Берғамыт

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Берғамыт
Рәсем
Һыу сығымы 1000 литр
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Ишембай районы
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 219,5 метр
Урынлашыу картаһы

Берғамыт — карст сығанағы, үргә урғылыусы шишмә. Башҡортостандың Ишембай районы Хажы ауылынан 600 метр көньяҡтараҡ урынлашҡан. Атамаһы легенда буйынса, урындағы кешелəрҙең береһе аты менән яҡындағы бер күлдə бата һəм һуңыраҡ атының ҡамыты шишмәлә табыла, шишмәне Берғамыт тип атап йөрөтә башлайҙар.

Эсәр һыу миҡдары секундына 1000 л, һыу минераллығы 100—250 мг/л[1]. Урта карбон (эзбизташ) һəм аҫҡы пермь (ҡомташ) тоҡомдарынан торған Ыласын тауы итəктəрендə 219,5 м бейеклектə ағып сыға. Химик составы яғынан кальций карбонатлы һыу. Шишмәнең абсолют бейеклеге 219,5 м, был Стәрлетамаҡтың иң бейек көнбайыш нөктәһенән 60 метр, көнсығыш иң түбән нөктәһенән 90 метр бейегерәк, шуға күрә 1973 йылда шишмә бетон саркофаг менән ҡаплана һәм 50 километрға һыу һыуүткәргестәр буйлап ҡалаға бирелә. Шуға күрә, бөгөнгө көндә шишмәне күреп булмай[2].

Шишмә һыуы Шиҙе йылғаһына ҡоя[3][4].Һыуы һалҡын, тәмле.

Шишмә һыуынан «Берхомут» һыраһы ҡойола[5].

Тәбиғи фәндәрҙе өйрәнеүсе һәм сәйәхәтсе Иван Лепехин (1770) яҙмалары буйынса, заманында быуа ҡоролғас, һыу кимәле 4 метрға күтәрелгән, быуала һыу тирмәне эшләгән. Шишмәнең ландшафты киң япраҡлы йүкə, саған һəм имəн урмандарынан тора.

Бөйөк Ватан һуғышы алдынан 25 кВт ҡеүтле ГЭС төҙөлгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Кудряшов И. К. Карстовый родник Берхомут. Путеводитель по Башкирии. Уфа, 1965.
  • И. К. Кудряшов Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — ISBN 978-5-88185-306-8

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]