Пьедрас-Неграс

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Пьедрас-Неграс
Lua хатаһы: expandTemplate: template "lang-mis" does not exist.
Рәсем
Культура Майя (индей цивилизацияһы)
Дәүләт Flag of Guatemala.svg Гватемала
Административ-территориаль берәмек Чьяпас[d]
Commons-logo.svg Пьедрас-Неграс Викимилектә

Пьедрас-Неграс харабалары (исп. Piedras Negras) — майя мәҙәниәтенең классик осорҙа иң ҙур археология ҡомартҡыларының береһе. Керамика табылдыҡтарға ҡарағанда, ҡала беҙҙең эраға тиклем 700 йылдан алып беҙҙең эраның 820 йылдарына тиклем йәшәгән, ә ныҡ үҫешеән осоро беҙҙең эраның 600 — 810 йылдарына тура килә

Хәҙерге атамаһы «Negras Piedras» (исп. «ҡара таш») биналарҙы ҡорған ваҡытта ҡулланылған таш төҫөнән килә. Ҡаланың үҙенсәлекле исеме майя телендә Йо’ки’б («инеү» йә «ҡапҡа») кеүек яңғырай. Усумасинта йылғаһы буйында ҡая тора, унда Йо’ки’б (ҡаланың боронғо исеме) тамғаһы уйып яҙылған .

Ҡала Гватемалала Петен департаментының көнбайышында, «Сьерра-дель-Лакандон» милли паркы территорияһында урынлашҡан. Ул майя Усумасинта (Йокиб) батшалығының баш ҡалаһы була һәм шул уҡ исемле йылғаның төньяҡ ярында урынлаша. Бер нисә башҡа, хәҙер Ла-Хойянка, Ла-Онрадес, Пахараль, Сапоте-Бобаль һәм Ла-Пасадита исемдәре менән билдәле ҡалалар менән уратып алына.

Ҡалала туп уйындары өсөн ике стадион, көмбәҙҙәр менән бер нисә һарай, шулай уҡ пирамидаль ғибәҙәтханалар табыла, ғибәҙәтханаларҙың береһе мәмерйәләр юлы менән тоташҡан була. Ҡалала бик яҡшы стелалар һәм рельеф һүрәттәр менәнпанелдәр табыла.

Классик осорҙа ҡала Тикаль менән дуҫлыҡ мөнәсәбәттәрен тота һәм Йашчилан менән дошманлаша.

Билдәле рус сығышлы Америка археологы Проскурякова Татьяна оҙаҡ ваҡыт Пьедрас-Неграсты өйрәнә һәм һүрәтен төшөрә. СССР-ҙа билдәле булмаған яҙыуҙарының күсермәһен ала, улар майя яҙмаларын аңлатыуҙы раҫларға мөмкинлек бирә, уны В. Кнорозов тамалап ҡуя. Татьяна Проскурякова ошонда уҡ ерләнә.

Йокиб хакимдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ицамканахк (Itzamk'anahk) I («A хакимы») (460 тирәһе)
  • «B хакимы» (478. тирәһе)
  • Ах-Кауак-Ах-Кин (Ah Cauac Ah K'in) Ah K') («Tooth Turtle») (508 – 510)
  • «C хакимы» (514 – 518)
  • Кинич-Йональ-Ахк (K'inich Yo'nal Ahk) I («1-се хаким») (603 – 639)
  • Ицамканахк ((Itsamk'anahk) II («2-се хаким ») (639 – 686/9)
  • Кинич-Йональ-Ахк (K'inich Yo'nal Ahk) II (« 3-сө хаким») (687 – 729)
  • «4-се хаким» (729 – 757)
  • Йональ-Ахк (Yo'nal Ahk) III («5-се хаким») (758 – 767)
  • Ха-Кин-Шок (Ha' K'in Xook) (767 – 781)
  • «7-се хаким» (шулай уҡ «6-сы хаким») (781 – 808?)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]