Емельян Пугачёвтың йорт-музейы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Емельян Пугачёвтың йорт-музейы
Рәсем
Хөрмәтенә аталған Пугачёв Емельян Иванович
Дәүләт Flag of Kazakhstan.svg Ҡаҙағстан
Урынлашыу Уральск
Рәсми асылған ваҡыты 1991
Commons-logo.svg Емельян Пугачёвтың йорт-музейы Викимилектә

Емельян Пугачёвтың йорт-музейыУральск ҡалаһында Емельян Пугачёв иҫтәлегенә арналған музей. ХVIII быуат яйыҡ казагы Петр Кузнецовтың —«Яйыҡ императрицаһы» Устинья Кузнецованың атаһының курене 1991 йылдан Көнбайыш-Ҡаҙағстан өлкә тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейының филиалы булараҡ эшләй.

Музей һәм бина тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йорт XVIII быуат уртаһында урта хәлле казак Петр Михайлович Кузнецов тарафынан төҙөлә[1].

Музей экспозицияһы Фрагмент, 2015

XIX быуатта йорт тарихы бөйөк рус яҙыусылары һәм ҡаҙаҡ тикшеренеүселәре исеме менән бәйле була, улар Уральскҡа иҫтәлекле курендәргә бара, оло кешеләр менән осраша, үҙҙәренең эштәре өсөн материал туплай. Улар араһында А.С. Пушкин (1833), В. И. Даль (1833), В. гГ Короленко (1900) һәм башҡалар була[2].

1967 йылға тиклем был бинала китапхана урынлаша. 1991 йылда , Көнбайыш-Ҡаҙағстан өлкә тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейы филиалы булараҡ нигеҙ һалына. Йортҡа бында Е.И. Пугачевтың 1774 йылда булыуы тураһында мемориаль таҡтаташ ҡуйыла.

«Е.И. Пугачев йорто-музейында казак ихатаһы, 2015

2004 йылда музей бинаһы — республика әһәмиәтендәге архитектура ҡомартҡыһы — тулыһынса реставрациялана. Астананан Тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары ғилми-тикшеренеү институтынан белгестәр, реставраторҙар, рәссамдар эшкә йәлеп ителә. Реставрациялау ваҡытында йорттоң аҫҡы өлөшө ҡыҙыл кирбестән һалына, бүрәнә стеналарын сереүҙән һаҡлаусы махсус иретмә менән буяйҙар, яңы күтәрмә эшләйҙәр, ә бина үҙе семәрле метал менән кәртәләп алына[3].

Реставрациянан һуң музейҙың экспозиция майҙаны киңәйә: курень территорияһында казактар ихатаһы булдырыла, унда ат аҙбары, ҡоҙоҡ, мөгәрәп, йәйге аш-һыу бүлмәһе, һәм казак тормошонан башҡа атрибуттар менән йыһазландырыла[4].

Музейҙа йыл һайын яҙ көнө «Һабан турғайҙары» фольклор-музыкаль байрамы уҙғарыла[5].

Йорт-музей экспозицияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Музей экспозицияһында Емельян Пугачевҡа, уны уратып алған кешеләргә һәм 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышын баҫтырыусыларына ҡараған ысын шәхси әйберҙәре — ҡоралдар, байраҡтар, Екатерина II ҡиммәтле бүләктәре, көнкүреш әйберҙәре бар. Улар араһында XVIII быуат тәхете, Таш заводының пушкаһы, Пугачев ихтилалын баҫтырыуҙа ҡыйыулыҡ күрһәткән француз генералы Ансен де Жебароға Екатерина II бүләк иткән исемле шпага, Пугачевты Мәскәүгә оҙатып барған атаман Бородинға батшабикәнең бүләк иткән алтын менән тегелгән күн бирсәткәләре, шулай уҡ Пугачевты Мәскәүгә оҙатып алып барған тимер ситлектең күсермәһе (оригиналы Дәүләт тарих музейында) бар[2][6][7].

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Видеоэкскурсия по дому-музею Уральск. Дом-музей Емельяна Пугачёва // CNLTV

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Дом Кузнецовых, где бывал Е. Пугачёв, ныне дом-музей // Управление культурой Западно-Казахстанской области
  2. 2,0 2,1 Ахметова Г. Н. Литературно-краеведческие экскурсии как средство сближения задач речевого и общекультурного воспитания обучаемых // Материалы республиканской научно-практической конференции «Актуальные проблемы фольклористики и литературного краеведения», посвященной 75-летию Н. М. Щербанова. Орал—Уральск. 2017. С. 54—59.
  3. В Уральске отреставрирован дом-музей Емельяна Пугачёва // ТОО «Агентство Kazakhstan Today». 2005. 6 апреля.
  4. К истории прикоснуться // «ИНФОРМБИРЖА news». 2014. 20 ноября.
  5. Ежегодно в доме-музее Емельяна Пугачёва проходит фольклорно-музыкальный праздник «Жаворонки» // «ИНФОРМБИРЖА news». 2015. 21 марта.
  6. Шевцов Н. В. По следам пугачёвского бунта: опыт устной истории // Вестник МГИМО Университета. 2016. № 4. С. 55.
  7. Кенжегалиева Г. Уральские «файлы» восстания Пугачева // «Медиа-портал CARAVAN.kz». 2013. 13 декабря.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]