Мексика

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Мексика Ҡушма Штаттары
Estados Unidos Mexicanos
Мексика флагы гербы Мексика
Мексика флагы Мексика гербы
Mexico (orthographic projection).svg
Гимн: «Himno Nacional Mexicano»
Бойондороҡһоҙлоҡ яулауы 18 сентябрь 1810 (Испания иленән)
Рәсми телдәр испан теле (де факто), юридик рәүештә рәсми тел юҡ.
Башҡала Мехико
Иң ҙур ҡалалары Мехико, Гвадалахара, Монтеррей, Пуэбла
Идара итеү формаһы Президент республикаһы
Президент Энрике Пенья Ньето
Территория
  • Барыһы
  • % һыу.
14-се/сө/сы урын
1 972 550 км²
2.5
Халыҡ
  • Барыһы (2009)
  • Тығыҙлыҡ
3- се/сө/сы урын
111 211 789[1]
55 кеше/км²
ЭТП
  • Бөтәһе (2008)
  • Кеше башына
12- се/сө/сы урын
949,576 млрд.[2] $
8 914[2] $
Валюта Мексика песоһы
Интернет-домен .mx
Телефон коды +52
Ваҡыт бүлкәте UTC -6…-8

Мексика (исп. México [ˈmexiko]), рәсми исеме — Мексика Ҡушма Штаттары (исп. Estados Unidos Mexicanos) — Төньяҡ Америкалағы дәүләт. Ул төньяҡта АҠШ менән һәм төнъяк-көнсығышта — Белиз һәм Гватемала менән сиктәш. Көнбайыш яғы Калифорния ҡултығы һәм Тыныс океаны һәм көнбайыш яғы Мексика ҡултығы менән йыуыла.


Халҡы[үҙгәртергә]

2010 йылда Мекискала 112 миллион кеше йәшәне (донъяла 11-се урын).

Этник-раса составы: метистар – 60%; индейцтар-30%; аҡтар-9%; башҡа-1%.

Дин буйынса 75% католиктар, 5% протестанттар, 3% атеистар, динде һайланмаған -13%, башҡа диндәр – 4%.

Тел буйынса: 92% тик испан телдә ғенә; 6% испан һәм урындағы индеецтар телдә; 1% тик урындағы индеец телдә һөйләшәләр.

Граммотность -92%.

Ҡалала 77% йәшәй.

Тарих[үҙгәртергә]

Беҙҙең эраһа алдынан 20 мең йылда Үҙәк һәм көнъяҡ Мексикала оседлый кешеләре донъяға килде.

Б. э. алдынан XII—V быуаттарҙа Мексикала ольмектар мәҙәниәте булды. Ольмектар мәҙәниәте Мексиканың һуңғы классик цивилизацияһы мәҙәниәте нигеҙе.

IV—IX быуаттарҙа Мексикала Теотиуакана, сапотектар, тотаноктар, майя мәҙәниәте атты. Майя уңыштары: иероглиф һаты, архитектура, декортатив-ҡулланма сәнғәте, календарь.

XII буатта Үҙәк Мексикала ацтектар киләләр.

1517 йылдан алып Испания Мексикала тикшереү экспедициялар эшен башлай.

1517 йыл- беренсе испан экспедицияһы.

1518 йылда – икенсе экспедиция.

1519 йылдағы өсөнсө экспедиция (Эрнан Кортес етәкселегендә) уңышлы үтте.

1522 йылда испан императоры Карл V Эрнан Кортесты генерал-губернатор вазифаһына тәғәинләнде.

1810 йылда Мексикала Граждан һуғышы үтте.

Төшөрмәләр[үҙгәртергә]

  1. CIA - The World Factbook - Mexico. Cia.gov.
  2. 2,0 2,1 Халыҡ-ара аҡса фонды (апрель 2008)