Рәсәй Федерацияһы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Рәсәй битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Рәсәй Федерацияһы
Российская Федерация
Рәсәй флагы гербы Рәсәй
Рәсәй флагы Рәсәй гербы
Russian Federation.png
Рәсәй милли гимны
Нигеҙ һалынған б.э. 862 й.
Рәсми телдәр Урыҫ теле
Башҡала Мәскәү
Иң ҙур ҡалалары Мәскәү,
Санкт-Петербург,
Новосибирск,
Екатеринбург,
Түбәнге Новгород,
Ҡазан,
Һамар,
Омск,
Силәбе,
Ростов-на-Дону,
Өфө
Идара итеү формаһы Президент республикаһы
Президент
Хөкүмәт Рәйесе
Владимир Путин
Дмитрий Медведев
Территория
  • Барыһы
  • % һыу.
1-се/сө/сы урын
17 075 400 км²
4,25
Халыҡ
  • Барыһы (2010)
  • Тығыҙлыҡ
9- се/сө/сы урын
142 200 мең кеше
8,38 кеше/км²
ЭТП
  • Бөтәһе (2007)
  • Кеше башына
7 (2007)- се/сө/сы урын
2,223 трлн.[1] $
9612[2] $
Валюта Рәсәй һумы
Телефон коды +7
Ваҡыт бүлкәте UTC +3…+12 [3]

Рәсәй (урыҫ. Россия) — көнсығыш Европала һәм Азияла урынлашҡан дәүләт. Башҡалаһы — Мәскәү. Рәсәй Евразия Таможня Берлеккә керә.

Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә]

РФ Конституцияһына ярашлы дәүләт власы, суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

Башҡарма влас[үҙгәртергә]

Рәсәй Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы РФ Конституцияһының 6-сы статьяһында һәм «О Правительстве Российской Федерации» федераль законы менән билдәләнғән[4].

Суд власы[үҙгәртергә]

Рәсәйҙен суд системаһы составында:

  1. Рәсәйҙен юғары суды
  2. Рәсәйҙен конституция суды

6.02.2014 Рәсәйҙен арбитраж суды бөтөрөлдө, Рәсәйҙен юғары суды менән берләште.

Закондар сығарыу власы[үҙгәртергә]

Рәсәй Парламенты - Федераль Йыйылышы ике палатаһынан тора:

  1. Федерация советы
  2. Дәүләт дума

Административ ҡоролошо[үҙгәртергә]

РФ-ң Конституцияһының 65-се статьяһына ярашлы Рәсәй: республикалар, яҡтар, өлкәләр, федераль әһәмиәтендәге ҡалалар, автономиялы өлкә, автономиялы округтарҙан тора.

Федерация субъекты Флагы Гербы Терри-
торияһы
(км²)
Халыҡ һаны
(2010 й. Иҫәп алыу буйнса)
Админист-
ратив үҙәге
Административ-территорриаль бүленеше
( ОКАТО ярашлы)
ОКАТО коды Муниципаль берәмектәр Эре ҡалалар (кеше)
     Республикалар
01 Адығ Республикаһы Flag of Adygea.svg Adygeya - Coat of Arms.png 7800 440 400 Майкоп 7 район, 2 ҡала 79 7 муниципаль район, 2 ҡала округы
02 Алтай Республикаһы Flag of Altai Republic.svg Coat of Arms of Altai Republic.svg 92 900 206 200 Горно-Алтайск 10 район һәм 1 ҡала 84 10 муниципаль район, 1  ҡала округы
03 Башҡортостан Республикаһы Flag of Bashkortostan.svg Coat of Arms of Bashkortostan.png 142 947 4 072 100 Өфө 54 район һәм 21 ҡала 80 54 муниципаль район, 9  ҡала округы Стәрлетамаҡ, Салауат, Нефтекама, Октябрьский
04 Бүрәт Республикаһы Flag of Buryatia.svg Coat of Arms of Buryatiya.svg 351 300 972 700 Улан-Удэ 21 район, 2 ҡала 81 21 муниципаль район, 2  ҡала округы
05 Дагестан Республикаһы Flag of Dagestan.svg Coat of Arms of Dagestan.svg 48 300 2 977 400 Махачкала 42 район , 10 ҡала 82 42 муниципаль район, 10  ҡала округы
06 Ингуш Республикаһы Flag of Ingushetia.svg Coat of Arms of Ingushetia.svg 3600 413 000 Магас 4 района и 4 города 26 4 муниципальных района, 4 городских округа
07 Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы Flag of Kabardino-Balkaria.svg Coat of Arms of Kabardino-Balkaria.svg 12 500 859 800 Нальчик 10 районов и 3 города 83 10 муниципальных районов, 3 городских округа
08 Ҡалмыҡ Республикаһы Flag of Kalmykia.svg Coat of Arms of Kalmykia.svg 74 700 289 400 Элиста 13 районов и 1 город 85 13 муниципальных районов, 1 городской округ
09 Ҡарасәй-Черкес Республикаһы Flag of Karachay-Cherkessia.svg Coat of Arms of Karachay-Cherkessia.svg 14 300 478 500 Черкесск 10 районов и 2 города 91 10 муниципальных районов, 2 городских округа подробнее
10 Карел Республикаһы Flag of Karelia.svg Coat of Arms of Republic of Karelia.svg 180 500 645 200 Петрозаводск 16 районов и 13 городов 86 16 муниципальных районов, 2 городских округа подробнее
11 Коми Республикаһы Flag of Komi.svg Coat of Arms of the Komi Republic.svg 416 800 901 600 Сыктывкар 12 районов и 8 городов 87 15 муниципальных районов, 5 городских округов подробнее
12 Марий Эл Республикаһы Flag of Mari El.svg Coat of Arms of Mari El.svg 23 400 696 300 Йошкар-Ола 14 районов и 4 города 88 14 муниципальных районов, 3 городских округа подробнее
13 Мордва Республикаһы Flag of Mordovia.svg Coat of Arms of Mordovia.svg 26 100 834 800 Саранск 22 района и 7 городов 89 22 муниципальных района, 1 ҡала округы
14 Саха (Яҡутстан) Республикаһы Flag of Sakha.svg Coat of Arms of Sakha (Yakutia).png 3 083 500 958 300 Якутск 33 района и 5 городов 98 34 муниципальных района, 2 ҡала округы
15 Төнъяк Осетия — Алания Республикаһы Flag of North Ossetia.svg Coat of Arms of North Ossetia-Alania.png 8000 712 900 Владикавказ 8 районов и 1 город 90 8 муниципальных районов, 1 ҡала округы
16 Татарстан Республикаһы Flag of Tatarstan.svg Coat of Arms of Tatarstan.svg 67 800 3 786 400 Ҡaҙан 43 района и 14 городов 92 43 муниципальных района, 2 ҡала округы Яр Саллы (510 000)
17 Тыва Республикаһы Flag of Tuva.svg Coat of arms of Tuva.svg 168 600 307 900 Кызыл 17 районов и 2 города 93 17 муниципальных районов, 2 ҡала округы
18 Удмурт Республикаһы Flag of Udmurtia.svg Coat of arms of Udmurtia.svg 42 100 1 522 700 Ижевск 25 район, 5 ҡала 94 25 муниципаль район
19 Хакас Республикаһы Flag of Khakassia.svg Coat of arms of Khakassia.svg 61 600 532 300 Абакан 8 район, 5 ҡала 95 8 муниципаль район, 5 ҡала округы
20 Чечен Республикаһы Flag of the Chechen Republic.svg Coat of arms of Chechnya.svg 17 300 1 269 100 Грозный 17 районов и 5 городов 96
21 Сыуаш Республикаһы Flag of Chuvashia.svg Coat of Arms of Chuvashia.svg 18 300 1 251 600 Чебоксары 21 район и 9 городов 97 21 муниципальный район, 5 ҡала округы
22 Ҡырым Республикаһы Flag of Crimea.svg Emblem of Crimea.svg 26 081 1 958 500 Симферополь 14 райондар һәм 16 ҡалалар 82
     Крайҙар
23 Алтай крайы Flag of Altai Krai.svg Coat of Arms of Altai Krai.svg 168 000 2 419 400 Барнаул 60 районов и 11 городов 01 60 муниципаль район, 11 ҡала округ
24 Байкал арты крайы Flag of Zabaykalsky Krai.svg Chita Oblast coat of arms.jpg 431 500 1 106 600 Чита 31 район, 5 ҡала 76 31 муниципаль район, 3 ҡала округ
25 Камчатка крайы Flag of Kamchatka Krai.svg Coat of Arms of Kamchatka Krai.svg 464 300 321 800 Петропавловск-Камчатский 11 районов и 2 города 30 11 муниципальных районов, 3 ҡала округ
26 Краснодар крайы Flag of Krasnodar Krai.png Coat of Arms of Krasnodar kray.png 75 500 5 225 800 Краснодар 38 районов и 15 ҡала 03 37 муниципальных районов, 7 ҡала округ Сочи
27 Красноярск крайы KrasnoyarskKray-Flag.svg Coat of arms of Krasnoyarsk Krai.svg 2 366 600 2 828 200 Красноярск 54 район, 19 ҡала 04 44 муниципаль район, 17 ҡала округ
28 Пермь крайы Flag of Perm Krai.svg Coat of Arms of Perm oblast.png 160 200 2 635 800 Пермь 33 района и 14 городов 57 42 район, 6 ҡала округы
29 Приморье крйы Flag of Primorsky Krai.svg Coat of arms of Primorsky Krai.svg 164 700 1 956 400 Владивосток 22 район, 12 ҡала 05 22 муниципаль район, 12 ҡала округ
30 Ставрополь крайы Flag of Stavropol Krai.svg Coat of Arms of Stavropol kray.png 66 200 2 786 100 Ставрополь 26 районов и 10 городов 07 26 муниципальных районов, 9 городских округов
31 Хабаровск крайы Flag of Khabarovsk Krai.svg Coat of Arms of Khabarovsky kray (N2).png 787 600 1 344 200 Хабаровск 17 район, 6 ҡала 08 17 муниципаль район, 2 ҡала округ
     Өлкәләр
32 Амур өлкәһе Flag of Amur Oblast.svg Coat of Arms of Amur oblast.png 361 900 829 200 Благовещенск 20 район, 7 ҡала 10 20 муниципаль район, 8 ҡала округ
33 Архангельск өлкәһе[5] Flag of Arkhangelsk Oblast.svg Coat of Arms of Arkhangelsk gubernia (Russian empire).png 589 900 1 228 100 Архангельск 20 район, 8 ҡала 11 19 муниципаль район, 7 ҡала округ
34 Әстрәхән өлкәһе Flag of Astrakhan Oblast.svg Coat of Arms of Astrakhan Oblast.png 49 000 1 010 700 Әстрәхән 11 район, 3 ҡала 12 11 муниципаль район, 2 ҡала округы
35 Белгород өлкәһе Flag of Belgorod Oblast.svg Lob Coat of Arms of Belgorod Oblast.svg 27 100 1 532 700 Белгород 21 район, 6 ҡала 14 19 муниципаль район, 3  ҡала округы
36 Брянск өлкәһе Flag of Bryansk Oblast.svg Coat of Arms of Bryansk Oblast.svg 34 900 1 278 100 Брянск 27 районов и 5 городов 15 27 муниципаль район, 7 ҡала округы
37 Владимир өлкәһе Flag of Vladimiri Oblast.png Coat of arms of Vladimiri Oblast.png 29 100 1 444 600 Владимир 16 район, 10 ҡала 17 16 муниципаль район, 5 ҡала округы
38 Волгоград өлкәһе Flag of Volgograd Oblast.svg Coat of Arms of Volgograd oblast.png 112 900 2 611 200 Волгоград 33 район, 6 ҡала 18 33 муниципаль район, 6 ҡала округы
39 Вологда өлкәһе Flag of Vologda Oblast.png Coat of Arms of Vologda oblast.png 144 500 1 202 300 Вологда 26 район, 4 ҡала 19 26 муниципаль район, 2 ҡала округы
40 Воронеж өлкәһе Flag of Voronezh Oblast.svg Coat of Arms of Voronezh oblast (2005).png 52 200 2 335 800 Воронеж 32 район, 7 ҡала 20 31 муниципаль район, 3 ҡала округы
41 Иванов өлкәһе Flag of Ivanovo Oblast.svg Coat of Arms of Ivanovo oblast.png 21 400 1 062 600 Иваново 21 район, 6 ҡала 24 21 муниципаль район, 6 ҡала округы
42 Иркутск өлкәһе Flag of Irkutsk Oblast.png Coat of arms of Irkutsk Oblast.png 775 300 2 428 700 Иркутск 33 район, 14 ҡала 25 27 муниципаль район, 9 ҡала округы
43 Калининград өлкәһе Flag of Kaliningrad Oblast.svg Kaliningrad Oblast Coat of Arms 2006.jpg 15 100 941 500 Калининград 13 район, 6 ҡала 27 15 муниципаль район, 6  ҡала округы
44 Калуга өлкәһе Flag of Kaluga Oblast.svg Gerb kalug obl.png 29 800 1 011 600 Калуга 24 район, 4 ҡала 29 24 муниципаль район, 2  ҡала округы
45 Кемерово өлкәһе Flag of Kemerovo oblast.svg Coat of arms of Kemerovo Oblast.png 95 700 2 763 400 Кемерово 19 районов и 18 городов 32 28 муниципальных районов, 16  ҡала округы
46 Киров өлкәһе Flag of Kirov Region.svg Coat of arms of Kirov Region.svg 120 400 1 341 300 Киров 39 районов и 5 городов 33 39 муниципаль район, 6  ҡала округы
47 Кострома өлкәһе Flag of kostroma oblast.png Coat of arms of Kostroma oblast.gif 60 200 667 500 Кострома 24 района и 8 городов 34 24 муниципальных района, 6  ҡала округы
48 Ҡурған өлкәһе Flag of Kurgan Oblast.svg Coat of Arms of Kurgan oblast.png 71 500 910 900 Курган 24 района и 9 городов 37 24 муниципальных района, 2  ҡала округы
49 Курск өлкәһе Flag of Kursk Oblast.png Coat of Arms of Kursk oblast.png 30 000 1 126 500 Курск 28 районов и 5 городов 38 28 муниципальных районов, 5  ҡала округы
50 Ленинград өлкәһе Flag of Leningrad Oblast.svg Coat of arms of Leningrad Oblast.svg 83 900 1 712 700 Санкт-Петербург[6] 17 районов и 20 городов 41 17 муниципаль район, 1  ҡала округы Гатчина (95 135), Выборг (80 896), Сосновый Бор (66 967), Всеволожск (62 129), Тихвин (58 497), Кириши (52 996)
51 Липецк өлкәһе Flag of Lipetsk Oblast.png Coat of Arms of Lipetsk oblast.svg 24 000 1 172 800 Липецк 18 районов и 2 города 42 18 муниципальных районов, 2  ҡала округы
52 Магадан өлкәһе Flag of Magadan Oblast.png Coat of Arms of Magadan oblast.png 462 500 157 000 Магадан 8 район и 2 города 44 8 муниципальных районов, 1  ҡала округы
53 Мәскәү өлкәһе Flag of Moscow oblast.svg Coat of Arms of Moscow oblast.svg 45 800 7 092 900 факт. Красногорск, офиц. Мәскәү[7] 38 районов и 56 городов 46 36 муниципальных районов, 36  ҡала округы
54 Мурманск өлкәһе Flag of Murmansk Oblast.svg Герб Мурманской области.svg 144 900 796 100 Мурманск 5 районов и 13 городов 47 5 муниципальных районов, 14  ҡала округы
55 Нижегород өлкәһе Flag of Nizhny Novgorod Region.svg Coat of arms of Nizhny Novgorod Region.svg 76 600 3 310 600 Нижний Новгород 48 районов и 12 городов 22 48 муниципальных районов, 4  ҡала округы
56 Новгород өлкәһе Flag of Novgorod Oblast.svg Coat of arms of Novgorod Oblast.svg 54 500 634 100 Великий Новгород 21 район, 3 ҡала 49 21 муниципальный район, 1  ҡала округы
57 Новосибирск өлкәһе Flag of Novosibirsk oblast.svg Coat of arms of Novosibirsk oblast.svg 177 800 2 665 900 Новосибирск 30 районов и 7 городов 50 30 муниципальных районов, 5  ҡала округы
58 Омск өлкәһе Flag of Omsk Oblast.svg Coat of arms of Omsk Oblast.png 141 100 1 977 500 Омск 32 район, 6 ҡала 52 32 муниципальных района, 1  ҡала округы
59 Ырымбур өлкәһе Flag of Orenburg Oblast.svg Coat of Arms of Orenburg oblast.png 123 700 2 032 900 Оренбург 35 районов и 12 городов 53 35 муниципальных районов, 13  ҡала округы Орск, Боғорослан,Быҙаулыҡ, Ҡыуандыҡ
60 Орел өлкәһе Flag of Oryol Oblast.png Coat of arms of Oryol oblast.png 24 700 787 200 Орёл 24 района и 3 города 54 24 муниципальных района, 3  ҡала округы
61 Пенза өлкәһе Flag of Penza Oblast.png Gerb of Penza region.jpg 43 400 1 386 200 Пенза 28 районов и 5 городов 56 28 муниципальных районов, 5  ҡала округы
62 Псков өлкәһе Coat of Arms of Pskov oblast.png 55 400 673 500 Псков 24 района и 2 города 58 24 муниципальных район, 2  ҡала округы
63 Ростов өлкәһе Flag of Rostov Oblast.svg Rostov oblast coa.png 101 000 4 279 200 Ростов-на-Дону 43 района и 16 городов 60 43 муниципальных района, 12  ҡала округы
64 Рязань өлкәһе Flag of Ryazan Oblast.png Coat of Arms of Ryazan oblast.png 39 600 1 154 200 Рязань 25 районов и 4 города 61 25 муниципальных районов, 4  ҡала округы
65 Һамар өлкәһе Flag of Samara Oblast.svg Coat of Arms of Samara oblast.png 53 600 3 215 700 Һамар 27 район, 10 ҡала 36 27 муниципальных районов, 10  ҡала округы
66 Һарытау өлкәһе Flag of Saratov Oblast.png Coat of Arms of Saratov oblast.svg 101 200 2 521 800 Һарытау 38 район, 13 ҡала 63 38 муниципальных районов, 4  ҡала округы
67 Сахалин өлкәһе Flag of Sakhalin Oblast.svg Sakhalin Oblast Coat of Arms.svg 87 100 497 900 Южно-Сахалинск 17 районов и 9 городов 64 2 муниципальных района, 17  ҡала округы
68 Свердловск өлкәһе Flag of Sverdlovsk Oblast.svg Coat of Arms of Sverdlovsk oblast.svg 194 300 4 298 000 Екатеринбург 30 районов и 34 города 65 5 муниципальных районов, 67  ҡала округы
69 Смоленск өлкәһе Flag of Smolensk Oblast.png Coat of arms of Smolenskaya Oblast.png 49 800 985 500 Смоленск 25 районов и 2 города 66 25 муниципальных районов, 2  ҡала округы
70 Тамбов өлкәһе Flag of Tambov Oblast.svg Coat of arms of Tambovskaya Oblast.png 34 500 1 092 400 Тамбов 23 района и 7 городов 68 23 муниципальных района, 7  ҡала округы
71 Тверь өлкәһе Flag of Tver Oblast.png Coat of Arms of Tver oblast.png 84 200 1 353 500 Тверь 36 районов и 12 городов 28 36 муниципальных районов, 7  ҡала округы
72 Томск өлкәһе TomskOblastFlag.png Coat of arms of Tomsk Oblast.png 314 400 1 045 500 Томск 16 районов и 6 городов 69 16 муниципальных районов, 4  ҡала округы
73 Тула өлкәһе Flag of Tula Oblast.svg Coat of Arms of Tula oblast.png 25 700 1 553 900 Тула 23 район, 9 ҡала 70 23 муниципаль район, 3  ҡала округы
74 Төмән өлкәһе[8] Flag of Tyumen Oblast.svg Coat of arms of Tyumen Oblast.svg 1 464 200 3 395 200 Төмән 38 район и 26 городов
ХМАО и ЯНАО)
71 21 муниципальный район, 5  ҡала округы
( ХМАО һәм ЯНАО иҫәпкә алынманы)
Тобольск (100 000 кеше)
75 Ульяновск өлкәһе Flag of Ulyanovsk Oblast.png Coat of Arms of Ulyanovsk Oblast.png 37 200 1 292 200 Ульяновск 21 район и 6 ҡала 73 21 муниципаль район, 4  ҡала округы
76 Силәбе өлкәһе Flag of Chelyabinsk Oblast.svg Coat of arms of Chelyabinsk Oblast.svg 88 500 3 478 600 Силәбе 24 района и 23 ҡала 75 24 муниципаль район, 16  ҡала округы Магнитогорск, Мейәс, Ҡыштым, Златоуст
77 Ярославль өлкәһе Flag of Yaroslavl Oblast.png Coat of Arms of Yaroslavl Oblast (2011) full.svg 36 200 1 272 500 Ярославль 17 районов и 6 ҡала 78 17 муниципаль район, 3  ҡала округы
     Федераль әһәмиәте ҡалалар
78 Мәскәү Flag of Moscow.svg Coat of Arms of Moscow.svg 2510 11 514 300 Мәскәү 12 административ округ (125 район, 2 городских округа, 19 поселений) 45 125 внутригородских муниципальных образований
79 Санкт-Петербург Flag of Saint Petersburg Russia.svg Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg 1400 4 848 700 Санкт-Петербург 18 район 40 111 внутригородских муниципальных образований (81 муниципаль округтар, 9 ҡала, 21 поселок)
80 Севастополь 18.03.2014 көндән [9][10].

[11].

     Автономиялы өлкә
81 Йәһүд автономиялы өлкәһе Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg Coat of Arms of Jewish AO.png 36 300 176 600 Биробиджан 5 районов и 1 город 99 5 муниципальных районов, 1 городской округ
     Автономиялы округттар
82 Ненец автоном округы[5] Flag of Nenets Autonomous District.svg Coat of Arms of Nenetsia.png 176 800 42 700 Нарьян-Мар 1 район и 1 ҡала 11 1 муниципальный район, 1 ҡала округы
83 Ханты-Манси автоном округы — Югра[8] Flag of Yugra.svg Coat of Arms of Yugra.svg 534 800 1 532 000 Ханты-Мансийск 9 район, 14 ҡала 71 9 муниципаль район, 13 ҡала округы
84 Чукотка автоном округы Flag of Chukotka.svg Coat of Arms of Chukotka.png 721 500 50 500 Анадырь 8 районов и 1 город 77 8 муниципаль район, 1 ҡала округы
85 Ямал-Ненец автоном округы[8] Flag of Yamal-Nenets Autonomous District.svg Coat of Arms of Yamal Nenetsia.png 769 300 522 800 Салехард 7 район, 7 ҡала 71 7 район, 6  ҡала округы
 
Бөтә Рәсәй Flag of Russia.svg Coat of Arms of the Russian Federation.svg 17 098 200 142 905 200 Мәскәү

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]