Алгебра

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

А́лгебрааль-джабр» ғәрәп һүҙенән, «ҡаплау», «бәйләнеш», «йомғаҡлау» аңлата) — математиканың бүлеге, уны арифметиканы дөйөмләштереү һәм киңәйтеү тип атап була.

«Алгебра» һүҙе шулай уҡ төрлө алгебраик системалар атамаларында ҡулланыла. А́лгебра математика фәненең бер бүлеге, һанлы системаларҙың дөйөм үҙлектәрен, хәреф тамғалары ҡулланып төҙөлгән тигеҙләмәләр ярҙамында мәсьәләләр сисеүҙең дөйөм ысулдарын өйрәнә. Баштарак хәрефле аңлатмалар, хәрефтәрҙән торған формулаларҙы үҙгәртеү гилеме булараҡ үҫкән. XVII быуат ахыры - XIX быуат баштарында алгебра, беренсе сиратта, тигеҙләмәләр тураһындағы фән булып формалаша. Хәҙерге заман алгебраһы үҙлектәре рациональ һандарҙы ҡушыу һәм ҡабатлау ғәмәлдәренә аҙмы-күпме дәрәжәлә оҡшаған төрлө тәбиғәтле объекттар системаһын өйрәнә. Ундый ғәмәлдәр - алгебраик ғәмәлдәр тип, улар буйһына торған закондар аксиомалар тип атала. Ҡағиҙә булараҡ, аксиомалар геометрия, математик анализ, физика, алгебраның уҙ мәсьәләләрен сискәндә барлыҡҡа килә. Ул алгебраик ғәмәлдәре билдәләнгән системаларҙы үҙлектәренә ҡарап классификациялай һәм шул системаларҙы тәбиғи рәүештә барлыҡҡа килгән төрлө мәсьәләләрҙе өйрәнә.

Алгебра бүлектәре[үҙгәртергә]

Алгебраны түбәндәге бүлектәргә бүлеп була:

Алгебраик системалар[үҙгәртергә]

«Алгебра» һүҙе шулай уҡ төрлө алгебраик системалар атамаларында ҡулланыла:

Этимология[үҙгәртергә]

Был термин тәүге тапҡыр 825 йылда ғәрәп ғалимы Аль-Хорезми хеҙмәтендә осрай. Унда «аль-джабр» һүҙе алыусыларҙы бер өлөштән икенсе өлөшкә күсереү аңлата ине, уның тура мәғәнәһе — «ҡаплау».

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Б. Л. ван-дер Варден. Алгебра. М.: Наука, 1979
  • С. Ленг Алгебра. М.: Мир, 1968

Өҫтәмә мәғлүмәт[үҙгәртергә]