Ҡараҡалпаҡ теле

Үзбәкстан территорияһында ҡараҡалпаҡ теленең ҡулланыу урындары

Ҡараҡалпаҡ теле
Үҙатама:	Qaraqalpaq tili
Илдәр:	Үзбәкстан (ҠР), Рәсәй һәм башҡалар
Төбәктәр:	Үзбәкстан составындағы Ҡараҡалпаҡстан Республикаһы
Рәсми статусы:	ҠР
Телде белеүселәрҙең дөйөм һаны:	412 000
Классификация (?)
Категория:	Евразия телдәре
Алтай ғаиләһе Төрки тармағы Ҡыпсаҡ төркөмө Ноғай-ҡыпсаҡ төркөмсәһе
Яҙма:	Латин әлифбаһы, совет ваҡытында — кирил әлифбаһы (ҡараҡалпаҡ имләһе)
Тел кодтары (?)
ISO 639-1:
ISO 639-2:	kaa
ISO 639-3:	kaa

Ҡараҡалпаҡ теле (ҡараҡалп. Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили) — төрки, ҡыпсаҡ төркөмөнә ингән ҡараҡалпаҡтарҙың теле. Ул үзбәк теле менән бер рәттән Үзбәкстан составындағы Ҡараҡалпаҡстан Республикаһының рәсми теле.

Фонетика

Һуҙынҡы өндәр

Ҡараҡалпаҡ телендә сингармонизм законы ҡулланыла.

Һуҙынҡы өн	Ҡайһы һуҙынҡыларҙан һуң килә ала
a	a, ɯ
æ	e, i
e	e, i
i	e, i
o	a, o, u, ɯ
œ	e, i, œ, y
u	a, o, u
y	e, œ, y
ɯ	a, ɯ

Яҙма

1928 йылға тиклем ҡараҡалпаҡ телендә яҙыу өсөн ғәрәп алфавиты ҡулланылған. 1928 һәм 1940 йылдар араһында латин алфавиты (Яңалиф) ҡулланылған, 1940 йылда кирил алфавиты ҡабул ителгән. 1991 йылда, Үзбәкстан үҙ аллы дәүләт булғандан һуң, яңынан латин алфавиты ҡулланыла башлай.

Имлә сағыштырыу таблицаһы

Латин имләһе (Яңалиф, 1926-1940)	Кирил әлифбаһы	Хәҙерге латин әлифбаһы	ХАФӘ транскрипцияһы		Латин имләһе (Яңалиф, 1926-1940)	Кирил әлифбаһы	Хәҙерге латин әлифбаһы	ХАФӘ транскрипцияһы		Латин имләһе (Яңалиф, 1926-1940)	Кирил әлифбаһы	Хәҙерге латин әлифбаһы	ХАФӘ транскрипцияһы
Aa	Аа	Aa	a		Qq	Ққ	Qq	q		Ff	Фф	Ff	f
Әә	Әә	A’a'	æ		Ll	Лл	Ll	l		Xx	Хх	Xx	x
Bb	Бб	Bb	b		Mm	Мм	Mm	m		Hh	Ҳҳ	Hh	h
Vv	Вв	Vv	v		Nn	Нн	Nn	n			Цц	ts	ʦ
Gg	Гг	Gg	g		N̡n̡	Ңң	N’n'	ŋ		Çç	Чч	ch	ʧ
Ƣƣ	Ғғ	G’g'	ɣ		Oo	Оо	Oo	o		Şş	Шш	SHsh	ʃ
Dd	Дд	Dd	d		Өө	Өө	O’o'	œ			Щщ	sh	ʃ
Ee	Ее	Ee	e		Pp	Пп	Pp	p			Ъъ
	Ёё	yo	jo		Rr	Рр	Rr	r		Ьь	Ыы	Iı	ɯ
	Жж	Jj	ʒ		Ss	Сс	Ss	s			Ьь
Zz	Зз	Zz	z		Tt	Тт	Tt	t			Ээ	Ee	e
Ii	Ии	İi	i		Uu	Уу	Uu	u			Юю	yu	ju
Jj	Йй	Yy	j		Yy	Үү	U’u'	y			Яя	ya	ja
Kk	Кк	Kk	k		Ŭŭ	Ўў	Ww	w

Нуҡус ҡалаһында фотосалондын вывескаһы. Хәҙерге латин әлифбаһы ҡулланылған. 2006 й.

Һылтанмалар

Ethnologue сайтында ҡараҡалпаҡ теле тураһында мәғлүмәттәр(инг.)