Мордва, сыуаш, мари, шулай уҡ карел көнкүрешенә янтау ныҡлы инеп ҡалған һәм бөгөн дә уларҙың милли һауыт-һабаларынан һанала. Улар янтауҙы йүкәнән, ҡайындан, имәндән, сағандан һәм башҡа төр япраҡлы ағастан эшләй. Башҡорт халҡында күберәк ағастан эшләгәндәр, ҡайын ороһонан эшләнгән һауыттар ҙа булған. Ағастан биҙрә формаһында эсе соҡоп алынып эшләнгән һауыт. Уның аҫ яғын, тигеҙләп йоморолап ҡырҡып, таҡта төп һалып, нығытып ҡуялар. Өҫтөнә лә шул уҡ формала ҡапҡас эшләнә. Һауыттың атамаһы урыҫ теленән ингән булыуы ихтимал[2].

Фольклорҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ телендә янтау менән бәйле бер һүҙбәйләнеш эротик шаяртыуҙарҙа ҡулланылған һәм әҙәпһеҙ кинәйәләр иҫәбендә булған.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Зәйнуллин М. В. Хәҙерге башҡорт әҙәби теле. Морфология. — Өфө, Китап,2005 — 391бит
  2. Деревенская утварь: Туеса и Ковши

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]