Изге Георгий сиркәүе (Кюстендил)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Изге Георгий сиркәүе
Рәсем
Нигеҙләү датаһы X быуат
Хөрмәтенә аталған Георгий Победоносец[d]
Дәүләт Болгария
Административ-территориаль берәмек Кюстендил[d]
Епархия Софийская епархия[d]
Мираҫ статусы monument[d]
Commons-logo.svg Изге Георгий сиркәүе (Кюстендил) Викимилектә

Изге Георгий сиркәүе (болг. Църква „Свети Георги“) — болгар ҡалаһы Кюстендилдың Колуша кварталындағы Болгария православие сиркәүенең София епархияһы ғибәҙәтханаһы. Сиркәү X—XI быуаттарҙа төҙөлгән. 1816 йылға тиклем Кюстендил епархияһының кафедраль соборы булып тора.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Архитектура ҡиәфәтен һәм стеналарҙағы биҙәктәрен тикшереүҙәр нигеҙендә ҡорам төҙөлөшөн X быуат аҙағы — XI быуат башына ҡарай тип билдәләйҙәр, был Кюстендилда һаҡланып ҡалған Изге Георгий сиркәүен иң боронғо ҡорамдар рәтенә индерә[1]. Сиркәү ҡаланың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, 1939 йылда ҡала составына ингән элекке Колуша ауылында урынлашҡан[2].

Фараздар буйынса ҡорамда 1330 йылда Велбыжде янында һуғышта һәләк булған болгар батшаһы Шишман Михаил III ерләнгән[1]. Был версияны тарихсы Николова Бистра тулыһынса кире ҡаға[3].

Изге Георгий сиркәүе ҡаланан алыҫта урынлашыуына ҡарамаҫтан, 1816 йылда Успенский сиркәүе төҙөлөшө тамамланғанға тиклем ул Кюстендил епархияһының кафедраль соборы булып ҡала[4]. XIX быуатта Георгий сиркәүе тулыһынса тиерлек емерелә. 18781882 йылдарҙа Болгар кенәзлегенә нигеҙ һалынғандан һуң, ул яңынан тергеҙелә[5].

1927 йылда сиркәү милли әһәмиәттәге Болгария мәҙәниәте ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән. 1960 йылдарҙа исемлекте ҡайтанан төҙөгәндә милли әһәмиәттәге мәҙәниәт ҡомартҡыһы (ДВ, бр.77/1968 й.) һәм милли әһәмиәттәге сәнғәт ҡомартҡыһы (ДВ, бр.100/1969 й.) исемлегенә индерелә[6]. 26-сы һан аҫтында, Димитр Пешевтың йорт-музейы, тәбәк тарихы музейы һәм сәнғәт галереяһы менән бергә Болгарияның 100 туристик объектына инә[7].

Архитектураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сиркәү оҙонлоғо 10 м, киңлеге 8,7 м булған тәре-көмбәҙле типик византия ҡорамы. Көмбәҙе һигеҙ ҡырлы яҡтылыҡ барабанында урынлашҡан. Бинаны эс яҡтан алты бағана тотоп тора, икәүһе миһрабҡа инеү урынында, ә дүртәүһе көмбәҙ аҫтында урынлашҡан. Сиркәүҙең өс апсидаһы бар[3].

Сиркәүҙә күп урта быуат фрескалары һаҡланып ҡалған, бигерәк тә колонналарының аҫҡы өлөшөндә һәм диуарҙарында. Миһрабтың биҙәктәре XI—XII быуаттарҙа, бағаналарының биҙәктәре XII быуатта башҡарылған. Был фрескаларҙа яҙыуҙар грек телендә яҙылған[3]. Ғибәҙәтханала рәссамдар Иван Доспевский һәм Михаил Белстойневтарҙың һуңғы 1881 йылдарҙағы эштәре бар[4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Средновековна църква "Св. Георги"  (болг.). Регионален исторически музей — Кюстендил. 5 октябрь 2010 тикшерелгән.
  2. Чолева–Димитрова Анна М. Селищни имена от Югозападна България: Изследване. Речник — София: Пенсофт, 2002. — P. 132. — ISBN 954-642-168-5.
  3. 3,0 3,1 3,2 Николова Бистра Православните църкви през Българското средновековие IX–XIV в. — София: Академично издателство "Марин Дринов", 2002. — P. 134. — ISBN 954-430-762-1.
  4. 4,0 4,1 Страхилова, Десислава За някои особености на състоянието на църковната живопис в Кюстендил и Кюстендилско през епохата на националното възраждане  (болг.). LiterNet (2007). 5 октябрь 2010 тикшерелгән.
  5. Един хубав проект винаги има шанс да бъде реализиран  (болг.). Еврофинансиране. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 октябрь 2012. 5 октябрь 2010 тикшерелгән.
  6. Списък на паметниците на културата с категория "Национално значение" на територията на Област Кюстендил /по населени места/  (болг.). Министерство на културата на Република България. Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 ғинуар 2011. 30 сентябрь 2010 тикшерелгән.
  7. Добрева, Райка Средновековната църква "Свети Георги" влезе в списъка на стоте туристически обекта  (болг.). Наблюдател (2010-09-23). 5 октябрь 2010 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]