Коммутатив операция

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Коммутативлыҡ терминын беренсе билдәле булған ҡулланыу: 1810 йылдан 1832 йылдарға тиклем сығарылған «Annales de Gergonne» француз журналынан фрагмент, 1814-15 йылдарҙағы сығарылыш
Ҡушыу ғәмәленең коммутативлығын күрһәтеүсе миҫал (3 + 2 = 2 + 3)

Коммутатив операциякоммутативлыҡ үҙсәнлегенә эйә (Ҡалып:Lang-latelat — «алмаштырылыусан»), йәғни урын алмаштырыу үҙсәнлегенә эйә булған «» бинар операция:

теләһә ниндәй элементтары өсөн .

Атап әйткәндә, әгәр төркөм операцияһы коммутатив булһа, ул саҡта төркөм Абель төркөмө тип атала. Әгәр ҡулсала ҡабатлау ғәмәле коммутатив булһа, ул саҡта ҡулса коммутатив ҡулса тип атала.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Коммутативлыҡ» терминын 1814 йылда француз математигы Франсуа Жозеф Сервуа[fr] индергән.

Миҫалдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ысын һандарҙың суммаһы һәм ҡабатландығы коммутатив:
, ләкин .
, ләкин

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • [ Коммутативность] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  • Hazewinkel, Michiel, ed. (2001), "Commutativity" // Encyclopedia of Mathematics, Springer, ISBN 978-1-55608-010-4  (инг.)