Литр
1 литр һыу = 1 кг (4 °C булғанда)
Литр (л, l, L, ℓ) — күләм үлсәү берәмеге. Литр сәғәт, тәүлек кеүек берәмектәр менән бергә Үлсәү системаһы (СИ) берәмеге түгел, шулай ҙа Үлсәү системаһындағы (СИ) башҡа берәмектәр менән ҡулланырға була. Үлсәү системаһындағы (СИ) стандарт күләм үлсәү берәмеге — куб метр (м³).[1]
Йөкмәткеһе |
Литр дәүмәле [үҙгәртергә]
1 литр 1 кубик дицеметрға тигеҙ: 1 л = 1 дм³.
Был аныҡлау 1964 йылда Үлсәм һәм үлсәүҙәр буйынса 12-се Генераль конференцияла ҡабул ителә.
Быға тиклем, 1901 йылғы Үлсәм һәм үлсәүҙәр буйынса 3-сө Генераль конференция ҡарары нигеҙендә, литр нормаль атмосфера баҫымында (760 мм терекөмөш бағанаһы) һәм температурала 1 кг һыуҙың күләме тип билдәләнә. Шулай итеп, 1,000028 дм³ 1 литр тип ҡабул ителгән.
Һүҙҙең килеп сығышы [үҙгәртергә]
«Литр» һүҙе француз күләм үлсәү берәмеге, 0,831018 литрға тигеҙ булған, «литрон» (фр. litron) һүҙенән килеп сыҡҡан. Ә «литрон» һүҙе грек-латин телендәге «litra» һүҙенән килеп сыҡҡан.
Башҡа үлсәүҙәр менән сағыштырыу һәм ҡабатлылары [үҙгәртергә]
Метрик берәмектәр [үҙгәртергә]
Рәсәйҙә, литрҙың сығарылмалары ҡулланыла — миллилитр (мл, ml), декалитр (дал, dal), шулай уҡ метрик берәмектәр — куб метр һ.б.
| Ҡабатлы берәмектәр | Исеме | Символ | Эквивалент күләм | Өлөшлө берәмектәр | Исеме | Символ | Эквивалент күләм | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 100 L | литр | l (ℓ) | L | dm3 | куб дециметр | |||||||
| 101 L | декалитр (дал) | dal | daL | 101 dm3 | 10 куб дециметр | 10−1 L | децилитр | dl | dL | 102 cm3 | 100 куб сантиметр | |
| 102 L | гектолитр | hl (ГЛ) | hL | 102 dm3 | 100 куб дециметр | 10−2 L | сантилитр | cl | cL | 101 cm3 | 10 куб сантиметр | |
| 103 L | килолитр (куб метр) | kl | kL | m3 | куб метр | 10−3 L | миллилитр | ml | mL | cm3 | куб сантиметр | |
| 106 L | мегалитр | Ml | ML | dam3 | куб декаметр | 10−6 L | микролитр | µl | µL | mm3 | куб миллиметр | |
| 109 L | гигалитр | Gl | GL | hm3 | куб гектоометр | 10−9 L | нанолитр | nl | nL | 106 µm3 | миллион куб микрометр | |
| 1012 L | тералитр | Tl | TL | km3 | куб километр | 10−12 L | пиколитр | pl | pL | 103 µm3 | мең куб микрометр | |
| 1015 L | петалитр | Pl | PL | 103 km3 | мең куб километр | 10−15 L | фемтолитр | fl | fL | µm3 | куб микрометр | |
| 1018 L | экзалитр | El | EL | 106 km3 | миллион куб километр | 10−18 L | аттолитр | al | aL | 106 nm3 | миллион куб нанометр | |
| 1021 L | зетталитр | Zl | ZL | Mm3 | куб мегаметр | 10−21 L | зептолитр | zl | zL | 103 nm3 | мең куб нанометр | |
| 1024 L | йотталитр | Yl | YL | 103 Mm3 | мең куб мегаметр | 10−24 L | йоктолитр | yl | yL | nm3 | куб нанометр | |
Метрик булмаған берәмектәр [үҙгәртергә]
| Метрик |
Яҡынса ҡиммәте |
Метрик булмаған |
Үлсәү системаһы |
Метрик булмаған |
Метрик эквивалент |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 л | ≈ 0.87987699 | кварта | Инглиз | 1 кварта | ≡ 1,1365225 л |
| 1 л | ≈ 1.056688 | кварта амер. | Америка | 1 кварта амер. | ≡ 0,946352946 л |
| 1 л | ≈ 1.75975326 | пинта | Инглиз | 1 пинта | ≡ 0,56826125 л |
| 1 л | ≈ 2.11337641 | пинта амер. | Америка | 1 пинта амер. | ≡ 0,473176473 л |
| 1 л | ≈ 0.21997 | галлон | Инглиз | 1 галлон | ≡ 4,54609 л |
| 1 л | ≈ 0,2642 | галлон | Америка | 1 галлон | ≡ 3,785 л |
| 1 л | ≈ 0.0353146667 | куб фут | 1 куб фут | ≡ 28,316846592 л | |
| 1 л | ≈ 61.0237441 | куб дюйм | 1 куб дюйм | ≡ 0,01638706 л | |
| 1 л | ≈ 33.8140 | унция амер. | Америка | 1 унция амер. | ≡ 29,5735295625 мл |
| 1 л | ≈ 35.1950 | унция | Инглиз | 1 унция | ≡ 28,4130625 мл |
Иҫкәрмәләр [үҙгәртергә]
- ↑ Bureau International des Poids et Mesures, 2006, p. 124. («Days» and «hours» are examples of other non-SI units that SI accepts.)
