Барҡылдаҡ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Барҡылдаҡ
Барҡылдаҡ
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Хайуандар
Тип: Хордалылар
Класс: Ҡоштар
Отряд: Турғай һымаҡтар
Ғаилә: Барҡылдаҡтар
Ырыу: Барҡылдаҡтар
Төр: Барҡылдаҡ
Латинса исеме
Turdus viscivorus
(Linnaeus, 1758)
ITIS 563619
NCBI 301543
Халыҡ - ара Ҡыҙыл китап
Status iucn3.1 LC ru.svg en:Least Concern
Ҙур хәүеф янамай
IUCN 3.1 Least Concern : / 147266
Turdus viscivorus

Барҡылдаҡ ( урыҫ.деря́ба, лат. Turdus viscivorus) — турғай һымаҡтар отрядынан булған сыбар буҙ төҫтәге урманда йәшәүсе һайраусы ҡош.

Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә]

Сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Яңғыҙ һәм күмәкләшеп йөрөйҙәр. Кешене күреп ҡалһа, тырҡылдап баш осонан оса башлай. Һырты көрәнһыу һоро. кәүҙәһенең аҫ яғы эре генә тамсы һымаҡ ҡара таптарп менән сыбарланған аҡ төҫтә. Йырсы барҡылдаҡтан ҙурыраҡ булыуы менән айырыла. Тауышы көслө "барррҡ- барррҡ! Төрлө тауыш менән һыҙғырып һайрай..

Йәшәү урыны[үҙгәртергә]

Барҡылдаҡ Үҙәк Европаның урмандарында, парк, скверҙарында осрай. Ҡоштарҙың күпселеге ҡышҡа көньяҡ-көнбатын Европаға күсенә. Парлашып аялайҙар. Оя эсен сөрөкләнгән ағас менән һылап сығалар. Ҡайһы саҡта ҡыҙыл балсыҡ менән һылайҙар. Урмандарҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ағас ботаҡтарына оялай.

Туҡланыуы[үҙгәртергә]

Еләк, ағас һәм үлән орлоҡтары меән туҡлана. Яҙғыһын һәм йәйгеһен төрлө бөжәктәр аулай.

Үрсеүе[үҙгәртергә]

Инә ҡош ҡара таплы 4-6 бөртөк алһыу йомортҡа һала һәм ике аҙнаға яҡын баҫа. 12-15 көндән ҡауырһындары сыға, шулай ҙа ата- әсәләре тағы ла бер нисә көн ем менән туйындыра.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

Диалекттарҙа әйтелеше[үҙгәртергә]

Сыбар барҡылдаҡ, муйыл барҡылдағы, дәүғош, дәүсыпсыҡ

Төрҙәштәре[үҙгәртергә]

  • Сыбар барҡылдаҡ(диал. ҡоролдаҡ)
  • Мышар барҡылдағы (диал. мышар турғайы, миләш сыпсығы,шоморт сыпсығы)
  • Йырсы барҡылдаҡ (диал. һайраусы барҡылдаҡ)
  • Ҡыҙылбауыр барҡылдаҡ (диал. юҡ)
  • Ҡара барҡылдаҡ (диал. ҡара турғай)

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. 1986 йыл Өфө. 98- се бит