Ҡомалаҡ (үҫемлек)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡомалаҡ (үҫемлек)
Ҡомалаҡ
Humulus lupulus L.Ҡәҙимге ҡомалаҡ
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Humulus L.

Төрҙәр
Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр
ITIS   19159
NCBI   3484

Ҡомалаҡ (лат. Húmulus)- сәскәлеләр тибындағы киндерҙәр ғаиләһенән булған күп йыллыҡ йәшкелт аҡ сәскәле, үрмәле үҫемлек. Ҡомалаҡ сәскәһенән әсетке ҡайнаталар. Ике төрө бар.

Ботаник аңлатма[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Ҡомалаҡ. Martin Cilenšek Naše škodljive rastline, 1892

Төҙөлөшө[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

  • Ике өйлө үләнсел үҫемлек.
  • Һабағы оҙон, өҫкә табан сәғәт теле уңайына үрмәләп үҫә.
  • Япраҡтары ҡапма-ҡаршы урынлашҡан, өс йәпле.
  • Ата сәскәләр ҡатлаулы һепертке формаһында.
  • Инә сәскәләр алтынһыу йомарсаҡ формаһында.
  • Емеше спиралгә уралған яралғылы сәтләүек.

Ҡомалаҡ – ике өйлө үҫемлек, йәғни ата һәм инә сәскәләре була. Ҡулланыу өсөн үҫемлектең алтынһыу йоморсаҡ инә сәскәлән йыялар.

Химик составы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Төп актив матдәләре: хумулин, полифеноль ҡушылмалар, эфир майҙары.

Төрҙәре һәм таралыуы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Был ырыуға тҡбәндәге төрҙәр керә:

Башҡотостанда ҡомалаҡты һыу буйҙарындағы әрәмәлектә осратырға мөмкин. Ағастарҙы ҡуйы япраҡлы оҙон һабаҡтары менән сырмалаған был үҫемлекте сүпрә эшләр өсөн элек бик күпләп йыйғандар. Хәҙер ҡамырҙы әҙер әсетке (дрожжи) ҡулланып әҙеләйҙәр, шуға ла ҡомалаҡ әйләнештән сығып бара. Һатыуҙағы әсетке шул уҡ ҡомалактан әҙерләнә, шуға ла ҡомалаҡты культуралы үҫемлек тип һанарға була.

Был үҫемлекте үҫтереүе ҡыйын түгел, урмандан тамырын ҡаҙып алып ултыртһаң, бик матур декоратив үҫемлек булып йылдар буйы хеҙмәт итәсәк.

Бик әрһеҙ үҫһе лә, ҡомалаҡ сәскәһен йыйыу еңел түгел. Сәскәләре бейек үр мәләген үҫемлектең осонда ғына була.

Ҡулланыу[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Әсетке әҙерләү өсөн ҡомалаҡ сәскәләрен шәрбәт он боламығына (болтушка) һалалар. Һыраның составында ҡомалаҡ бар. Кулинарияла ҡомалаҡ тың тамырын башта тоҙло һыуҙа бешереп алып, һуған менән ҡыҙҙырып икенсе блюдо әҙерләйҙәр. Бельгияла йәш япрағынан һәм һабағынын салат әҙерләйҙәр, ашҡа һәм соустарға ҡушалар. Румынияла һәш үҫентерәрҙе спаржа урынына ҡулланалар. Медицинала ҡомалаҡ киң ҡулланыла. Өй шарттарында ҡомалаҡ сәскәләрен мендәр эсенә һалып, тынысландара, баш ауыртауын баҫа торған мендәр әҙерләргә мөмкин.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

  • Шәрәфетдинов Д.М. Йәшел байлыҡ. –Өфө: Китап, 2011. -64 бит. ISBN 978-5-295-05347-4
  • Ярмоленко А. В. Род 374. Хмель — Humulus // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор и редактор тома акад. В. Л. Комаров — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1936. — Т. V. — Б. 382—383. — 762 + XXVI б. — 5175 экз.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Викиһүҙлек логотипы
Викиһүҙлектә «хмель» мәҡәләһе бар


Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]