Америка Ҡушма Штаттары

Америка Ҡушма Штаттары
United States of America

АҠШ флагы АҠШ ҙур мисәте 40, -100
Девиз: «In God We Trust» (с 1956) башҡ. «Хоҙайға инанабыҙ» «E Pluribus Unum» (лат., традицион) ингл. «Out of Many, One», башҡ. «Күптән берлек»»
АҠШ милли гимны
Бойонороҡһоҙлоҡ датаһы	4 июль 1776 йыл (Бөйөк Британия дәүләтенән)
Рәсми тел	инглиз теле (де-факто); (Инглиз теленең америка варианты)
Башҡала	Вашингтон
Эре ҡалалары	Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Чикаго, Хьюстон, Филадельфия, Финикс, Сан-Антонио, Сан-Диего, Даллас
Идара итеү формаһы	Президент республикаһы
Президент Вице-президент	Барак Хусейн Обама II Джозеф Робинетт Байден-кесе
Территория • Барлығы • Һыу өҫтө %	Донъялағы урыны: 4 9 518 900 км² 6,76
Халыҡ • Баһалау (2010) • Тығыҙлыҡ	313 232 044 кеше (Урыны: 3) 32 кеше/км²
ЭТП   • Барлығы (2009)   • Йән башына	14,256 трлн $ (Урыны: 1) 46 381 $
КПҮИ	▬ 0,910 (бик юғары) (Урыны: 4)
Этнохороним	америкалы, америкалылар
Валюта	АҠШ доллары (USD,код 840)
Интернет-домендары	.us, .mil, .gov
Телефон коды	+1
Сәғәт бүлкәттәре	UTC −5…−10

Америка Ҡушма Штаттары (ингл. The United States of America, USA) – Төньяҡ Америкала урынлашҡан дәүләт. Майҙаны буйынса донъяла дүртенсе (9 518 900 км²), халыҡ һаны буйынса өсөнсө (304 млн. кеше) урында тора. Баш ҡалаһы – Вашингтон.

Америка Ҡушма Штаттары төньяҡта Канада, көньяҡта Мексика менән сиктәш. Көнбайыш яры Тымыҡ океан, көнсығыш яры Атлантик океан менән йыуыла. Административ яҡтан ил 50 штатҡа һәм 1 федераль округҡа (Колумбия) бүленә.

Тарих

Штатларның АКШ ка керү динамикасы

• 1565 — Испанлыларҙың хәҙерге АҠШ ерендә беренсе ҡала булған Сент-Огастины төҙөйҙәр.
• 1585 — Роанок исемле беренсе колония — британлыларҙың Американы колониялаштырыуға беренсе ынтылышы.
• 1607 — Британлылар тарафынан Джеймстаун исемле (Вирджин ере) Төньяҡ Америкалағы беренсе даими колония сафҡа индерелә.
• 1609 — Испанлылар Санта-Фе ҡалаһын төҙөйҙәр. Был ваҡиғанан башлап хәҙерге АҠШ еренең көньяҡ-көнбайышында етди испан колонизацияһы башлана.
• 1620 — Яңы Англияла Плимут колонияһы барлыҡҡа килә.
• 1623 — Нью-Гемпшир колонияһының барлыҡҡа килеүе.
• 1626 — голландлыларҙың Яңа Амстердам — хәҙерге Нью-Йорк ҡалаһына нигеҙ һалыуы.
• 1630 — Британия пуритандары тарафынан Массачусетс ҡултығы колонияһы ойошторола, баш ҡалаһы итеп — Бостон ҡалаһы иғлан ителә.

Административ бүленеше

Америка Ҡушма Штаттары штаттарға, штаттар округтарға бүленәләр.

АҠШ ҡалалары

АҠШ штаттары:

Айдахо Айова Алабама Аляска Аризона Арканзас Вайоминг Вашингтон Вермонт Вирджиния

Висконсин Гавайлар Делавер Джорджия Көнбайыш Виргиния Иллинойс Индиана Калифорния Канзас Кентукки

Колорадо Коннектикут Луизиана Массачусетс Миннесота Миссисипи Миссури Мичиган Монтана Мэн

Мэриленд Небраска Невада Нью-Гэмпшир Нью-Джерси Нью-Йорк Нью-Мексико Огайо Оклахома Орегон

Пенсильвания Род-Айленд Төньяҡ Дакота Төньяҡ Каролина Теннесси Техас Флорида Көньяҡ Дакота Көньяҡ Каролина Юта

Халыҡ һаны

• 1790 йыл — 3,9 млн кеше
• 1860 йыл — 31,4 млн кеше
• 1900 йыл — 76,2 млн кеше
• 1971 йыл — 216,8 млн кеше
• 1983 йыл — 234,2 млн кеше
• 2000 йыл — 275,6 млн кеше
• 2007 йыл — 303,3 млн кеше
• 2008 йыл — 305,1 млн кеше
• 2009 йыл — 308,0 млн кеше

Һылтанмалар

• Сиэтл