Һыҙғыраҡ сөрәгәй

Һыҙғыраҡ сөрәгәй
Ата өйрәк
Фәнни классификация
арауыҡтағы ранг Домен:  Эукариоттар Батшалыҡ:  Хайуандар Суб-батшалыҡ:  Эуметазойҙар Тип/Бүлек:  Ике яҡлы - симметриялы Суб-тип:  Икенсел ауыҙлылар (Вторичноротые) Тип:  Хордалылар Клада:  Баш һөйәклеләр Суб-тип:  Умыртҡалылар Инфратип:  Яңаҡ һөйәкле ауыҙлылар (Челюстноротые) Супер-класс:  Дүрт аяҡлылар Класс:  Ҡоштар Ярым класс:  Яңы аңҡаулылар Отряд:  Ҡаҙ һымаҡтар Ғаилә:  Өйрәктәр Ырыу:  Йылға өйрәге Ырыу:  Һыҙғыраҡ сөрәгәй
Халыҡ-ара фәнни исеме
Anas crecca (Linnaeus, 1758)
Ареал
Оя короу ареалы      Миграция      Йыл әйләнәһенә
Һаҡлау статусы
Ҙур хәүеф янамай IUCN 3.1 Least Concern : 160031027
Викитөркөмдә Систематика Викиһаҡлағыста рәсемдәр ITIS   175081 NCBI   75839 EOL   1048951

Һыҙғыраҡ сөрәгәй, сөрәгәй, сүрәгәй, сөрәкә, сөрәкә өйрәк(урыҫ. чирок-свистунок, лат. Anas crecca)— ваҡ ҡыр өйрәге.

Ҡылыҡһырлама

Йорт өйрәгенән бәләкәйерәк. Яңғыҙ, парлашып йәки күмәкләшеп йәшәйҙәр. Яҙғыһын ата өйрәктең башы ерәнһыу көрән; күҙе аша яурындарына ҡарай сағыу һары һыҙыҡ менән ҡайылған ҡара-йәшел юлаҡ үтә. Түше ҡара һыҙыҡлы һәм төртөклө көрән төҫтә. Ҡабырғаларында арҡыры ҡара һыҙыҡтар бар. Ҡанаттарының сите аҡ, осо ҡара. Ҡойроғо ҡара, төбөндә ҡыҙыл тап бар. Ҡанаттарындағы көҙгөһө йымылдаҡ сағыу йәшел.(Көҙгө — бында: өйрәктәрҙең ҡанатындағы төҫө Менән айырылып торған тап). Йәйге һәм көҙгө ата ҡош, инә өйрәк һымаҡ, ҡара таптар менән сыбарланған һорғолт көрән. Керелдәк сөрәгәйҙән йәшел көҙгөһө менән айырыла.

Тауышы

Ата өйрәктәр ҡалтырауыҡлы һыҙғыра: «фрйүүк-фрйүүк», ә инә өйрәктәр быжҡылдай.

Йәшәү рәүеше

Ваҡ күлдәр, йылға ятыуҙары һәм ҡылыларында ҡәшәй. һыу үҫемлектәре һәм бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ояһы ерҙә, ҡыуаҡ, сытыр ышығында, үлән араһында. 8—10 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Ите әсән аулайҙар.

Әҙәбиәт

• Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
• Дементьев Г. П., Гладков Н. А. Птицы Советского Союза — Советская наука, 1953. — Т. 4. — С. 382-395. — 635 с. (урыҫ.)
• Лысенко В. И. Том 5 - Птицы. Вып. 3 - Гусеобразные // Фауна Украины — Киев: Наукова думка, 1991. (урыҫ.)