Аҡ сәскә

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Аҡ сәскә
Нивяник обыкновенный
Нивяник обыкновенный. Веллингтон, Новая Зеландия
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Үҫемлектәр
Бүлексә: Ябыҡ орлоҡлолар
Класс: Ике өлөшлөләр
Тәртип: Астра сәскәлеләр
Ғаилә: Астралар
Ырыу: Аҡ сәскә
Төр: Аҡ сәскә
Латинса исеме
Leucanthemum vulgare Lam. (1779)
ITIS 37903
NCBI 99072

Аҡ сәскә (лат. Leucanthemum) — астра һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

Ҡыҫҡаса мәғлүмәт[үҙгәртергә]

Яҡынса 20 төрө билдәле, башлыса Көньяҡ һәм Урта Европаның таулы райондарында таралған. Башҡортостанда ябай аҡ сәскә үҫә. Күп йыллыҡ үлән. Һабағының бейеклеге 20—60 см, ғәҙәттә төҙ, ябай, яңғыҙ. Япрағы бөтөн, ситтән киртләсле‑тешле; тамыр яны япрағы — оҙон һаплы, оҙонсанан алып кире йомортҡа формалыға тиклем, һабаҡ япрағы — ултырма, оҙонса ҡыяҡ, сиратлы. Кәрзинкәһенең тел япраҡлы сәскәләре аҡ, эре, көпшәле сәскәләре — һары, ваҡ. Кәрзинкәһе яңғыҙ, һирәгерәк 2—5‑әр, оҙон һаплы. Июнь—авг. сәскә ата. Емеше — орлоҡса, июль—сентябрҙә өлгөрә.

Chrysanthemumleucanthemum.jpg
Ябай аҡ сәскә. К. А. М. Линдман «Bilder ur Nordens Flora», 1917—1926 китабынан ботаник иллюстрация
IMG 6732-Leucanthemum vulgare.jpg
Алғы планда аҡ сәскәнең сәскәлеге үҙәге

Таралышы[үҙгәртергә]

Болонда, баҫыуҙа, ҡыуаҡлыҡта үҫә; Башҡортостандың бөтә биләмәһендә таралған.

Файҙаланылыуы[үҙгәртергә]

Декоратив үҫемлек (эре сәскәле һәм ялбыр формалары үҫтерелә), баллы үҫемлек. Составында кумариндар, флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 2. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1981. — С. 472.
  • Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. Иллюстрированный определитель растений Средней России — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2004. — Т. 3. — С. 457. — ISBN 5-87317-163-7.
  • Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.) — Könemann, 2006 (русское издание). — С. 519—520. — ISBN 3-8331-1621-8.
  • Felicity Barringer. Wildflowers Find Favor With Highway Gardeners. Статья в New York Times. 29 августа 2007.

Һылтанмалар[үҙгәртергә]