Эстәлеккә күсергә

XVI-XVIII быуаттарҙағы Ҡазан янындағы һәм Ҡазан аръяғындағы сыуаштар

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
«Ҡазан батшалығы» тирә-яҡ губерналары һәм Волга йылғаһының бер өлөшө менән, Рәсәй империяһының беренсе рәсми атласында (1745). (Төп нөсхәлә карта баҡырға уйылған һәм акварель буяуҙары менән ҡулдан төшөрөлгән)

Ҡазан янындағы һәм Ҡазан аръяғындағы сыуаштар XVI-XVIII быуаттарҙа[1][2] (cыу. XVI-XVIII ĕмĕрсенчи Хусанçум тата Хусан лешекки чăвашĕсем) — ул дәүерҙәге Рус дәүләте документтарында «чюваша» йәки «яһаҡлы чюваша» тип аталған һәм Ҡазан ҡалаһы тирәһендә,Сөйөн (Свияга) йылғаһының түбәнге ағымынан башлап көнсығышҡа табан, Вятка йылғаһына тиклем йәшәгән урта быуаттар аҙағы халҡы. Улар, тик яһаҡлы булмағандар, ҡаланың үҙендә лә булған[3]:64. Күрһәтелгән халыҡтың ысынында нимә булыуын һәм быларҙың барыһын да төрлө мәктәп ғалимдары нисек аңлатыуына ҡарамаҫтан, был берләшмә — донъяла йәшәгән реаль кешеләр. «Ялан сыуаштары» — тип яҙа улар тураһында Р. Н. Степанов[4]:67, күрәһең, ялан мариҙары менән оҡшашлыҡ буйынса.

Әҙәбиәт һәм сығанаҡтар

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
  • Ахметьянов Р.Г. К значению слова чуваш (чюваш) в документах XVI—XVII вв. (Рукопись. Арх. журн. «Tatarica»).
  • Димитриев В.Д. О ясачном обложении в Среднем Поволжье // Вопросы истории. 1956. № 12. С. 107–115;
  • Димитриев В.Д. К вопросу о ясаке в Среднем Поволжье // Ученые записки. Вып. 16. Чебоксары: Чуваш. гос. изд-во, 1958. С. 278–293
  • Егоров Н. И. ЕЩЕ РАЗ О ЗАКАЗАНСКИХ ЯСАЧНЫХ ЧУВАШЕЙ. / ЧУВАШСКИЙ ГУМАНИТАРНЫЙ ВЕСТНИК Издательство: Чувашский государственный институт гуманитарных наук (Чебоксары) ISSN: 2225-7314 — Номер: 11 Год: 2016 Страницы: 59-80.
  • Исхаков Д.М. Об этнической ситуации в Среднем Поволжье в XVI–XVII вв. (Критический обзор гипотез о «ясачных чувашах» Казанского края) // СЭ. 1988. №5.
  • Кузнецов И. Д. Очерки по истории чувашского крестьянства. Чебоксары, 1957,
  • Охотникова С.В. «Ясачные чуваши» в отечественной литературе // Чувашский гуманитарный вестник. 2016. № 11. С. 31—58
  • Охотникова С.В. «Ясачные чуваши»: некоторые итоги и задачи изучения / С.В. Охотникова; науч. ред. Г.А. Николаев. – Чебоксары, 2014. – 38 с. – (Научные доклады / ЧГИГН; вып. 16).
  • Охотникова С.В. Проблема «ясачных чувашей» в современной российской историографии // Из истории и культуры народов Среднего Поволжья. 2016. № 6. С. 94—109;
  • Охотникова С.В. РОЛЬ ПОЛИТИЧЕСКОГО И ГЕОГРАФИЧЕСКОГО ФАКТОРОВ В ФОРМИРОВАНИИ «ЭТНИЧЕСКОЙ ГРАНИЦЫ» ЧУВАШСКОГО И ТАТАРСКОГО НАРОДОВ ВО ВТОРОЙ ПОЛОВИНЕ XVI - XVII ВЕКЕ // ТАТАРЫ И ЧУВАШИ - ВЕТВИ ОДНОГО ДРЕВА. Материалы Всероссийской научно-практической конференции. Сост. и отв. редактор Г.А. Николаев. Чебоксары, 2021. Издательство: Издательско-полиграфическая компания "Новое время" (Чебоксары)
  • Охотникова С.В. Социокультурное развитие чувашей правобережья и левобережья реки Волги в XVI веке: общее и особенное. //Чувашский гуманитарный вестник. Чебоксары, 2024. № 19. с. 40-54.
  • Чернышев Е.И. Народы Среднего Поволжья в XVI – начале XX века: избранные труды / сост., авт. предисл., прим., указ. и сокр. И.З. Файзрахманов; под ред. И.К. Загидуллина. Казань: Институт истории им. Ш.Марджани АН РТ, 2020. 548 с. ISBN 978-5-94981-344-7

Иҫкәрмәләр

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
  1. ↑ Иванов В.П. Проблема «ясачных чувашей» как отражение многовекторности булгаро-чувашской этногенетической преемственности. //Исторические судьбы народов Поволжья и Приуралья. Сб. статей. Вып. 4. 2023 йыл 26 октябрь архивланған. Материалы Всероссийской научной конференции «Исторические судьбы народов Поволжья и Приуралья (XVI – начало XVIII вв.)» и Круглого стола «Понятия «чюваш» и «ясачная чюваша» в письменных источниках XVI–XVIII вв. как этническая и социальная страты» (г. Казань, 6 декабря 2013 г.), проведенного в рамках данной конференции. – Казань: Институт истории им. Ш.Марджани АН РТ; Изд-во «Яз», 2014. ISBN 978-5-98688-044-0 (Далее: ИСНПП — 4., 2014.)
  2. ↑ Охотникова С.В. Понятия «чюваш» и «ясачная чюваша» в письменных источниках XVI–XVIII вв. как этническая и социальная страты // ИСНПП — 4., 2014. 2023 йыл 26 октябрь архивланған.
  3. ↑ Список с писцовых книг г. Казани. Казань, 1887.
  4. ↑ Степанов Р.Н. К вопросу о служилых и ясачных татарах // Сборник аспирантских работ: Право, история, филология. Казань, 1964.

Һылтанмалар

[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
«https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=XVI-XVIII_быуаттарҙағы_Ҡазан_янындағы_һәм_Ҡазан_аръяғындағы_сыуаштар&oldid=1280726» битенән алынған