Вакуум

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Вакуумды демонстрациялау өсөн насос

Ва́куум (лат. vacuus — ҡыуыш, буш) — матдәләрҙән таҙартылған бушлыҡ. Техникала һәм ғәмәли физикала вакуум тип атмосфера баҫымынан күпкә кәм булған баҫымлы газ булған мөхиткә әйтәлә [1].

Вакуум газдар малекулаһының λ һәм мөхиттең характерлы ҙурлығы d. Под d араһында иркен хәрәкәтенең үҙ ара мөнәсәбәте менән характерлана. d булып вакуум камераһы стеналары араһы булырға мөмкин, шулай уҡ вакуум торбаүткәргесенең диаметры һәм башҡаларҠалып:Итд. Был үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙең λ/d ҙурлығына ҡарай. (\lambda /d \ll 1) түбән,(\lambda /d \sim 1)уртаса һәм (\lambda /d \gg 1) юғары вакуумға бүлеп йөрөтәләр.

Вакуум ҡулайламаһы[үҙгәртергә]

Машиналар эшләүҙә: баҫымы 0,1 Па алып 0,001 Па тиклем булған вакуумды файҙаланып, төрлө технологик процестарҙы башҡарыу өсөн тәғәйенләнгән. Тәғәйенләнеше б‑са ионлы имплантация, төрлө өрҙөрөп буяу төрҙәре, термик эшкәртеү, электрон нурланышлы иретеп йәбештереү һ.б. өсөн В.ҡ. бүләләр. В.ҡ. технологик процестар 2 стадияла башҡарыла: эшкәртеүсе матдәнең (пар йәки плазма) генерацияланыуы һәм уның эшкәртелеүсе йөҙ м-н үҙ‑ара тәьҫире. В.ҡ. төп өлөштәре: вакуум камераһы, газ бүлеү һәм һурҙырыу системалары, ярҙамсы ҡоролмалар һәм технологик ҡорамалдар, электр м‑н тәьмин итеү һәм блокировка системалары, парландырғыстар, ионлы һәм плазмалы тиҙләткестәр.

Ҡулайламаларҙың айырым механизмдары һәм блоктары дөйөм принципта эшләнгән; вакуум камераларының, парландырғыстарҙың төҙөлөштәре, үлсәмдәре, параметрҙары м-н айырылалар. Оҙонлоғо 3,6—5 м, киңлеге 2—3,6 м, бейеклеге 2—2,5 м һәм вакуум камераларының диаметры 0,6—1,2 м, оҙонлоғо 0,8—3,0 м булған В.ҡ. киң таралған. 20 б. 70-се йй. аҙ. алып — ӨМЭПБ-та һәм “Гидравлика” пр-тиеһында МАП-1, ННВ6, 6-И1 (Булат), ВИТА, УРМ-3 тибындағы камиллаштырылған ҡулайламалар, 90-сы йй. алып ӨДАТУ-ла уйлап сығарылған В.ҡ. ҡулланыла. Шулай уҡ ҡара: Вакуумлы ионлы-плазмалы технологиялар.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Будилов В.В. Технология вакуумного ионно-плазменного нанесения покрытий. Уфа, 1993.
  • Борисов В.П. Вакуум: от натурфилософии до диффузионного насоса — М.: НПК «Интелвак», 2001.
  • Научные основы вакуумной техники — М., 1964.
  • Грошковский Я. Техника высокого вакуума — М., 1975.
  • Основы вакуумной техники. 2-е изд — М., 1981.
  • Розанов Л. И. Вакуумная техника. 2-е изд — М., 1990.
  • L. B. Okun On the concepts of vacuum and mass and the search for higgs (en) // Modern Physics Letters A. — 2012. — Vol. 27. — P. 1230041. — Ҡалып:DOI — Ҡалып:Arxiv
  • Крамер Д. и др. Точные решения уравнений Эйнштейна. М.: Мир, 1982. — 416 с.
  • Ҡалып:Книга:Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М.: Теория поля
  • Паули В. Теория относительности. М.: Наука, 1991.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Chambers Austin Modern Vacuum Physics — Boca Raton: CRC Press, 2004. — ISBN 0-8493-2438-6.