Кюрасао

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Кюрасао
нидерл. Curaçao Ҡалып:Lang-pap
Кюрасао Кюрасао гербы
Кюрасао флагы Кюрасао гербы

Координаталары: 12°10′30″ т. к. 68°59′00″ кб. о. / 12.175° т. к. 68.983333° кб. о. (G) (O)

Гимн: «Himno di Kòrsou»
Curacao Location.png
Бойонороҡһоҙлоҡ датаһы 10 октябрь 2010 (Нидерланд Антиль утрауҙарынан дәүләтенән)
Рәсми тел нидерланд һәм папьяменто
Башҡала Виллемстад
Эре ҡалалары Виллемстад
Идара итеү формаһы конституцион монархия
Королева

Губернатор Премьер-министр

Беатрикс

Фриц Гудгедраг Геррит Схотте

Территория
• Барлығы

444 км²
Халыҡ
• Баһалау (2009)
Тығыҙлыҡ

141 766 кеше (Урыны: 195)
319,29 кеше/км²
Валюта Нидерланд антиль гульдены (ANG)
Телефон коды +599
Сәғәт бүлкәте -4

Кюраса́о (нидерл. Curaçao, Ҡалып:Lang-pap) — Кариб диңгеҙенең көньяғында, Венесуэлаға яҡынырыҡ ҙур утрау һәм шул исемдәге дәүләт. Нидерланд короллеге федерацияһы субъекты булып тора.

Ҡоро ер майҙаны — 444 км². Халҡы — 141 766 человек (2009). Баш ҡалаһы — Виллемстад ҡалаһы.

Уртау картаһы
Виллемстад ҡалаһы

Географик урыны[үҙгәртергә]

Кюраса́оКариб диңгеҙендә Кесе Антил утрауҙары төркөмөндә Ел теймәгән утрауҙар төркөмсәһендәге утрау. Венесуэла ярҙарынан 80 км алыҫлыҡта. Архипелагтағы иң ҙур утрау

Кюрасао утрауынан 11 км көньяҡ-көнсығышта кеше йәшәмәгән островок Кесе Кюрасао утрауы урынлашҡан.

Климат[үҙгәртергә]

Климаты —субэкваториаль, уртаса температура +30 °C. Ғинуарҙа иң түбән температура: +26…+28 °C. Сентябрьҙан декабрь башына тиклем ямғырҙар осоро, ҡыҫҡа ҡойма ямғырҙар төндә үтәләр, көндөҙ ҡояшлы көн тора. Йыллыҡ яуым-төшөм 500—600 мм.

Фламинго

Флора һәм фауна[үҙгәртергә]

Утрауҙа кактустың йөҙгә яҡын төрө үҫә. Антил утрауҙарының символы —диви-диви ағасы, Кюрасао утрауында көнсығыштан даими иҫкән елдәрҙә ул һәр ваҡыт көнсығышҡа ҡарап үҫә. Пальманың ҡайһы бер төрҙәре үҫә. Утрауҙа ҡаты ҡара ҡайырлы ҙур булмаған япраҡлы мансания ағасы үҫә. Уның емеше һәм һуты үтә ағыулы, ағас ҡайырына тейеү ҙә кешегә зыян килтереүе мөмкин. Утрауҙа донъяла иң ҙүр колонияһы булған аҡ койроҡло боландар тереклек итә.

1836 йылғы Кюрасао картаһы

Утрауҙы колониялаштырыу[үҙгәртергә]

Утрауҙы 1499 йылда испан диңгеҙсеһе Охеда Алонсо де аса. Риүәйәт буйынса Охеда Коньяҡ америкаға барышлай утрауҙа цинга менән сирләгән өмөтһөҙ ауырыуҙарҙы ҡалдыра. Кире юлда ул утрауҙа ҡалған диңгеҙселәрҙе һауыҡҡан итеп осрата: диңгеҙселәрҙе утрау үҫемлектәрендә күпләп булған С витамины ҡотҡара. Шуға күрә, Охеда утрауҙы Кюрасао тип атай (иҫке португал телендәге «cure» — һауығыу тигәнде аңлата).

Икенсе фараз буйынса «curazon» йөрәк тигәнде аңлата. Португал картографтары уны «Кюрасао» тип үҙгәртә.

XVI быуат башында утрау Испания диңгеҙ флоты базаһы булып хеҙмәт итә. Тик утрауҙа хеҙмәт итеүселәр һыу етмәгәнлектән утрауҙы ташлап китәләр. Партугалдарҙан һуң Голландия утрауға дәғүә итә. Улар ер сәтләүеге, емеш-еләк, кукуруз үҫтерәләр, күп һанлы тоҙло күлдәренән тоҙ табалар.

1634 йылда утрау Голландияның Вест-Һинд компанияһы контроленә күсә. Утрау Нидерландтар ҡулы аҫында XVII быуаттан бирле була. Плантацияларҙа эшләү өсөн меңләгән ҡол килтерелә, ике быуат буйы утрау ауыл хужалығы продукцияһы етештереүсе булараҡ үҫеш ала. 1863 йылда ҡол биләүселекте бөтөрөү Кюрасао өсөн оҙойлы иҡтисади депрессияға әйләнә.

Хәҙерге ваҡыт[үҙгәртергә]

1916 йылда утрауҙа нефть эшкәртеү заводы асыла. 1954 йылда утрау Нидерланд Антил утрауҙары исемен һәм ярымавтономия статусын ала. 2010 йылдың 10 октябренә тиклем утрау Нидерланд Антил утрауҙары тип иҫәпләнә; хәҙер Нидерландтар Короллегендәге киңәйтелгән автономиялы дәүләт тип иҫәпләнә. Дәүләт оборонаһы һәм тышҡы сәйәсәте Нидерланд хөкүмәте ҡарамағында.

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

Ҡалып:Island-stub Ҡалып:Нидерландтарҙыә Кариб диңгеҙендәге биләмәләре Ҡалып:Төньяҡ Америка Ҡалып:Кариб диңгеҙе янындағы илдәр Ҡалып:Вест-Индия Ҡалып:КАРИКОМ

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]



Донъя Был илдәр тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.